جبارعلی ذاکری در روز پنجشنبه ۳۰ مهرماه طی یک نشست خبری با رسانه‌ها در تبریز، بر ضرورت گسترش زیرساخت‌های ریلی کشور تأکید کرد و بیان کرد: آذربایجان‌شرقی با برخورداری از بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ کیلومتر شبکه ریلی، سهم قابل توجهی از مجموع تقریباً ۱۶ هزار و ۵۰۰ کیلومتر شبکه ریلی کشور را داراست.
وی با اشاره به اینکه تکمیل شبکه ریلی استان و افزایش ظرفیت خطوط موجود جزو اولویت‌های راه‌آهن به شمار می‌رود، گفت: یکی از پروژه‌های کلیدی در این حوزه، برقراری اتصال میان خاوران و تبریز و توسعه مسیر ریلی از تبریز به مرند و چشمه‌ثریا است که هدف آن تقویت کریدور شرق به غرب کشور می‌باشد.
ذاکری درباره آخرین وضعیت این پروژه گفت: نام این پروژه به «خاوران ـ تبریز ـ مرند ـ چشمه‌ثریا» تغییر یافته تا تمامی بخش‌های مورد نیاز برای تکمیل این کریدور در قالب یک طرح جامع پیگیری شود.
وی افزود: مسیر تبریز به مرند نه تنها نیاز به دوخطه شدن دارد، بلکه به بازسازی نیز احتیاج دارد؛ زیرا برخی قوس‌های موجود در این مسیر مطابق با استانداردهای لازم برای افزایش سرعت قطارها نیست و محدودیت‌هایی را برای بهره‌برداری به وجود می‌آورد.
مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اینکه مجوز ماده ۲۳ این پروژه امسال بدست آمده است، ابراز کرد: مذاکرات نهایی برای امضای قرارداد با یک سرمایه‌گذار ترکیه‌ای که ۵۰ درصد از سرمایه‌گذاری پروژه را تأمین خواهد کرد، تقریبا به پایان رسیده و کمیسیون تخصصی شورای اقتصاد نیز در هفته گذشته این موضوع را تأیید کرده است.
وی امیدوار است که با ابلاغ مصوبه، شرایط برای عقد قرارداد فراهم شود و ادامه داد: ما امیدواریم این پروژه در سال آینده در ردیف جدول ۲۰ پیوست بودجه قرار گیرد. همچنین، با توجه به مصوبات موجود، تأمین هزینه‌های مطالعاتی در حال حاضر ممکن است و ما تلاش می‌کنیم که موضوع هزینه‌های اجرایی نیز طی سه تا چهار ماه آینده نهایی شود.
ذاکری این پروژه را یکی از طرح‌های بزرگ ریلی منطقه توصیف کرد و گفت: با به اجرا در آمدن این مسیر، سهم شبکه ریلی آذربایجان‌شرقی از شبکه ریلی کشور می‌تواند از حدود ۸ درصد کنونی به نزدیک ۱۰ درصد افزایش یابد.
کاهش چهار ساعته زمان سفر تبریز به تهران
در بخشی دیگر از سخنان خود، وی به آثار بهره‌برداری از ایستگاه خاوران و مسیر ریلی جدید تبریز اشاره کرد و گفت: با استفاده از مسیر جدید، زمان سفر ریلی تبریز به تهران حدود سه‌ونیم تا چهار ساعت کاهش یافته است که این یکی از امتیازهای مهم این پروژه برای مسافران محسوب می‌شود.
معاون وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اینکه توسعه خطوط ریلی به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای حمل‌ونقل نیست، گفت: همچنین باید به افزایش ظرفیت بهره‌برداری، گسترش خدمات و اضافه شدن قطارهای مسافری به‌صورت همزمان توجه شود.
ذاکری ادامه داد: در حال حاضر، علاوه بر قطار تهران ـ مشهد، یک قطار پنج‌ستاره دیگر نیز از ایستگاه خاوران در مسیر تهران ـ مشهد فعالیت می‌کند و یک قطار مسافری دیگر نیز به‌صورت یک روز در میان در این مسیر راه‌اندازی شده است. هدف ما افزایش این ظرفیت در آینده است.
