بر اساس گزارش ایسنا، اگر هنگام بالا رفتن از پله‌ها، قلبتان به شدت در سینه‌تان می‌تپد یا در حین دویدن به سمت اتوبوس، به نفس‌نفس می‌افتید، این موارد می‌تواند نشانه‌ای از نامناسب بودن وضعیت آمادگی جسمانی شما باشد.
همچنین، بررسی حالت ضربان قلب شما پس از توقف فعالیت ورزشی نیز می‌تواند اطلاعات قابل توجهی در مورد عملکرد داخلی بدنتان ارائه دهد.
در این زمینه، آزمون «نرخ بازگشت ضربان قلب» یا HRR می‌تواند بسیار مفید واقع شود. این تست به طور خاص تفاوت ضربان قلب شما را در دو حالت بیان می‌کند: ۱) زمان فعالیت که ضربان قلب شما بالا است و ۲) نرخ تپش آن حدود یک دقیقه پس از پایان ورزش.
نیکا گلدربرگ، متخصص قلب و عروق در دانشکده پزشکی گراسمن دانشگاه نیویورک توضیح می‌دهد که شاخص HRR به عنوان یک معیار مناسب برای سنجش سلامت قلب و عروق شما شناخته می‌شود و می‌تواند احتمال بروز فشار خون بالا و حوادث قلبی را پیش‌بینی کند.
علاوه بر این، HRR اطلاعات بیشتری را نیز به شما ارائه می‌دهد. در واقع، اگر نتیجه این آزمون رضایت‌بخش نباشد، می‌توانید آن را به عنوان یک هشدار زودهنگام تلقی کنید، چراکه ممکن است نشان‌دهنده وجود مشکلات پنهانی در دیگر اندام‌ها و اعضای بدنتان باشد. نکته مهم این است که این موضوع می‌تواند شامل پیش‌بینی میزان کل خطر مرگ شما نیز باشد.
به نقل از بی‌بی‌سی، در سال ۱۹۹۹ میلادی، پزشکان مرکز تخصصی «کلینیک کلیولند» در «اوهایو»، نتایج قابل توجهی از مطالعه روی ۲۴۰۰ بزرگسال منتشر کردند و آنها را به مدت شش سال تحت نظر داشتند. این گروه تحقیقاتی متوجه شدند که افرادی که نرخ بازگشت ضربان قلبشان به کندی انجام می‌شود، به میزان تقریبی چهار برابر بیشتر در طول مطالعه در معرض خطر مرگ قرار دارند. از آن زمان، تیم‌های تحقیقاتی دیگر در نقاط مختلف جهان نیز به نتایج مشابهی دست یافته‌اند.
HRR به عنوان یک پیش‌بینی‌کننده قدرتمند در مورد خطر مرگ به هر دلیلی، صرف نظر از وجود یا عدم وجود مشکل در قلب، خود را نشان داده است. در میان بزرگسالان جوان و میانسال، HRR حتی بیشتر از «فشار خون بالا» با خطر مرگ مرتبط است.
در ادامه، روشی سریع و آسان برای محاسبه HRR با استفاده از تجهیزاتی که احتمالاً در منزل دارید، ارائه می‌گردد:
محاسبه ضربان قلب
قبل از شروع یک برنامه ورزشی جدید، مشورت با پزشک اهمیت بالایی دارد. اگر در حین فعالیت بدنی دچار سرگیجه، درد، احساس فشرده‌گی در قفسه سینه یا تنگی نفس شدید، این نشانه‌ها نشان‌دهنده این است که شدت فعالیت ورزشی شما مناسب شرایط جسمی‌تان نیست و باید فوراً ورزش را متوقف کنید. همچنین انجام این آزمون برای افرادی که قبلاً دچار مشکلات قلبی شده‌اند، بدون نظارت پزشک مناسب نیست.
گام اول این است که مطمئن شوید یک وسیله برای ثبت داده‌ها و یک تایمر (که معمولاً در اکثر گوشی‌ها موجود است) در دسترس دارید. اگر ساعت هوشمند یا ابزارهای پوشیدنی دیگری برای پایش فعالیت دارید، این ابزارها به شدت کمک‌کننده خواهند بود.
سپس باید حداکثر ضربان قلب خود را محاسبه نمایید. اگر ساعت هوشمند یا دستگاه پوشیدنی دیگری دارید، این دستگاه می‌تواند این عدد را به شما نشان دهد. در غیر این صورت، اکثراً با کسر سن شما از عدد ۲۲۰ این عدد محاسبه می‌شود.
بعد، زمان انجام تمرین ورزشی فرا می‌رسد. شدت تمرین باید به گونه‌ای باشد که ضربان قلب شما را به ۷۰ تا ۸۵ درصد حداکثر آن برساند. بسته به میزان آمادگی جسمانی شما، می‌تواند شامل دویدن، دوچرخه‌سواری یا قایقرانی باشد.
برای محاسبه «نرخ بازگشت ضربان قلب» (HRR)، به محض توقف فعالیت ورزشی، یعنی هنگامی که ضربان قلبتان هنوز در بالاترین حالت خود قرار دارد، نبض خود را اندازه‌گیری کنید. ساده‌ترین راه برای انجام این کار، استفاده از ساعت هوشمند یا ابزارهای پایش تناسب اندام است.
