این خودروساز آلمانی روز ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با اول آبان ۱۴۰۵، جزئیات فناوری تازه‌ای را منتشر کرد که در شاسی‌بلند لوکس آئودی Q9 به کار گرفته شده است. فناوری‌ای که در آن شیشه زیرلایه چراغ‌های OLED تنها ۰٫۱ میلی‌متر ضخامت دارد؛ تقریباً به‌اندازه یک تار موی انسان.
اما ویژگی جالب این چراغ‌ها فقط نازکی آن‌ها نیست. مجموعه چراغ‌های عقب از ۵۱۲ بخش نوری قابل‌کنترل تشکیل شده و می‌تواند علاوه بر نمایش طرح‌های مختلف، با نشان دادن علامت هشدار، توجه رانندگان پشت سر را به خطرات احتمالی جلب کند.
آئودی در جلوی همین خودرو نیز از چراغ‌هایی استفاده کرده که قادرند الگوهای راهنما را روی سطح جاده بیندازند. به این ترتیب، نورپردازی خودرو دیگر فقط برای دیدن مسیر یا زیباتر شدن ظاهر ماشین نیست؛ قرار است راهی برای انتقال اطلاعات به دیگران باشد.
اما این فناوری چگونه کار می‌کند، چه تفاوتی با چراغ‌های معمولی دارد و آیا واقعاً می‌تواند ایمنی جاده‌ها را افزایش دهد؟
۱. آئودی Q9؛ خودرویی که چراغ‌هایش فقط برای روشن شدن نیستند
آئودی Q9 بزرگ‌ترین شاسی‌بلند این شرکت است؛ خودرویی لوکس با سه ردیف صندلی که برای رقابت در بخش شاسی‌بلندهای بزرگ و گران‌قیمت طراحی شده است. طول بدنه آن به ۵.۳۱ متر می‌رسد و فاصله بین دو محور نیز حدود ۳.۱۴ متر است.
با وجود ابعاد بزرگ، آئودی تلاش کرده نمای عقب این خودرو ظاهری یکپارچه و مدرن داشته باشد. چراغ‌های باریک در دو طرف بدنه قرار گرفته‌اند و یک نوار نوری قرمزرنگ آن‌ها را به یکدیگر متصل می‌کند. نشان چهارحلقه‌ای آئودی نیز در قسمت عقب قابلیت نورپردازی دارد.
اما بخش اصلی ماجرا داخل همین چراغ‌ها پنهان شده است.
در بسیاری از خودروهای امروزی، چراغ عقب مجموعه‌ای از LEDهای معمولی است که برای نمایش عملکردهای مشخصی مانند ترمز و راهنما استفاده می‌شوند. آئودی در Q9 از نسل سوم فناوری دیجیتال OLED استفاده کرده که اجازه می‌دهد قسمت‌های مختلف چراغ به‌صورت جداگانه کنترل شوند.
این ویژگی باعث می‌شود الگوهای نوری تغییر کنند و چراغ در موقعیت‌های مشخص، علامت‌های هشداردهنده نمایش دهد.
تفاوت مهم دیگر به شکل چراغ مربوط است. آئودی به‌جای استفاده از پنل‌های کاملاً تخت، بخشی از چراغ OLED را خمیده طراحی کرده تا با انحنای بدنه هماهنگ شود. به گفته شرکت، این طراحی کمک می‌کند نور از زاویه‌های جانبی نیز بهتر دیده شود.
این ویژگی در موقعیت‌هایی مانند تقاطع‌ها اهمیت پیدا می‌کند؛ جایی که راننده یا دوچرخه‌سوار ممکن است خودرو را از پشت یا زاویه کاملاً مستقیم نبیند.
وب‌سایت Motor1 در گزارش ۲۳ اکتبر خود، فناوری جدید را یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های نورپردازی Q9 معرفی کرده است. بااین‌حال، باید توجه داشت که این فناوری برای نخستین بار در یک خودروی تولیدی عرضه شده و هنوز آمار مستقلی از تأثیر آن بر کاهش تصادفات وجود ندارد.
