طبق گزارش ایسنا، فرا رسیدن ال‌نینو باعث شده است که سازمان پیش‌بینی وضعیت جوی نسبت به تشدید بارش‌های ناگهانی و وقوع سیلاب‌های غیرمنتظره هشدار دهد. در این اوضاع، اهمیت مدیریت روان‌آب‌های سطحی و بهره‌گیری از ظرفیت بارش‌ها برای تقویت منابع آب زیرزمینی دو چندان می‌شود. در این راستا، آبخیزداری و آبخوان‌داری به‌عنوان راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از هدررفت آب باران، کاهش فرسایش خاک، کنترل سیلاب و افزایش تاب‌آوری زمین در برابر مخاطرات طبیعی مطرح می‌شوند.

مدیریت هوشمند حوزه‌های آبخیز نه تنها موجب کاهش سرعت و شدت روان‌آب‌ها می‌شود، بلکه فرصتی برای نفوذ آب به لایه‌های زیرین زمین فراهم می‌آورد و به تقویت منابع آبخوان‌ها کمک می‌کند. این اقدام‌ها می‌توانند با کاهش خسارات ناشی از سیلاب، از تخریب زمین‌ها و زیرساخت‌ها پیشگیری نموده و به‌طور همزمان با آثار زیست‌محیطی مثبت، شرایط اقتصادی و معیشتی جوامع محلی و روستایی را بهبود بخشند.

در این وضعیت محمد فرامرز - مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخیزداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری - در صحبت با ایسنا به اهمیت اجرا و پیاده‌سازی طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری در مدیریت منابع آب کشور اشاره کرد و بیان داشت: مدیریت همه‌جانبه حوزه‌های آبخیز از دو بخش کلیدی شامل کنترل روان‌آب‌های سطحی و تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها تشکیل شده است که هر دو در مهار سیلاب‌ها، تسهیل نفوذ آب به زمین و تقویت ذخایر آب زیرزمینی مؤثر به‌نظر می‌رسند.

وی با اشاره به این که تا کنون حدود ۳۲ میلیون هکتار از زمین‌های کشور تحت پوشش اقدامات اجرایی آبخیزداری قرار گرفته است، بیان کرد: عملیات آبخیزداری در بخش قابل توجهی از این فضاها به پایان رسیده و بخشی دیگر نیز هنوز در حال اجراست. از سوی دیگر، بیش از ۲۰ میلیون هکتار از حوزه‌ها بررسی شده‌اند که بخشی از آن‌ها هنوز به مرحله اجرا نرسیده و تعدادی نیز با تأمین اعتبار لازم عملی خواهند شد.

فرامرز ادامه داد: در حال حاضر پروژه‌های زیادی در حوزه آبخوان‌داری در بیش از ۴۰۰ نقطه از کشور به اجرا درآمده است که هدف اصلی آن‌ها افزایش نفوذ آب به آبخوان‌ها و تقویت ذخایر آب زیرزمینی است.

مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخیزداری سازمان منابع طبیعی با اشاره به نتایج کمی ناشی از اجرای این طرح‌ها گفت: در پروژه‌های آبخیزداری، به‌طور متوسط برای هر هکتار اجرایی، حدود ۷۰۰ مترمکعب آب سالانه استحصال، مهار و به‌صورت مفید نگهداری می‌شود و فرصت نفوذ آن به اعماق زمین فراهم می‌گردد.

وی افزود: از دیگر نتایج حاصل از اجرای عملیات آبخیزداری می‌توان به کاهش خسارت‌های ناشی از سیلاب‌ها تا ۷۰ درصد، کاهش فرسایش خاک تا ۹ تن در هکتار در سال و کاهش میزان رسوب تا ۴ تن در هکتار در سال اشاره کرد.

فرامرز همچنین به افزایش تولید علوفه به‌عنوان یکی دیگر از نتایج اجرای طرح‌های آبخیزداری اشاره کرد و افزود: این پروژه‌ها موجب افزایش سالانه حدود ۱۲۰ کیلوگرم علوفه به ازای هر هکتار می‌شوند که می‌تواند در بهبود وضعیت پوشش گیاهی و تقویت معیشت جوامع محلی مؤثر واقع شود.

وی درباره آثار پروژه‌های آبخوان‌داری نیز توضیح داد: به ازای هر هکتار اجرای عملیات آبخوان‌داری، سالانه بیش از ۱۰۰۰ مترمکعب آب به آبخوان‌ها نفوذ می‌کند و تأثیر مستقیمی بر تقویت ذخایر آب زیرزمینی و بهبود وضعیت آب منطقه دارد.

فرامرز در خاتمه با تأکید بر آثار فراتر از معیارهای کمی این پروژه‌ها تصریح کرد: اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری نه‌تنها دارای مزایای فنی و زیست‌محیطی است، بلکه بر روی جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و معیشتی روستاها و جوامع محلی تأثیرات قابل توجهی گذاشته و می‌تواند به بهبود شرایط زندگی و افزایش تاب‌آوری مناطق در برابر مخاطرات طبیعی کمک شایانی نماید.

با توجه به افزایش اهمیت مدیریت منابع آب و ضرورت سازگاری با تغییرات آب و هوایی، توسعه طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری باید به‌عنوان یکی از محورهای اصلی مدیریت پایدار سرزمین محسوب شود. کنترل و نگهداری روان‌آب‌ها، افزایش نفوذ آب باران به آبخوان‌ها، جلوگیری از فرسایش خاک و کاهش خسارات ناشی از سیلاب از جمله نتایج این اقدامات به شمار می‌روند. بنابراین، تأمین اعتبار لازم، تکمیل مطالعات و ورود اراضی مطالعه‌شده به مرحله اجرایی می‌تواند نقش بسزایی در بهینه‌سازی استفاده از بارش‌ها، حفظ منابع طبیعی و تقویت امنیت آبی کشور ایفا کند.

انتهای پیام