طبق گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و بر مبنای تحلیل زومیت، نابودی جانوران بزرگ به مراتب فراتر از تأمین منبع غذایی برای لاشه‌خواران اثرگذار است. محققان در یک پژوهش بلندمدت که در پارک ملی کروگر واقع در آفریقای جنوبی انجام شد، متوجه شدند که فرایند تجزیه لاشه فیل‌ها باعث تغییرات عمده‌ای در اکوسیستم اطراف می‌شود؛ تغییراتی که ممکن است سال‌ها پس از مرگ این حیوانات همچنان قابل مشاهده باشد.
به‌گزارش «آی‌اف‌ال‌ساینس»، این مطالعه با نظارت بر لاشه فیل نری به نام «الکساندر» که در سال ۲۰۰۹ بر اثر عواملی طبیعی در پارک ملی کروگر فوت کرده بود، آغاز گردید. دیو تامپسون، پژوهشگری که در نزدیکی این مکان تردد می‌کرد، به تغییرات قابل توجهی در محیط اطراف لاشه پی برد و به دنبال بررسی پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت این مسئله پرداخت.
محققان به منظور مطالعه پدیده‌ای که به آن «سقوط فیل» گفته می‌شود، به بررسی محل لاشه‌های تازه و قدیمی پرداختند. یافته‌ها نشان داد که تأثیر مرگ فیل تنها به تخریب پوشش گیاهی ناشی از وزن بدن حیوان و فعالیت لاشه‌خواران محدود نمی‌شود؛ بلکه تجزیه بدن فیل بر ترکیب شیمیایی خاک و ساختار زیستی محیط نیز اثرگذار است.
افزایش قابل توجه نیتروژن خاک پس از فوت فیل
یکی از نتایج کلیدی این تحقیق، افزایش چشمگیر غلظت نیتروژن در محل لاشه‌ها بود. کورتنی رید، نویسنده اصلی تحقیق، اعلام کرد که غلظت نیتروژن در محل لاشه‌های تازه می‌تواند به طرز شگفت‌انگیزی تا ۳۰۰۰ برابر افزایش یابد.
نیتروژن به‌عنوان یکی از مولفه‌های حیاتی برای رشد گیاهان به شمار می‌رود؛ اما ورود به‌یکباره حجم زیادی از این عنصر به همراه ترکیباتی نظیر آمونیوم می‌تواند شرایط نامناسبی برای رشد دوباره پوشش گیاهی فراهم کند. پژوهشگران متوجه شدند که این تغییرات در مراحل اولیه تجزیه تأثیری منفی بر روی رشد گیاهان می‌گذارد و ترکیب جوامع میکروبی خاک را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در این شرایط، برخی از میکروب‌ها که سرعت رشد بالایی دارند در محیط غنی از مواد مغذی proliferate می‌شوند و ممکن است بر دیگر گونه‌ها غلبه کنند. این امر منجر به کاهش تنوع میکروبی و ایجاد فاصله‌ای طولانی‌مدت از وضعیت پیشین محیط خواهد شد.
چرا آثار مرگ فیل‌ها برای سال‌ها باقی می‌ماند؟
تحقیقات نشان داد که حتی هشت سال بعد از مرگ فیل، تنوع گیاهی و میکروبی در محل لاشه ممکن است از مناطقی که در اطراف آن وجود دارد، کمتر باشد. با این حال، همه آثار این تغییرات منفی نیستند: برخی از علف‌ها در خاک غنی‌شده از نیتروژن به‌خوبی رشد کرده و از ارزش غذایی بالاتری برخوردار می‌شوند.
این علف‌ها به‌ویژه گیاه‌خواران را به خود جذب می‌کنند. گیاه‌خواران نیز با چرا و بازگرداندن مواد مغذی از طریق فضولات خود، یک چرخه جدید در محیط ایجاد می‌کنند. محققان مشاهده کردند که حتی هشت سال پس از مرگ فیل، جانوران گیاه‌خوار هنوز تمایل داشتند در محل لاشه چرا کنند.
بررسی لاشه‌های کهنه‌تر نیز نشان داد که تأثیرات شیمیایی و زیستی ناشی از مرگ فیل بر محیط ممکن است به‌مدت بیش از یک دهه ادامه یابد؛ حتی در مواقعی که دیگر اثری از بدن حیوان وجود نداشته باشد.
تفاوت «سقوط فیل» با «سقوط نهنگ»
محققان در ابتدا انتظار داشتند که مرگ فیل‌ها تأثیری مشابه مرگ نهنگ‌ها در اعماق اقیانوس داشته باشد؛ چرا که لاشه نهنگ‌ها پس از سقوط به عمق آب‌هامنبع غذایی و انرژی برای تعدادی از موجودات دریایی را فراهم می‌آورند، جایی که منابع غذایی بسیار کم است.
اما در علفزارهای آفریقا، ورود ناگهانی مقدار زیادی از مواد مغذی به خاک ممکن است تنوع گیاهی و میکروبی را برای سال‌ها کاهش دهد. در عین حال، همین مواد مغذی می‌توانند کیفیت غذایی برخی از علف‌ها را افزایش داده و به جذب گیاه‌خواران کمک کنند.
ایزاک اسمیت، پژوهشگر ارشد سازمان پارک‌های ملی آفریقای جنوبی و یکی از نویسندگان این مطالعه، می‌گوید که در ابتدا تصور می‌شد که آثار لاشه فیل‌ها تأثیراتی کوتاه‌مدت دارند؛ چرا که خود لاشه تنها برای مدت محدودی در محیط باقی می‌ماند. با پیشرفت پژوهش‌ها، نتایج آزمایشگاهی نشان داد که تأثیر مرگ این جانوران بسیار پایدارتر از آنچه که انتظار می‌رفت است.
یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که نقش فیل‌ها در اکوسیستم با مرگ آن‌ها خاتمه نمی‌یابد. برای درک بهتر تأثیر این جانوران بر طبیعت، باید تغییراتی را که تجزیه بدن آن‌ها در خاک، پوشش گیاهی و جوامع میکروبی ایجاد می‌کند نیز مد نظر قرار داد.
نتایج این تحقیق در نشریه علمی «PNAS» به چاپ رسیده است.
۲۲۷۲۲۷
نظرات کاربران