باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - فرزانه صادق در چهاردمین نشست وزیران حمل‌ونقل کشورهای عضو اکو که در آستانه قزاقستان برگزار شد، ضمن ابراز سپاس از دولت قزاقستان به خاطر میزبانی این جلسه و تقدیر از دبیرخانه اکو به خاطر تدابیر هماهنگی، خاطرنشان کرد: به دلیل موقعیت جغرافیایی برتر، منطقه اکو دارای توانمندی بی‌نظیری برای شکل‌گیری یک شبکه کارآمد و پیوسته از خطوط جاده‌ای، ریلی و دریایی می‌باشد؛ این شبکه قادر است روابط میان آسیای مرکزی، غرب آسیا، قفقاز و آب‌های آزاد را تقویت کرده و موجب پیشرفت تجارت و ترانزیت در این ناحیه شود.
وی در ادامه بیان کرد: انتظار ما این است که این نشست به جای تأکید بر توانایی‌های موجود، به اتخاذ تصمیمات دقیق، زمان‌بندی‌شده و قابل ارزیابی برای گسترش همکاری‌های حمل‌ونقل منتهی شود.
وزیر راه و شهرسازی با اشاره به برگزاری سیزدهمین نشست وزیران حمل‌ونقل اکو در خردادماه ۱۴۰۴ در تهران و تصویب نکات کلیدی برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای، تصریح کرد: اکنون زمان مناسبی برای ارزیابی میزان تحقق این مصوبات و شناسایی موانع پیش‌رو و تعیین اولویت‌های عملیاتی برای مرحله بعد است.
صادق با اشاره به نتایج ناگوار جنگ و بی‌ثباتی در ۱۸ ماه گذشته و حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل، ریلی، هوایی و بندری ایران، اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران با چالش‌هایی ناشی از تهدیدات مسیرهای ارتباطی و محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی روبه‌رو است.
وی ادامه داد: این تحولات نه تنها خسارات سنگینی به بار آورده، بلکه باعث ایجاد اختلال در فعالیت‌های حمل‌ونقلی کشور شده و تبعات مستقیم بر پیوستگی شبکه‌های ترانزیتی و تعاملات اقتصادی منطقه گذاشته است.
وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر پیوستگی شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه‌ای اذعان داشت: اختلال در هر بخش از این شبکه، فارغ از اینکه در کدام کشور وقوع یابد، می‌تواند زمان و هزینه جابه‌جایی کالا را افزایش دهد، قابلیت اطمینان مسیرها را کاهش دهد و زنجیره تأمین کشورهای دیگر را به خطر اندازد.
صادق افزود: بنابراین آسیب به زیرساخت‌های حمل‌ونقلی ایران صرفاً یک مسئله ملی نیست؛ بلکه می‌تواند ارتباط کشورهای منطقه، مسیرهای ترانزیتی و بنادر را نیز تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی، تأمین امنیت مسیرهای ارتباطی و حفظ جریان حمل‌ونقل و ترانزیت باید به عنوان منافع مشترک تمامی کشورهای عضو اکو در نظر گرفته شود.
وی از وزیران حمل‌ونقل کشورهای اکو درخواست کرد که بر لزوم ایمن‌سازی زیرساخت‌های غیرنظامی و کریدورهای ارتباطی در برابر منازعات تأکید کنند و دبیرخانه سازمان را نیز دعوت به بررسی آثار جنگ و ناپایداری‌های امنیتی بر شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه و ارائه پیشنهادهایی عملی برای افزایش تاب‌آوری و استمرار فعالیت کریدها نماید.
تسهیل عبور مرزی و کاهش زمان توقف کامیون‌ها باید در اولویت همکاری‌های اکو قرار گیرد
وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر ظرفیت بالای حمل‌ونقل جاده‌ای برای دستیابی به نتایج ملموس در تجارت منطقه‌ای اعلام کرد: گسترش این بخش تنها به افزایش ظرفیت جاده‌ها و ناوگان محدود نمی‌شود، بلکه کاهش زمان توقف کامیون‌ها، تسهیل فرآیندهای گمرکی، هماهنگی مستندات حمل‌ونقل و تبادل اطلاعات میان ارگان‌های مرزی نیز نقشی کلیدی در افزایش رقابت‌پذیری مسیرهای ترانزیتی ایفا می‌کند.
وی در این زمینه پیشنهاد کرد که دبیرخانه اکو با همکاری کشورهای عضو، سه اقدام را به عنوان اولویت‌های برنامه کاری خود برگزینند؛ ابتدا شناسایی موانع عمده تردد ناوگان و ترانزیت در گذرگاه‌های مرزی؛ دوم، تعیین اولویت‌های مشترک برای هماهنگ‌سازی رویه‌های گمرکی، تبادل مستندات و اطلاعات و کاهش زمان توقف ناوگان؛ و سوم، تدوین یک برنامه اقدام زمانبندی‌شده برای رفع موانع شناسایی‌شده.
ترمیم پل‌های آسیب‌دیده مسیر ریلی در کمتر از ۷۲ ساعت
صادق حمل‌ونقل ریلی را یکی از ارکان بنیادین همکاری‌های اقتصادی و ترانزیتی اکو دانسته و از احیای قطار اکو پس از مدت‌های طولانی و موفقیت در سیر آن در مسیر ترکیه، ایران و ترکمنستان یاد کرد و افزود: این تجربه گواهی است بر امکان همکاری عملی میان کشورهای عضو.
وی خاطرنشان کرد: تعدادی از پل‌های مسیر ریلی در اثر حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی آسیب دیده است، که این حملات به منظور قطع ارتباطات منطقه‌ای و پیوندهای فرهنگی میان کشورها صورت گرفته است؛ اما مهندسان ایرانی موفق شدند در کمتر از ۷۲ ساعت اقداماتی را برای ترمیم و بازگشایی مسیر عملی کنند و تردد بی‌وقفه را تضمین نمایند.
وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: این اقدام نمایانگر اهمیت آمادگی فنی و ضرورت حفظ پیوستگی ارتباطات ریلی منطقه، حتی در شرایط سخت است.
صادق با بیان اینکه احیای این مسیر باید سرآغاز همکاری‌های گسترده‌تر ریلی در اکو باشد، تصریح کرد: چشم‌انداز اتصال ریلی آلماتی ـ تهران ـ استانبول، به همراه مسیرهای موجود و ظرفیت‌های شبکه ریلی کشورهای عضو، می‌تواند فرصت‌های نوینی برای توسعه تجارت منطقه‌ای فراهم آورد؛ گرچه تحقق این آینده نیازمند تکمیل هماهنگی‌های فنی، اجرایی و تجاری در بخش‌های مختلف مسیر است.
وی پیشنهاد کرد دبیرخانه اکو با همکاری راه‌آهن‌های کشورهای عضو، مسیرهای ریلی اولویت‌دار را شناسایی کرده و موانع تعرفه‌ای، گمرکی، فنی و اجرایی موجود در مسیر تردد قطارهای باری را بررسی نماید.
صادق همچنین بر ضرورت ایجاد مکانیسمی برای هماهنگی برنامه حرکت قطارها، تسهیل تبادل اطلاعات و حرکت تدریجی به سمت خدمات منظم، قابل پیش‌بینی و رقابت‌پذیر تأکید کرد و اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران در راستای همکاری‌های منطقه‌ای، مایل به مشارکت در این اقدامات و بهره‌برداری از ظرفیت‌های شبکه ریلی خود برای تقویت ارتباط کشورهای عضو است.
چابهار به عنوان یک ظرفیت مهم برای دسترسی کشورهای محصور در خشکی به آب‌های آزاد
وزیر راه و شهرسازی به اهمیت دسترسی کشورهای محصور در خشکی به آب‌های آزاد از طریق شبکه‌های حمل‌ونقل کشورهای ساحلی اشاره کرده و این موضوع را یکی از اولویت‌های کلیدی همکاری در اکو دانست و بیان کرد: برای تحقق این هدف، لازم است که بنادر، خطوط ریلی، جاده‌ها و خدمات لجستیکی به عنوان اجزای یک زنجیره یکپارچه حمل‌ونقل و نه به‌صورت جداگانه بررسی شوند.
وی در ادامه به ظرفیت بندر چابهار و سایر بنادر جنوبی ایران برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای اشاره کرد و افزود: اتصال ریلی چابهار به شبکه ریلی کشور نیز می‌تواند به تحکیم پیوند میان مسیرهای زمینی و دریایی و تسهیل انتقال کالا کمک کند.
صادق تأکید کرد: بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت‌ها نه تنها به تسهیل دسترسی به آب‌های آزاد کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به تنوع‌بخشی مسیرهای تجاری، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و تقویت ارتباطات اقتصادی میان کشورهای عضو کمک شایانی نماید.
تدوین یک برنامه اقدام زمان‌بندی‌شده برای توسعه کریدورهای منطقه‌ای
وزیر راه و شهرسازی در ادامه با تأکید بر ضرورت پیگیری مصوبات جلسه تهران و تصمیمات چهاردهمین نشست وزیران حمل‌ونقل اکو گفت: پیشنهاد داریم دبیرخانه این سازمان توجه خود را به سه نتیجه مشخص معطوف کند.
وی نخستین اقدام را تهیه گزارشی جامع پیرامون وضعیت اجرای مصوبات قبلی، شناسایی موانع باقی‌مانده و اقدامات مورد نیاز عنوان کرد و افزود: تدوین یک برنامه اقدام زمان‌بندی‌شده برای تسهیل حمل‌ونقل جاده‌ای، هماهنگی مرزی و گمرکی و گسترش خدمات منظم ریلی و چندوجهی، دومین اولویت پیشنهادی است.

صادق سومین اقدام را بررسی پیامدهای ناپایداری‌های امنیتی بر کریدورهای منطقه‌ای و ارائه پیشنهادهای عملی برای حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی و افزایش تاب‌آوری شبکه حمل‌ونقل برشمرد.

وی خاطرنشان کرد: امیدواریم مسئولیت پیگیری این اقدامات به‌طور مشترک میان دبیرخانه و کشورهای عضو تعریف شود و گزارش‌گیری از پیشرفت آنها در نشست آینده وزیران به‌صورت شفاف ارائه گردد. چنین رویکردی می‌تواند به تقویت اعتماد متقابل، افزایش کارایی تصمیمات اکو و تبدیل توافقات به نتایج اقتصادی ملموس منجر شود.
وزیر راه و شهرسازی در پایان با تأکید بر نقش توسعه حمل‌ونقل و ترانزیت در رشد تجارت و ارتقای اقتصادی کشورهای عضو اکو یادآور شد: گسترش این حوزه علاوه بر تعمیق ارتباطات منطقه‌ای، در افزایش تاب‌آوری اقتصادی ملت‌ها نیز تأثیر شایانی دارد.
صادق ابراز امیدواری کرد که کشورهای عضو در نشست آستانه با تعامل فعال، سه اقدام مشخص شامل اجرای مؤثر مصوبات قبلی، توافق بر روی اقدامات عملیاتی و زمان‌بندی‌شده و شکل‌دهی به یک سازوکار روشن برای پیگیری نتایج را به انجام برسانند و تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران آماده است در این مسیر با تمام کشورهای عضو و دبیرخانه اکو همکاری نماید.