به گزارش خبرآنلاین، برگرفته از زومیت، گرچه ویروس‌ها اغلب با نقش بیماری‌زایی‌شان شناخته می‌شوند، اما در برخی موارد می‌توانند در مسیر درمان نیز کاربرد داشته باشند. دسته‌ای از ویروس‌ها با عنوان «باکتریوفاژ» یا مخفف «فاژ» به‌صورت هدفمند به باکتری‌ها حمله می‌کنند و در نهایت ممکن است برخی از باکتری‌های میزبان خود را نابود کنند. بهره‌گیری از همین ویروس‌ها برای مقابله با عفونت‌های باکتریایی را «فاژدرمانی» می‌نامند؛ شیوه‌ای که قدمتش به بیش از یک قرن قبل بازمی‌گردد.

در فرایند فاژدرمانی، پژوهشگران می‌کوشند فاژی بیابند که بتواند دقیقاً باکتریِ عامل عفونت را هدف بگیرد. برای نمونه، اگر بیمار دچار عفونتی شده باشد که نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت نشان می‌دهد، در برخی شرایط ممکن است بتوان با انتخاب یا طراحی فاژ مناسب، به‌طور مؤثر با باکتریِ مسئول بیماری مقابله کرد.

با وجود این، پیدا کردن فاژ مؤثر همیشه کار ساده‌ای نیست؛ زیرا هر فاژ معمولاً تنها یک طیف محدود از باکتری‌ها را آلوده می‌کند. بنابراین، برای رسیدن به ویروس درست و متناسب با باکتری مدنظر، ممکن است انجام چندین مرحله آزمایش و بررسی لازم شود.

رادیکال نومریکس در ادعای خود می‌گوید که با تکیه بر هوش مصنوعی، توانسته است روند طراحی ویروسی را که برای مقابله با عفونت کاربرد دارد، بهبود دهد. به بیان دقیق‌تر، ایده این است که از هوش مصنوعی برای ساخت یا مهندسی یک ویروسِ هدفمند استفاده شود؛ ویروسی که بتواند باکتری بیماری‌زا را شناسایی و به آن حمله کند.

البته به‌کارگیری هوش مصنوعی در این مسیر، به‌معنای اثبات ایمنی یا اثربخشی ویروس ساخته‌شده نیست و لازم است عملکرد آن در چارچوب آزمایش‌های علمی دقیق سنجیده شود.

به گزارش نیویورک‌تایمز، رادیکال نومریکس برای تحقق این هدف از مدل هوش مصنوعی خود با نام Omnii-1 بهره گرفته است. این مدل با تکیه بر داده‌های زیستی—از جمله اطلاعات مرتبط با DNA و پروتئین‌ها—آموزش دیده و قادر است تغییراتی را در ساختار ژنتیکی فاژها پیشنهاد دهد.

بر اساس گزارش فنی ارائه‌شده توسط شرکت، پژوهشگران با استفاده از همین مدل، نمونه‌هایی از باکتریوفاژها طراحی کردند که برای مقابله با باکتری‌های مشخص قابلیت تطبیق داشته باشند. سپس عملکرد ویروس‌های طراحی‌شده را در محیط آزمایشگاه مورد ارزیابی قرار دادند.

در یکی از آزمایش‌ها، ترکیبی از فاژهای طراحی‌شده با کمک هوش مصنوعی توانست نمونه‌ای از باکتری مقاوم به آنتی‌بیوتیک—که از بیمار گرفته شده بود—را در شرایط آزمایشگاهی از میان ببرد. پس از مشاهده این نتیجه، ترکیب ویروسی حاصل برای استفاده درمانی در همان بیمار در اختیار پزشکان قرار گرفت.

درمان در قالب برنامه‌ای با عنوان «استفاده‌ی دلسوزانه» انجام شد؛ روشی که در آن بیماران مبتلا به بیماری‌های جدی و فاقد گزینه‌های درمانی مناسب، در صورت دریافت مجوزهای لازم از نهادهای نظارتی، امکان دسترسی به درمان‌های آزمایشی را پیدا می‌کنند.

مسئولان شرکت اعلام کرده‌اند که سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) مجوز استفاده آزمایشی از درمان را صادر کرده است. با این حال، صدور چنین مجوزی به معنای تأیید عمومی دارو یا اثبات موفقیت قطعی آن نیست.

یکی از مهم‌ترین ابهام‌ها همچنان به وضعیت خود بیمار بازمی‌گردد. اگرچه آزمایش‌های اولیه نشان داده‌اند فاژهای طراحی‌شده در محیط آزمایشگاهی می‌توانند باکتری را هدف قرار دهند، اما هنوز هیچ گزارش بالینیِ منتشرشده‌ای ارائه نشده که ثابت کند عفونت بیمار واقعاً درمان شده است.

رادیکال نومریکس از ارائه جزئیات مربوط به روند درمان، وضعیت بیمار و همچنین هویت پزشکان خودداری کرده است. این شرکت دلیل چنین اقدامی را حفاظت از حریم خصوصی بیمار و نیز محرمانگی همکاری‌های بالینی عنوان می‌کند.

اریک نگوین، مدیرعامل رادیکال نومریکس، گفته است که شرکت قصد دارد یافته‌هایش را در آینده در قالب پژوهش‌های داوری‌شده منتشر کند. انتشار اطلاعات بالینی نیز منوط به دریافت رضایت‌های لازم خواهد بود.

فاژدرمانی می‌تواند چند روز یا حتی چند هفته زمان ببرد و پزشکان معمولاً باید برای مدتی طولانی بیمار را زیر نظر داشته باشند تا مشخص شود عفونت دوباره برنمی‌گردد.

استفاده از هوش مصنوعی برای طراحی فاژهای متناسب با عفونت هر بیمار می‌تواند در آینده زمینه‌ساز شکل‌گیری درمان‌های شخصی‌سازی‌شده شود؛ به‌خصوص در مواردی که عفونت‌ها به آنتی‌بیوتیک‌های رایج پاسخ نمی‌دهند. با این حال، در حال حاضر آنچه از رادیکال نومریکس به‌صورت قابل اتکا مطرح شده، طراحی فاژهای فعال در آزمایشگاه و اجرای آزمایشی آن‌ها روی یک بیمار است. تحقق موفقیت درمان، ارزیابی ایمنی و همچنین امکان استفاده گسترده از این روش، همچنان نیازمند شواهد بالینی معتبر، بررسی‌های مستقل و مستندسازی دقیق است.

۵۸۵۸