باشگاه خبرنگاران جوان - نان به عنوان بنیادی‌ترین عنصر سفره خانوار، همواره محور توجه سیاست‌گذاران اقتصادی و همچنین دغدغه اصلی شهروندان بوده است. با وجود تخصیص یارانه‌ها به این محصول از سوی دولت، شکاف معناداری میان قیمت‌های مصوب و هزینه‌های واقعی تولید نان به وجود آمده است که نتیجه‌اش نارضایتی برای نانوایان به عنوان تأمین‌کنندگان و همچنین مردم به عنوان مصرف‌کنندگان است. این شکاف مشکلاتی چون کم‌فروشی، تفاوت‌های فاحش قیمت‌ها در بازار آزاد و دولتی، و انتقاد از کیفیت و وزن نان را به همراه داشته است.
در این راستا، اتاق اصناف ایران در همکاری با نهادهای ذیربط به طراحی رویکرد جدیدی در عرضه نان پرداخته‌اند که تحت عنوان «طرح فروش وزنی نان» شناخته می‌شود. این طرح با هدف تضمین شفافیت در وزن و قیمت نان، به حمایت از حقوق نانوایان و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده و کم‌فروشی در بازار نان می‌پردازد. به نظر می‌رسد با اجرای این طرح، محورها بر «کنترل وزن نان» و «ممانعت از سوءاستفاده از افزودنی‌ها» متمرکز خواهد شد و از طریق ابزارهایی مانند قطع آرد برای واحدهای صنفی متخلف، قصد ایجاد نظمی بیشتر در بازار نان وجود دارد تا یارانه نان به‌طور مستقیم و با رعایت استانداردهای وزنی به دست مردم برسد. هدف نهایی اطمینان از رضایت نانوایان از قیمت‌گذاری و جلوگیری از وقوع کم‌فروشی در سطح شهرها است.
طرح فروش وزنی نان؛ راه حلی برای مقابله با کم‌فروشی
قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران در خصوص طرح فروش وزنی نان برای مقابله با کم‌فروشی بیان کرد: علی‌رغم تخصیص یارانه‌های فراوان به نان، به نظر می‌رسد نه نانوایان و نه مردم و حتی دولت از وضعیت موجود رضایت ندارند. نانوایان همواره نسبت به قیمت نان معترض بوده‌اند و اخیراً آنالیز هزینه نان را از آنها دریافت کردیم تا مشخص شود که هر نان با صرف هزینه‌های مختلف چه بهایی برای نانوا دارد. به عنوان مثال در گذشته قیمت نان سنگک را ۱۲ هزار و ۷۰۰ تومان تعیین کردیم که به طور ناگهانی به ۷ هزار و ۶۰۰ تومان کاهش یافت و نانوا در برابر این تفاوت قیمت دچار سردرگمی شده است.
هزینه نان سنگک و بربری به طور قابل توجهی بالا است و در روزهای اخیر برخی نمایندگان مجلس و تعدادی از شهروندان نسبت به وزنی که نان خریداری شده دارد، اعتراض کردند. چانه نان سنگک ۶۰۰ گرم است و وزن نان باید در محدوده ۴۰۰ تا ۳۸۰ گرم باشد. بنابراین جلساتی پیرامون این موضوع برگزار شده و مقرر شده است وزن نان‌ها نیز اندازه‌گیری شود تا مشتریان از وزن دقیق نان مطلع گردند. نهایتاً به توافقی رسیده‌ایم که این طرح را به صورت آزمایشی بر نان سنگک پیاده‌سازی کنیم. دلیل طولانی شدن فرایند این کار به بررسی‌های کارشناسی مربوط می‌شود و هدف ما این نیست که قیمت نان به ضرر نانوایان تمام شود و سود آنها کاهش یابد، چرا که در گذشته نیز نان به صورت وزنی به دست مردم می‌رسید.
با متخلفان گران‌فروشی به شدت برخورد خواهد شد
نوده فراهانی در ادامه در خصوص افزودنی‌های نان گفت: در حال حاضر، اکثر نانوایی‌ها هنگام مراجعه مشتریان اعلام می‌کنند که نان ساده ندارند و فقط نان‌هایی با افزودنی‌هایی نظیر کنجد و سبزی ارائه می‌کنند، در حالی که نباید این طور باشد و هدف ما ارائه نان معمولی به مردم است.
باتوجه به اینکه جرائم موجود به اندازه کافی بازدارنده نیستند، برنامه‌ریزی شده است که در صورت تخلف نانوایان، آرد آن واحد صنفی به سرعت قطع شود و در صورت تکرار تخلف، آرد آن واحد به‌طور کامل قطع خواهد شد. این موضوع یکی از بزرگ‌ترین ابزارهای موجود است، البته باید یادآوری کرد که اغلب نانوایان نان با کیفیتی را به مشتریان ارائه می‌دهند. در نهایت هدف ما این است که یارانه‌ای که دولت پرداخت می‌کند، به‌دست مردم برسد.
نارضایتی‌های موجود در حوزه نان به بیشترین حجم پرونده‌های صنفی منجر شده است
یاسر رایگانی، سخنگوی سازمان تعزیرات حکومتی در مورد نظارت بر اجرای صحیح این طرح و شیوه‌های سازمان تعزیرات در مقابله با کم‌فروشی در عرضه نان اظهار داشت: بزرگ‌ترین نارضایتی شهروندان، به ویژه در تهران، به پرونده‌های مربوط به نان مربوط می‌شود و امیدواریم با اجرای این طرح، بتوانیم بخش عمده‌ای از این نارضایتی‌ها را ساماندهی کنیم.
انتظار داریم که با این طرح، موضوعات گران‌فروشی و کم‌فروشی نان به شیوه‌ای صحیح مدیریت شوند. در غیر این صورت، اگر دوباره مانند گذشته یک مبنای قیمت‌گذاری مشخص شود و نانوا با افزودنی‌هایی که به نان اضافه می‌کند، قیمت را کاهش دهد، وزن را رعایت نکند و گران‌فروشی کند، مشکلات در این حوزه دوباره بروز خواهد کرد و تفاوت‌ها در روش فروش کاهش نخواهد یافت.
رایگانی همچنین افزود: آنچه باید در ضوابط قیمت‌گذاری و اجرای این طرح به دقت مدنظر قرار گیرد، این است که انواع نان به درستی قیمت‌گذاری شوند تا از سوءاستفاده‌های احتمالی در بازار جلوگیری به عمل آید. چرا که بیشترین نارضایتی‌ها در این زمینه به روش‌های گران‌فروشی برخی واحدهای صنفی مربوط می‌شود؛ به‌طوری‌که قیمت نان سنگک در تهران از ۶ تا ۱۵ هزار تومان متغیر است. علی‌رغم وجود نانوایی‌های آزادپز و دولتی، هیچ کدام از این موارد توجیهی برای اجازه سوءاستفاده در بازار نیست و بعضاً مشاهده می‌شود که نانوایی‌ها در برابر تکرار تخلفات جریمه‌ای نمی‌پذیرند. امیدواریم که در طرح جدید، تمامی این موارد به شکل جامع مورد توجه قرار گیرد.