وی بر اهمیت بخش خصوصی در توسعه ناوگان مسافری تأکید کرد و گفت: راه‌آهن مالک واگن‌های مسافری نیست و سرمایه‌گذاری در این بخش به شرکت‌های حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاران خصوصی مربوط می‌شود. مذاکرات و رایزنی‌هایی در این زمینه در حال انجام است و امیدواریم طی دو سال آینده، با ورود واگن‌های جدید، خدمات بیشتری به مسافران ارائه شود.
ذاکری همچنین به محدودیت‌های موجود برای انتقال تمامی قطارها به مسیر جدید اشاره کرد و افزود: حفظ دسترسی مسافران به ایستگاه‌های مسیر قدیم برای شهرها و مناطق مختلف استان حائز اهمیت است و به همین دلیل، بررسی‌های لازم برای بهینه‌سازی نحوه استفاده از ایستگاه‌های تبریز و خاوران در حال انجام می‌باشد.
افزایش ظرفیت پذیرش قطارهای باری در مرز رازی
مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران به اقدامات صورت گرفته برای گسترش زیرساخت‌های مرزی آذربایجان‌شرقی اشاره کرد و گفت: در ایستگاه مرزی رازی، طرح افزایش ظرفیت خطوط و سکوها آغاز شده است تا امکان پذیرش قطارهای باری بیشتری از ترکیه و اعزام قطارها از تبریز به این کشور فراهم گردد.
وی اضافه کرد: در این پروژه، حدود دو کیلومتر به ظرفیت خطوط ایستگاهی افزوده می‌شود و پیش‌بینی می‌شود که در صورت تکمیل مراحل اجرایی، این طرح طی حدود ۲۰ روز تا یک ماه آینده به بهره‌برداری برسد.
ذاکری بیان کرد: توسعه زیرساخت‌های خدمات مسافری در مرز رازی نیز ضروری است، زیرا طول سکوهای مسافری موجود پاسخگوی نیازها نبود و در برخی موارد، مسافران برای سوار و پیاده شدن با مشکل مواجه می‌شدند. بنابراین، افزایش طول سکو در دستور کار قرار دارد.
وی همچنین به نیاز به توسعه فضاهای ساختمانی و سالن‌های مسافری اشاره کرد تا مسافران با مشکلات کمتری در شرایط آب‌وهوایی مختلف مواجه گردند. مطالعات احداث ساختمان جدید در حال انجام بوده و پیشنهادی نیز به راه‌آهن ترکیه ارائه شده تا امکان ایجاد سالن مشترک در نقطه صفر مرزی بررسی شود.
مدیرعامل راه‌آهن ادامه داد: در صورت توافق طرف ترکیه‌ای، ایجاد سالن مشترک می‌تواند روند تشریفات مسافری را تسهیل کرده و از پیاده و سوار شدن مجدد مسافران در دو ایستگاه جلوگیری نماید.
افزایش تعداد قطارهای باری آذربایجان‌شرقی از ۱۶ به حدود ۴۳ قطار در روز
وی در ادامه افزایش ظرفیت حمل‌ونقل ریلی استان را مورد اشاره قرار داد و گفت: تعداد قطارهای باری آذربایجان‌شرقی که قبلاً حدود ۱۶ تا ۱۷ قطار در روز بود، اکنون به حدود ۴۳ قطار در روز افزایش یافته است.
ذاکری این افزایش را نمادی از بهبود پویایی شبکه ریلی استان خواند و افزود: با تلاش همکاران راه‌آهن آذربایجان و پیگیری‌های صورت گرفته، ظرفیت شبکه در حال احیا و توسعه است و امیدواریم جایگاه راه‌آهن استان در کشور در طی این روند، چهار تا پنج رتبه ارتقا یابد.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ظرفیت‌های بخش خصوصی برای گسترش حمل بار، اظهار داشت: توافق‌هایی برای احداث چند خط فرعی ریلی در استان به منظور کمک به صنایع و واحدهای تولیدی برای حمل‌ونقل مواد اولیه و محصولات خود با همکاری راه‌آهن و بخش خصوصی در حال انجام است.
