طبق گزارشی از Popular Science، باستان‌شناسان موفق به شناسایی یک ترکیب گیاهی شده‌اند که تاکنون در فرایند مومیایی‌سازی مصر باستان مستند نشده بود. محققان دانشگاه ماربورگ کشور آلمان به مواد مرتبط با گیاه آلوئه در جمجمه یک مومیایی ۲۷۰۰ ساله دست یافته‌اند. همچنین، آن‌ها ترکیبات مشابهی را در داروی تاریخی «مومیا ورا اگپتیاکا» (Mumia vera aegyptiaca) شناسایی کردند؛ دارویی که در قرون وسطی و دوره‌های بعد از بقایای مومیایی‌ها به دست می‌آمد.
این کشف علاوه بر اینکه نوری بر روش‌های مومیایی‌سازی می‌افکند، به ما سرنخ‌هایی درباره منشأ یکی از داروهای عجیب تاریخ پزشکی ارائه می‌دهد.
آلوئه در مومیایی‌سازی مصر باستان
مصر باستان به تدریج روش‌های متنوعی در مومیایی‌سازی توسعه داد؛ با این حال، جزئیات دقیق مواد استفاده شده در این فرایند هنوز به‌طور کامل مشخص نیست. باستان‌شناسان تاکنون ترکیبات گوناگونی از مواد معدنی، گیاهی و جانوری را در مومیایی‌ها شناسایی کرده‌اند که شامل روغن‌ها، چربی‌ها، موم زنبور، قیر و رزین‌های گیاهی است.
محققان دانشگاه ماربورگ با هدف درک بهتر ترکیبات تاریخی، ۲۴ شیء مرتبط با مومیایی‌سازی و داروهای باستانی را بررسی کردند. این مجموعه شامل جمجمه مومیایی شده از قرن هشتم پیش از میلاد و نمونه‌ای از داروی مومیا مربوط به قرن هجدهم است که در موزه داروسازی هایدلبرگ نگهداری می‌شود.
نتایج این تحقیق که در نشریه مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده، برای نخستین بار شواهد مولکولی از وجود ترکیبات مستقیمی که از آلوئه مشتق شده‌اند را در مواد مومیایی ارائه می‌دهد.
دارویی از مومیایی‌ها چگونه به وجود آمد؟
علاقه اروپایی‌ها به مومیایی‌های مصر باستان ریشه‌ای طولانی دارد؛ اما تجارت داروهایی که از بقایای آن‌ها تهیه می‌شده، احتمالا از یک برداشت نادرست این واژه در قرن دوازدهم میلادی شروع شد.
در گذشته، داروسازان ایرانی از یک ماده سیاه و قیر مانند به نام «مومیا» برای درمان جراحات بهره می‌بردند. مترجمان قرون وسطی این اصطلاح را به اشتباه با مواد تاریک رنگ موجود در فرایند مومیایی‌سازی اشتباه گرفتند. این اشتباه برداشت به تدریج به تشکیل یک تجارت عظیم انجامید که در آن، بقایای پودر شده مومیایی‌ها به عنوان دارویی فراگیر به فروش می‌رفت.
ارتباط آلوئه با نسخه‌های دارویی قدیمی
شناسایی آلوئه در نمونه‌های مومیا اهمیت خاصی دارد؛ چرا که اصطلاح «آلوئه» در متون تاریخی همیشه به گیاهانی از جنس Aloe اشاره نکرده است. در برخی متون، این واژه به گیاهان دیگری مانند عود نیز اطلاق می‌شد. لذا تشخیص دقیق منبع ترکیبات گیاهی در متون قدیمی امری پیچیده است.
پیش از این تحقیق، بسیاری از محققان اعتقاد داشتند که نویسندگان قرون وسطی فرمول‌های مومیا را از متون کتاب مقدس اقتباس کرده‌اند. به عنوان مثال، آیه ۳۹ از باب نوزدهم انجیل یوحنا به ترکیبی از مر و آلوئه اشاره می‌کند.
تانیا پومرنینگ، یکی از نویسندگان این تحقیق و مدیر مؤسسه تاریخ داروسازی و پزشکی دانشگاه ماربورگ، بیان می‌کند که یافته‌های اخیر نشان می‌دهند که ارتباط میان آلوئه و ترکیبات مومیایی ممکن است تاریخچه‌ای عمیق‌تر از آنچه تصور می‌شد، داشته باشد.
هنوز نمی‌دانیم آلوئه چقدر رایج بود
با وجود اهمیت این کشف، محققان در بررسی ۲۴ شیء تاریخی تنها در دو مورد نشانه‌هایی از ترکیبات مرتبط با آلوئه یافته‌اند. بنابراین، نمی‌توان به نتیجه‌گیری قطعی در مورد میزان استفاده از این گیاه در مومیایی‌سازی مصر باستان یا در تهیه داروی مومیا دست یافت.
احتمال دارد که سازندگان مواد مومیایی تنها در دوره‌های مختلف تاریخی یا در مناطقی که به این گیاه دسترسی داشتند از آن استفاده کرده باشند. محققان در نظر دارند تا با بررسی نمونه‌های تاریخی بیشتر، به روشنگری این موضوع بپردازند.
رافائل رِر، یکی دیگر از نویسندگان این مطالعه و زیست‌شناس دانشگاه ماربورگ، اظهار می‌کند که هدف گروه فقط شناسایی ترکیبات شیمیایی داروها و مواد مومیایی نیست؛ بلکه آن‌ها به دنبال درک نحوه تولید، کاربرد، انتقال دانش و تحولات فرهنگی پیرامون این مواد نیز هستند.
نظرات کاربران