۲. چراغی با شیشه ۰٫۱ میلی‌متری؛ تقریباً به نازکی تار مو
یکی از عجیب‌ترین ویژگی‌های چراغ جدید آئودی، ضخامت شیشه‌ای است که پنل OLED روی آن ساخته می‌شود. این شیشه فقط یک‌دهم میلی‌متر ضخامت دارد؛ عددی که وقتی آن را با ضخامت شیشه پنجره یا حتی شیشه محافظ گوشی مقایسه کنیم، بسیار کوچک به نظر می‌رسد.
اما چرا آئودی تا این اندازه روی نازک کردن شیشه کار کرده است؟
دلیل اصلی به قابلیت خم شدن پنل مربوط می‌شود. چراغ‌های عقب معمولاً باید داخل فضای مشخصی از بدنه قرار بگیرند و طراحی آن‌ها تحت تأثیر شکل گلگیر و صندوق عقب است. هرچه یک پنل نوری انعطاف‌پذیرتر باشد، طراحان آزادی بیشتری برای هماهنگ کردن آن با خطوط بدنه خواهند داشت.
آئودی با استفاده از شیشه فوق‌نازک توانسته پنل OLED را به‌صورت سه‌بعدی خم کند. این شرکت از شعاع خمیدگی تا ۲۰۰ میلی‌متر برای فناوری جدید صحبت می‌کند.
در واقع، به‌جای اینکه چراغ فقط یک سطح تخت پشت پوشش پلاستیکی داشته باشد، خود پنل نوردهنده می‌تواند بخشی از انحنای خودرو را دنبال کند.
به گفته آئودی، این تغییر فقط برای زیبایی نیست. وقتی قسمت بیرونی چراغ به سمت پهلوی خودرو خم می‌شود، نور آن از زاویه‌های بیشتری قابل‌مشاهده خواهد بود. برای مثال، راننده‌ای که از خیابان فرعی به تقاطع نزدیک می‌شود، ممکن است بتواند چراغ عقب خودرو را زودتر تشخیص دهد.
البته یک تصور اشتباه هم باید اصلاح شود. ضخامت ۰٫۱ میلی‌متری مربوط به شیشه زیرلایه پنل OLED است، نه کل چراغ عقب. مجموعه نهایی همچنان به قاب، پوشش محافظ، اتصالات الکتریکی و قطعات کنترلی نیاز دارد.
موضوع دیگری که شاید در نگاه اول نگران‌کننده باشد، مقاومت این شیشه نازک است. آیا چنین ساختاری در برابر لرزش‌های مداوم، تغییرات دما و شرایط سخت جاده دوام می‌آورد؟
آئودی اعلام کرده پنل‌های جدید برای الزامات دوام، یکنواختی نور و کنتراست در صنعت خودرو طراحی و اعتبارسنجی شده‌اند. بااین‌حال، بررسی دوام آن‌ها پس از چندین سال استفاده واقعی، هنوز امکان‌پذیر نیست.
وب‌سایت autoevolution نیز در گزارش ۲۳ اکتبر تأکید کرده که استفاده از این ساختار فوق‌نازک، امکان طراحی چراغ‌هایی هماهنگ با انحنای بدنه را فراهم کرده است؛ موضوعی که تا پیش از این، با پنل‌های تخت OLED محدودیت بیشتری داشت.
۳. ۵۱۲ بخش نوری مستقل؛ هر قسمت چراغ می‌تواند جداگانه روشن شود
راز اصلی چراغ‌های هوشمند آئودی فقط در طراحی خمیده آن‌ها نیست. آنچه این مجموعه را از چراغ‌های معمولی متمایز می‌کند، تقسیم شدن سطح نوردهنده به صدها بخش کوچک و قابل‌کنترل است.
در نسل سوم فناوری دیجیتال OLED آئودی، چراغ‌های عقب Q9 از شش پنل بزرگ تشکیل شده‌اند که در مجموع ۵۱۲ بخش نوری مستقل دارند.
