طبق گزارشی از خبرآنلاین، تعدادی از موجودات جهان دارای توانایی‌های حیرت‌انگیزی در بازسازی قسمت‌های آسیب‌دیده بدن خود هستند، اما جالب‌تر از همه، عروس دریایی Turritopsis dohrnii قادر است چرخه زندگی خود را به مرحله‌ای جوان‌تر برگرداند. به همین دلیل، این موجود به عنوان «عروس دریایی نامیرا» شهرت یافته است.

ماریا میگلیتا، زیست‌شناس دریایی در دانشگاه تگزاس ای‌اندام در گالوستون، به همراه دیگر محققان، در پی شناسایی مکانیزم‌های ژنتیکی و مولکولی مرتبط با این فرایند هستند. هدف آن‌ها بازگرداندن انسان‌ها به دوران نوزادی نیست، بلکه می‌کوشند راهکارهایی برای جوان‌سازی سلول‌ها و بافت‌ها بیابند تا به درمان آسیب‌های ناشی از بیماری و پیری کمک کنند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از بی‌بی‌سی، در شرایط نامساعد، یک عروس دریایی بالغ می‌تواند به توده‌ای از سلول‌ها تبدیل شود و در مدت یک تا سه روز، به ساختاری به نام «پولیپ» تغییر شکل دهد. این پولیپ، مرحله اولیه‌ای از چرخه زندگی است که می‌تواند در نهایت منجر به تولید عروس‌های دریایی جدید شود. به این ترتیب، یک موجود بالغ قادر است دوباره از مرحله‌ای ابتدایی در چرخه زندگی‌اش آغاز کند.

استفانو پیراینو، یکی از زیست‌شناسان دانشگاه سالنتو در ایتالیا، از نخستین افرادی بود که به بررسی سازوکار این پدیده پرداخته است. تحقیقات او نشان داد که برخی از سلول‌های بافت عروس دریایی بالغ می‌توانند هویت تخصصی خود را تغییر داده و به انواع متفاوتی از سلول‌ها تبدیل شوند.

سرنخ‌هایی در ژن‌ها

تحقیقات دیگر نیز دلالت بر فعالیت بیشتر برخی از ژن‌های مرتبط با ترمیم DNA و حفظ تلومرها در مراحل خاصی از چرخه زندگی عروس دریایی دارد. محققان همچنین همپوشانی‌هایی میان برخی از ژن‌های فعال این جانور و ژن‌های مرتبط با عمر انسان کشف کرده‌اند. با این حال، هنوز مشخص نیست که کدام مکانیسم‌ها به‌طور مستقیم باعث جوان‌سازی می‌شوند و آیا می‌توان آن‌ها را در سلول‌های انسانی فعال نمود یا خیر.

اگر دانشمندان موفق شوند مسیرهای مولکولی مسئول این فرآیند را بهتر شناسایی کنند، ممکن است در آینده بتوانند از آن‌ها برای بهبود ترمیم بافت‌ها پس از سکته مغزی یا حمله قلبی و نیز مبارزه با آسیب‌های وابسته به سن استفاده کنند.

لقب «نامیرا» به معنای زنده‌ماندن دائمی این عروس دریایی نیست. پژوهشگران هنوز نمی‌دانند که یک عروس دریایی چند بار می‌تواند چرخه زندگی خود را دوباره آغاز کند. برخی نمونه‌ها نیز در شرایط آزمایشگاهی نشان‌دهنده توانایی جوان‌سازی نیستند.

این جانور در زیستگاه طبیعی خود همچنان در معرض خطراتی همچون شکارچیان، کمبود غذا و شرایط نامساعد محیطی قرار دارد. بنابراین، ویژگی شگفت‌انگیز آن به معنای مصونیت از مرگ نیست، بلکه به توانایی بازگشت به مرحله‌ای ابتدایی از زندگی مربوط می‌شود. قابلیتی که ممکن است اطلاعات و سرنخ‌های جدیدی در مورد زیست‌شناسی پیری و بازسازی سلول‌ها به محققان ارائه دهد.

۵۸۵۸