وی همچنین به پالایشگاه تبریز به عنوان یکی از مجموعه‌هایی که احداث خط فرعی ریلی برای آن در نظر گرفته شده، اشاره کرد و گفت: این اقدام می‌تواند ضمن افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی، به کاهش هزینه‌های لجستیکی صنایع استان نیز کمک نماید.
توسعه کریدور شمال ـ جنوب با تکمیل خط‌آهن چابهار ـ زاهدان
در ادامه، وی به اهمیت کریدور شمال ـ جنوب و نقش خط‌آهن چابهار ـ زاهدان در ارتقای ترانزیت کشور اشاره کرد و اعلام نمود: بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و توانایی خود برای پذیرش کشتی‌های بزرگ، ظرفیت بی‌نظیری برای گسترش تجارت و ترانزیت دارد.
وی ادامه داد: نزدیک بودن مسیر هند به ایران و بازارهای روسیه و کشورهای آسیای میانه از جمله عواملی است که سرمایه‌گذاری در این محور را مهم می‌سازد. هدف این کریدور انتقال کالا از بندر چابهار به سمت شمال کشور و اتصال آن به مرزهای مشترک با کشورهای آسیای میانه و روسیه است.
مدیرعامل راه‌آهن با اشاره به اینکه این مسیر می‌تواند در ترانزیت کالاهای روسیه به کشورهای حاشیه خلیج فارس نقش کلیدی ایفا کند، اظهار کرد: پروژه ریلی چابهار ـ زاهدان سال‌هاست در حال اجرا است و بخشی از زیرساخت‌های آن توسط وزارت راه و شهرسازی و شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور به انجام رسیده است.
وی افزود: بخش‌هایی از مسیر تا ایرانشهر به تحویل رسیده و حتی در زمان جنگ نیز از محور ایرانشهر به سمت خاش و زاهدان مورد استفاده قرار گرفته است. تلاش وزارت راه و شهرسازی بر تکمیل بخش‌های باقی‌مانده و آماده‌سازی مسیر برای بهره‌برداری متمرکز است.
ذاکری در خصوص پیشرفت عملیات ریل‌گذاری گفت: ریل‌گذاری کل مسیر به پایان رسیده و اکنون فقط مراحل نصب ادوات، بالاست‌ریزی و تکمیل سایر اجزای خط باقی مانده است تا امکان حرکت قطارها با سرعت حداقل ۶۰ کیلومتر بر ساعت فراهم گردد.
وی افزود: در مرحله نخست، هدف آماده‌سازی خط برای حمل بار است و پیش‌بینی می‌شود خدمات مسافری نیز پس از گذشت حدود سه ماه و پس از فراهم شدن شرایط فنی آغاز شود.
ظرفیت جابجایی سالانه ۹ میلیون تن بار در محور چابهار ـ زاهدان
مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران ظرفیت اسمی حمل بار در این محور را حدود ۹ میلیون تن در سال عنوان کرد و گفت: پیش‌بینی می‌شود در پنج سال نخست بهره‌برداری، میزان بار جابجا شده به تقریباً پنج میلیون تن در سال برسد.
وی اضافه کرد: دستیابی به برنامه اسمی این خط، علاوه بر اتمام ایستگاه‌ها و سامانه‌های اعطای علائم، به برطرف کردن برخی محدودیت‌های زیرساختی در مسیرهای مرتبط با آن نیز احتیاج دارد.
ذاکری به ضرورت بازسازی بخش‌هایی از مسیر زاهدان ـ کرمان اشاره کرد و بیان داشت: در برخی نقاط این مسیر، مشکلاتی نظیر وجود مناطق ماسه‌ای و محدودیت‌های دیگر زیرساختی وجود دارد که برای رفع آن‌ها هماهنگی‌های لازم انجام شده و به بازسازی محدوده‌ای از مسیر در سال آینده در برنامه‌های ما توجه ویژه‌ای خواهد شد.