برای درک بهتر، یک تابلوی دیجیتال را تصور کنید که از قطعات کوچک نورانی ساخته شده است. وقتی این قطعات جداگانه کنترل شوند، می‌توان با روشن و خاموش کردن آن‌ها شکل‌های متفاوتی ساخت.
البته چراغ عقب Q9 یک نمایشگر معمولی مانند صفحه گوشی نیست. تعداد قسمت‌های قابل‌کنترل آن بسیار کمتر از پیکسل‌های نمایشگر موبایل است و برای نمایش متن یا تصاویر دلخواه طراحی نشده است.
آئودی از این بخش‌های نوری برای ساخت الگوهای مشخص، نمایش هشدارها و تغییر ظاهر چراغ استفاده می‌کند.
بزرگ‌ترین پنل OLED این مجموعه، پنل خمیده بیرونی است که ۹۹ بخش مستقل دارد. پنل میانی از ۸۴ بخش و پنل داخلی از ۷۳ بخش تشکیل شده است. مجموع این سه پنل در هر طرف خودرو ۲۵۶ بخش می‌شود و در دو چراغ عقب به ۵۱۲ بخش می‌رسد.
در مقایسه با چراغ‌های معمولی، چنین ساختاری انعطاف‌پذیری بیشتری در طراحی الگوهای نوری ایجاد می‌کند.
یکی از امکانات این سیستم، انتخاب میان حداکثر هشت طرح نوری مختلف در جلو و عقب خودرو است. راننده می‌تواند در نسخه‌های مجهز، ظاهر روشنایی خودرو را از میان گزینه‌های ارائه‌شده انتخاب کند.
همچنین آئودی از سه نوع الگوی نوری استفاده می‌کند: ثابت، فعال و نیمه‌فعال. در الگوهای ثابت، ظاهر نور تغییر نمی‌کند. الگوهای فعال دارای حرکت هستند و حالت‌های نیمه‌فعال اجازه می‌دهند بخشی از طرح تغییر کند، در حالی که بخش‌های دیگر ثابت باقی می‌مانند.
نتیجه، چراغ‌هایی است که در شب ظاهر متفاوتی پیدا می‌کنند و بعضی الگوها در نگاه بیننده حس عمق سه‌بعدی ایجاد می‌کنند.
اما این تعداد بخش نوری یک مزیت دیگر هم دارد: نمایش دقیق‌تر علامت‌های هشداردهنده. هرچه تعداد نواحی قابل‌کنترل بیشتر باشد، طراحان می‌توانند نشانه‌های واضح‌تری تولید کنند.
البته ۵۱۲ بخش مستقل به معنی وجود ۵۱۲ چراغ یا لامپ جداگانه نیست. OLED از لایه‌های نوردهنده سطحی تشکیل شده و همین ویژگی باعث می‌شود روشنایی آن ظاهری یکدست‌تر از مجموعه‌ای از نقاط LED داشته باشد.
۴. چراغی که می‌تواند درباره تصادف و خرابی خودرو هشدار دهد
تصور کنید شب در بزرگراه رانندگی می‌کنید. چندصد متر جلوتر، خودرویی کنار مسیر متوقف شده است. از فاصله دور ممکن است تشخیص ندهید که خودرو خراب شده یا صرفاً در کنار جاده پارک کرده است.
آئودی می‌خواهد چراغ‌های عقب علاوه بر روشن کردن مسیر و نشان دادن وضعیت خودرو، اطلاعات بیشتری درباره چنین موقعیت‌هایی منتقل کنند.
این خودروساز قابلیتی به نام Communication Light را برای چراغ‌های OLED توسعه داده که می‌تواند در شرایط خاص، نشانه هشدار را در الگوی چراغ عقب نمایش دهد.
یکی از این نشانه‌ها، مثلث هشدار خطر است. هنگام بروز برخی وضعیت‌های اضطراری یا خرابی خودرو، چراغ می‌تواند الگویی همراه با علامت هشدار نمایش دهد تا رانندگان پشت سر زودتر متوجه شرایط غیرعادی شوند.