علاوه بر این، می‌توانید انگشت خود را روی گردن‌تان قرار دهید و در مدت ۱۰ ثانیه تعداد ضربان‌ها را شمارش کنید. پس از آن، این عدد را در ۶ ضرب کنید تا تعداد تقریبی ضربان قلب در دقیقه به دست آید.
سپس، بعد از نشستن یا دراز کشیدن برای یک دقیقه استراحت، دوباره نبض خود را بررسی کنید. در نهایت، عدد دوم را از عدد اول کسر کنید. عدد به دست آمده همان HRR یا نرخ بازگشت ضربان قلب شما خواهد بود.
HRR مطلوب و هدف
پس از پایان ورزش، مطلوب است که ضربان قلب شما به‌سرعت به حالت طبیعی بازگردد؛ هر چه این کاهش سریع‌تر باشد، وضعیت بهتری را نشان می‌دهد. یک نرخ بازگشت مناسب حداقل کاهشی معادل ۱۸ ضربان در دقیقه در دقیقه اول دارد.
این عدد برای افراد مختلف متفاوت است و به عواملی نظیر سن وابسته است.
اما اگر عدد بازگشت ضربان قلب (HRR) کمتر از ۱۲ باشد، می‌توانید اینگونه نتیجه‌گیری کنید که احتمال خطر برای مشکلات سلامتی در آینده وجود دارد.
یک هشدار زودهنگام
به نظر می‌رسد که ارتباط میان «نرخ بازگشت ضربان قلب» (HRR) و خطر مرگ در افراد به «عصب واگ» تعلق دارد. این عصب اصلی، یک ارتباط اساسی میان مغز و سایر بخش‌های بدن برقرار می‌کند و مسئول انتقال پیام‌ها به قلب، کبد، روده‌ها و دیگر اندام‌ها (و بالعکس) می‌باشد. عصب واگ تعیین می‌کند که آیا بدن باید در حالت پرفشار «جنگ یا گریز» باشد یا در حالت آرام‌تر «استراحت و هضم» قرار گیرد.
لیندزی باتمز، استاد علوم ورزش و سلامت در دانشگاه هرتفوردشایر بریتانیا بیان می‌کند: ما دو سیستم داریم که بر عملکرد قلب اثر می‌گذارند؛ یکی نقش ترمز را دارد و دیگری نقش پدال گاز.
هنگامی که ورزش می‌کنید، آن پدال گاز که به «دستگاه عصبی سمپاتیک» شناخته می‌شود، فعال شده و بدن را به حالت جنگ یا گریز می‌برد. در این شرایط، ضربان قلب بالا می‌رود و رگ‌های خونی گشاد می‌شوند تا اکسیژن بیشتری به عضلات پمپاژ شود.
زمانی که ورزش را متوقف می‌کنید، بدن باید تمامی «بقایای» متابولیکی موجود در حین فعالیت بدنی، از جمله اسید لاکتیک و سایر مواد زائد را پاکسازی کند. این فرآیند به اکسیژن نیاز دارد.
باتمز تصریح می‌کند: باید این مواد را از عضلات خارج کنید، بنابراین در این مرحله همچنان به ضربان قلب بالا و به جریان خون بیشتری احتیاج دارید.
پس از انجام این فرآیند، بدن به حالت «پاراسمپاتیک» انتقال یافته و ترمز می‌کشد. این همان وضعیت آرامش و هضم (rest-and-digest) بدن است.
هر اندازه که آمادگی جسمانی شما افزایش یابد، بدن شما در انتقال میان حالت «گاز» (فعال‌سازی) و «ترمز» (آرام‌سازی) مؤثرتر عمل می‌کند. وضعیت بدنی که به عنوان «تون واگ» (vagal tone) نیز شناخته می‌شود، از مزیت‌های ویژه‌ای برخوردار است. این حالت با کیفیت بهتر سلامت روان، عملکرد شناختی بهتر، تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهاب ارتباط دارد. حتی کاهش خطر مرگ نیز جزء مزایای آن محسوب می‌شود.
فرصتی برای بهبودی
اگر تمام این آزمایش‌ها را انجام داده‌اید و نگران نتیجه آن هستید، گلدبرگ پیشنهاد می‌کند به پزشک مراجعه کنید تا بتواند ارزیابی جامعی از خطرات قلبی شما انجام دهد.
خبر خوش این است که هر گونه مشکلی که شناسایی شود، قابل درمان است. تحقیقات نشان داده‌اند که می‌توانید HRR خود را با برنامه‌های ورزشی بهبود دهید. این می‌تواند خطر مرگ شما را به سطح نرمال برساند.
باتمز و گلدبرگ به انجام ورزش منظم قلبی عروقی توصیه می‌کنند تا اطمینان حاصل کنید که سیستم قلبی عروقی شما در بهترین حالت خود قرار دارد.
گلدبرگ پیشنهاد می‌کند: اگر می‌خواهید ضربان قلب خود را تقویت کنید، پیاده‌روی با سرعت متوسط، دوچرخه‌سواری یا در صورت امکان، دویدن یا شنا را امتحان کنید.
زمانی که HRR شما بهبود یابد، واقعاً موفقیت بزرگی کسب کرده‌اید که مایه خوشحالی است.
انتهای پیام
نظرات کاربران