وی تصریح کرد که بهره‌برداری کامل از این محور می‌تواند ظرفیت ترانزیتی کشور را افزایش دهد و به‌ویژه برای کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه، مسیر ایران را به یکی از گزینه‌های کلیدی دسترسی به آب‌های آزاد تبدیل خواهد کرد.
ذاکری بر اهمیت توسعه کریدورها با نصب و آماده‌سازی زیرساخت‌های جانبی تأکید کرد و گفت: افزایش ظرفیت خطوط اصلی به تنهایی نمی‌تواند به افزایش حجم بار کمک کند و نیاز به توسعه خطوط فرعی، ایستگاه‌ها و زیرساخت‌های مورد نیاز برای پیوستن بنادر و مراکز تولیدی به شبکه ریلی وجود دارد.
وی همچنین اشاره کرد که افزایش ظرفیت حمل‌ونقل ریلی به‌علاوه ایجاد فرصت‌های جدید برای صادرات و واردات، می‌تواند به کاهش هزینه‌های حمل کالا و ارتقای رقابت‌پذیری تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای منطقه‌ای یاری کند.
وی در پاسخ به سؤالی در خصوص مشکلات تجار در استفاده از حمل‌ونقل ریلی خاطرنشان کرد: یک مشکل اصلی، عدم آشنایی بخشی از فعالان اقتصادی با ظرفیت‌ها و سازوکارهای حمل‌ونقل ریلی است؛ چرا که بسیاری از تجار به سیستم حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی عادت کرده‌اند.
وی اظهار کرد: در برخی موارد، به جای ارتباط مستقیم صاحبان کالا با شرکت‌های حمل‌ونقل، چندین واسطه در روند خرید و فروش ظرفیت حمل وارد عمل می‌شوند که این موضوع می‌تواند هزینه نهایی را افزایش دهد.
ذاکری همچنین اظهار کرد که راه‌آهن آمادگی دارد در این زمینه به تجار و فعالان اقتصادی کمک کند و اداره کل بازرگانی خارجی و معاونت بازرگانی راه‌آهن می‌توانند در شناسایی مسیرهای بهینه، برقراری ارتباط با شرکت‌های حمل‌ونقل و هماهنگی با طرف‌های خارجی به فعالان اقتصادی مشاوره دهند.
وی به تجربه برگزاری نشست‌هایی با جمعی از کارآفرینان کشور اشاره کرد و گفت: پس از این جلسات و بررسی نیازهای فعالان اقتصادی، هماهنگی‌هایی برای شناسایی مجموعه‌های مرتبط در کشورهای مقصد و تسهیل ارتباطات تجاری صورت گرفته است.
مدیرعامل راه‌آهن بر این نکته تأکید کرد که راه‌آهن علاوه بر مسئولیت‌های بنگاهی خود، وظیفه ملی در توسعه حمل‌ونقل و حمایت از تجارت کشور دارد و آماده است در چارچوب ظرفیت‌های موجود برای رفع مشکلات تجار و واردکنندگان همکاری کند.
افزایش نرخ بلیت قطار به دلیل افزایش هزینه‌های نگهداری
ذاکری در نکته دیگری از سخنان خود درباره افزایش نرخ بلیت قطار توضیح داد: تغییرات در نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تأمین قطعات یدکی، نگهداری واگن‌ها و تعمیر لوکوموتیوها به‌طور قابل توجهی بار مالی را بر دوش شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی گذاشته است.
وی ادامه داد: افزایش نرخ‌ها طبق درخواست انجمن‌های فعال در بخش مسافری و پس از انجام مراحل مربوط به اخذ مجوز از ستاد تنظیم بازار به وقوع پیوسته است؛ با این حال، فاصله هزینه سفر ریلی و جاده‌ای همچنان یکی از موضوعات مهم در سیاست‌گذاری حمل‌ونقل باقی مانده است.