این قابلیت جای چراغ خطر معمولی را نمی‌گیرد، بلکه یک پیام تصویری اضافی در اختیار دیگر رانندگان قرار می‌دهد.
آئودی همچنین قابلیت دیگری به نام Connected Exit Warning را در Q9 ارائه کرده است. کاربرد این سیستم زمانی مشخص می‌شود که خودرو متوقف شده و یکی از سرنشینان قصد باز کردن در را دارد.
فرض کنید خودرویی کنار خیابان پارک کرده و دوچرخه‌سواری از پشت به آن نزدیک می‌شود. باز شدن ناگهانی در می‌تواند به برخورد خطرناکی منجر شود؛ حادثه‌ای که در خیابان‌های شلوغ شهرها اتفاق می‌افتد.
در نسخه‌های مجهز، سیستم هشدار خروج آئودی می‌تواند هنگام تشخیص نزدیک شدن وسیله نقلیه یا دوچرخه‌سوار، الگوی نوری مخصوصی در چراغ عقب نمایش دهد.
هدف این است که دیگر کاربران جاده متوجه موقعیت خطرناک شوند، حتی اگر از قصد سرنشین برای باز کردن در اطلاع نداشته باشند.
البته این فناوری محدودیت‌هایی دارد. چراغ نمی‌تواند رفتار تمام رانندگان و عابران را پیش‌بینی کند و وجود یک هشدار تصویری نیز تضمین نمی‌کند که طرف مقابل آن را ببیند یا به‌موقع واکنش نشان دهد.
برای اثبات تأثیر این سیستم بر کاهش واقعی تصادفات، به داده‌های مستقل و بررسی‌های میدانی نیاز است.
بااین‌حال، فناوری جدید نشان می‌دهد چراغ‌های عقب می‌توانند از یک ابزار ساده روشنایی به وسیله‌ای برای انتقال پیام‌های ایمنی تبدیل شوند؛ رویکردی که شاید در سال‌های آینده از خودروهای لوکس به مدل‌های ارزان‌تر هم راه پیدا کند.
۵. وقتی راهنمای خودرو روی آسفالت ظاهر می‌شود!
چراغ‌های عقب جدید آئودی تنها فناوری جالب سیستم روشنایی Q9 نیستند. این شرکت قابلیتی معرفی کرده که در آن، راهنمای خودرو علاوه بر چراغ‌های معمولی، به‌صورت یک الگوی نورانی روی سطح جاده هم نمایش داده می‌شود.
فرض کنید راننده قصد دارد در شب به سمت راست بپیچد. با فعال کردن راهنما، علاوه بر چشمک زدن چراغ‌ها، یک علامت جهت‌دار متحرک روی آسفالت ظاهر می‌شود.
این علامت با راهنمای جلوی و عقب خودرو هماهنگ است و به دیگران کمک می‌کند جهت حرکت موردنظر راننده را تشخیص دهند.
اما چنین چیزی چه فایده‌ای دارد؟ مگر راهنماهای معمولی کافی نیستند؟
پاسخ به موقعیت خودرو و زاویه دید دیگر کاربران جاده بستگی دارد.
گاهی یک موتورسوار یا دوچرخه‌سوار در کنار خودرو حرکت می‌کند و دید مناسبی به چراغ راهنمای جلو یا عقب ندارد. در چنین شرایطی، علامتی که روی سطح جاده دیده می‌شود ممکن است اطلاعات واضح‌تری درباره حرکت بعدی خودرو ارائه دهد.
این موضوع در تقاطع‌ها نیز کاربرد دارد. عابری که کنار خیابان ایستاده، ممکن است حرکت نورانی روی آسفالت را زودتر از چراغ اصلی تشخیص دهد.
به نوشته The Drive، این سیستم با استفاده از چراغ‌های پیشرفته Digital Matrix LED، علامت‌های متحرکی روی جاده ایجاد می‌کند. جهت و زمان نمایش علامت‌ها با راهنمای معمولی هماهنگ است.
برخلاف برخی سیستم‌های نورپردازی خودرو که صرفاً هنگام باز شدن در یا خوشامدگویی طرحی روی زمین می‌اندازند، هدف اصلی این قابلیت انتقال اطلاعات مرتبط با رانندگی است.
البته اینکه این نشانه‌ها در عمل چقدر برای دیگران قابل‌مشاهده باشند، به عواملی مانند شرایط نوری، سطح جاده و وضعیت هوا بستگی دارد.
در خیابان کاملاً روشن یا زیر نور مستقیم خورشید، چنین تصویری ممکن است کارایی محدودی داشته باشد. به همین دلیل آئودی بر استفاده از این قابلیت در شب تأکید کرده است.
این فناوری برای همه نسخه‌ها و تمام بازارها الزاماً به‌صورت استاندارد عرضه نمی‌شود و به تجهیزات نورپردازی نصب‌شده روی خودرو وابسته است.
۶. چراغ‌های جلوی Q9؛ هزاران نقطه نوری برای روشن کردن دقیق جاده
درحالی‌که چراغ‌های عقب آئودی Q9 با ۵۱۲ بخش قابل‌کنترل توجه زیادی جلب کرده‌اند، فناوری روشنایی جلوی خودرو از نظر تعداد عناصر نوری حتی پیچیده‌تر است.
آئودی در چراغ‌های جلوی دیجیتال ماتریکسی این خودرو از ماژول‌هایی استفاده کرده که هرکدام ۲۵ هزار و ۶۰۰ میکروال‌ای‌دی دارند.
نکته عجیب اینجاست که عرض ماژول موردنظر تنها حدود ۱۳ میلی‌متر است. اندازه هر میکروال‌ای‌دی هم به حدود ۴۰ میکرومتر می‌رسد؛ یعنی قطعاتی به‌قدری کوچک که با چشم غیرمسلح به‌سختی قابل تشخیص‌اند.
اما استفاده از این تعداد قطعه نورانی چه مزیتی دارد؟
در چراغ‌های معمولی، بخش بزرگی از نور با الگوی نسبتاً ثابتی به جلو تابیده می‌شود. بعضی خودروها می‌توانند ارتفاع نور را تغییر دهند یا هنگام پیچیدن، محدوده بیشتری از جاده را روشن کنند.
در سیستم جدید آئودی، کنترل نور با دقت بسیار بیشتری انجام می‌شود. خودرو می‌تواند ناحیه‌های مشخصی از پرتو نور را روشن‌تر یا تاریک‌تر کند.
برای مثال، هنگام نزدیک شدن خودرویی از روبه‌رو، سیستم می‌تواند بخشی از پرتو را در محدوده دید راننده مقابل کاهش دهد، درحالی‌که سایر بخش‌های جاده همچنان روشن باقی بمانند.
این عملکرد با هدف کاهش خیرگی راننده مقابل و حفظ دید مناسب برای راننده آئودی طراحی شده است.
قابلیت دیگر، روشن کردن محدوده حرکت خودرو در بین خطوط جاده است. چراغ‌ها می‌توانند با ایجاد الگوهای راهنما، به راننده در تشخیص بهتر موقعیت خودرو داخل مسیر کمک کنند.
در جاده‌های باریک یا محدوده عملیات عمرانی هم سیستم می‌تواند نحوه توزیع نور را تغییر دهد تا خطوط و مرزهای مسیر بهتر دیده شوند.
البته این قابلیت‌ها جایگزین توجه راننده نیستند. شرایط بارندگی شدید، آلودگی سطح چراغ، کیفیت خط‌کشی‌ها و محدودیت حسگرها ممکن است روی عملکرد آن‌ها تأثیر بگذارند.
مجله MotorTrend در بررسی فناوری چراغ‌های ماتریکسی Q9 به توانایی آن‌ها در کنترل دقیق توزیع نور و کاهش تابش مستقیم به چشم رانندگان دیگر پرداخته است.
همچنین برخی قابلیت‌های پیشرفته روشنایی، بسته به قوانین کشور و نسخه خودرو، ممکن است با محدودیت یا تنظیمات متفاوت عرضه شوند.
نظرات کاربران