مدیرعامل راه‌آهن به شرایط دشوار پیش آمده برای شرکت‌های مسافری در سه‌ماهه اول سال اشاره و اظهار کرد: در این دوره، به دلیل تحولات مربوط به جنگ، بخش مسافری با کاهش تقاضا مواجه شد و حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد بلیت‌های فروخته‌شده در ایام نوروز برگشت داده شد.
وی افزود: با وجود تقاضای کم و زیان‌های مالی، شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی تلاش کردند خدمات خود را حفظ کنند و نیروی انسانی این مجموعه‌ها کاهش نیافت. برخی از قطارها با ظرفیت حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد به فعالیت خود ادامه دادند.
ذاکری به هزینه‌های بالای قطعات و تجهیزات ریلی نیز اشاره کرد و گفت: به عنوان مثال، هزینه یک چرخ واگن با قیمت‌های جدید به حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان رسیده است. در حالی که این چرخ‌ها به‌طور دوره‌ای نیاز به تراش و در نهایت تعویض دارند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری فقط به این بخش محدود نمی‌شود.
وی ادامه داد: افزایش هزینه آماده‌به‌کاری ناوگان، برخی شرکت‌ها را مجبور کرده تا بخشی از ظرفیت خود را از چرخه بهره‌برداری خارج کنند؛ لذا حمایت از شرکت‌های حمل‌ونقل و ایجاد امکان نوسازی ناوگان برای حفظ کیفیت خدمات ضروری است.
حمایت از توسعه تولید تجهیزات ریلی در داخل کشور
ذاکری در ادامه به فعالیت شرکت‌های داخلی در زمینه تجهیزات و قطعات ریلی اشاره کرد و گفت: توسعه تولید داخلی و افزایش ظرفیت شرکت‌های تولیدی می‌تواند بخش قابل توجهی از نیازهای راه‌آهن را تأمین کرده و وابستگی به واردات را کاهش دهد.
وی همچنین به همکاری شرکت گسترش صنایع ریلی ایران با مجموعه‌های حمل‌ونقل ریلی تأکید کرد و گفت: شرکت‌های فعال این حوزه باید به افزایش کیفیت محصولات و توسعه ظرفیت تولید بپردازند تا نیازهای داخلی را پاسخ دهند و در صورت فراهم شدن شرایط، برای حضور در بازارهای صادراتی نیز آماده شوند.
مدیرعامل راه‌آهن بیان کرد: حمایت از تولیدکنندگان و استفاده از ظرفیت‌های قانونی تأمین مالی برای کمک به گسترش صنایع ریلی در دستور کار قرار دارد.
تولید داخلی سوزن و ادوات ریلی برای تأمین نیاز شبکه
محمد کلامی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره شرکت گسترش صنایع ریلی ایران (ایرید)، نیز در این جلسه به روند پیشرفت فعالیت‌های این شرکت پرداخت و گفت: ما بر آن هستیم تا با تحول در ساختار تولید و توسعه محصولات، موقعیت شرکت را در صنعت ریلی کشور بهبود ببخشیم.
وی اظهار داشت: این مجموعه در سال جاری برای نخستین بار اقدام به صادرات کرده و به سبد محصول خود ۱۱ محصول جدید اضافه نموده است. هدف ما ارتقاء کیفیت تولیدات و افزایش توان رقابت با محصولات اروپایی بوده است.
کلامی به نقش تولیدکنندگان داخلی در تأمین تجهیزات شبکه ریلی اشاره کرده و گفت: افزایش ظرفیت تولید و توسعه محصولات تخصصی، نه‌تنها به تأمین نیازهای داخلی کمک می‌کند، بلکه زمینه را برای حضور پایدارتر شرکت‌های ایرانی در بازارهای منطقه‌ای فراهم می‌آورد.
وی همچنین به برنامه‌های آینده شرکت اشاره کرد و افزود: اجرای پروژه‌های جدید و توسعه توان تولیدی برای تأمین نیازهای صنعت ریلی کشور در اولویت قرار دارد.
انتهای پیام
نظرات کاربران