راهبرد دفاعی هسته‌ای ایالات متحده در دوران جنگ سرد بر سه ستون اصلی مبتنی بود که مهم‌ترین آن‌ها، زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک از نوع کلاس اوهایو (Ohio-class SSBN) بودند. این غول‌های پنهان، اساسی‌ترین بخش از قابلیت مقابله سریع آمریکا را شکل می‌دادند و می‌توانستند پس از هرگونه حمله اتمی ابتدایی، پاسخی قاطع و ویرانگر ارائه دهند. برای شوروی، شناسایی این زیردریایی‌ها به یک چالش بزرگ و استراتژیک تبدیل شد که پاسخ آن در نهایت با طراحی زیردریایی‌های تهاجمی جدیدی به نام آکولا (Akula) صورت گرفت.
رقابت زیر آب: ظهور زیردریایی کلاس آکولا در مقابل اوهایو
هدف اصلی نیروی دریایی شوروی در اوایل جنگ سرد، خنثی‌سازی زیردریایی‌های کلاس اوهایو نیروی دریایی آمریکا بود، زیرا این زیردریایی‌ها به دلیل قابلیت پنهان ماندن در اعماق اقیانوس، برای هرگونه حمله اتمی ابتدایی شوروی غیرقابل دسترس بودند. زیردریایی‌های اوهایو بخش حیاتی راهبرد بازدارندگی هسته‌ای ایالات متحده به شمار می‌رفتند و به‌عنوان یک عنصر پنهان در دسیسه‌های استراتژیک اتمی شوروی به شمار می‌رفتند.
برای رویارویی با این زنگ خطر، شوروی پروژه ۹۷۱ شچوکا-بی (Project 971 Shchuka-B) را آغاز کرد که در غرب به‌عنوان زیردریایی کلاس آکولا شناخته می‌شود. مأموریت اساسی این زیردریایی‌ها، شناسایی و نابودی بی‌صدای زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک آمریکایی در لحظات ابتدایی یک جنگ محتمل بود. طبق برنامه‌ریزی اولیه، قرار بود ۲۵ فروند از این زیردریایی‌ها ساخته شود تا به ازای هر ۱۰ زیردریایی اوهایو ایالات متحده، دو آکولا برای ردیابی مداوم اختصاص داده شود.
فناوری ردیابی و چالش‌های عملیاتی آکولا
زیردریایی‌های آکولا به گونه‌ای طراحی شده بودند تا در زمان خود، حداکثر میزان بی‌صدایی را داشته باشند. با این حال، زیردریایی‌های اوهایو نیز در سطح بسیار بالایی از بی‌صدایی بودند و می‌توانستند زیردریایی‌های شوروی را در فاصله‌هایی دورتر از ظرفیت تشخیصشان شناسایی کرده و از آن‌ها دوری کنند. این امر به‌طور قابل توجهی ردیابی دائم زیردریایی‌های اوهایو را به «یافتن یک گربه سیاه در اتاقی کاملاً تاریک» تشبیه می‌کرد.
برای افزایش شانس شناسایی، زیردریایی‌های آکولا با سیستم پیچیده تشخیص ردپای هیدرودینامیکی SOKS تجهیز شده بودند که قادر به شناسایی عناصر نادر، مواد شیمیایی و تغییرات شوری و دمایی ناشی از عبور یک زیردریایی بود. بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۹۰، شوروی موفق به تولید ۷ فروند آکولا شد. با این حال، هزینه‌های سرسام‌آور تولید و اختلالات اقتصادی در پایان اتحاد جماهیر شوروی، منجر به این شد که از ۲۰ فروند برنامه‌ریزی شده، ۵ فروند هرگز تکمیل نشود و یک فروند نیز به مدت یک دهه به هند اجاره داده شود. در نهایت تنها ۱۵ فروند زیردریایی کلاس آکولا در اختیار نیروی دریایی شوروی و بعد از آن روسیه قرار گرفت که امروزه تنها ۳ یا ۴ فروند از آن‌ها در حال بهره‌برداری هستند.
دستاوردهای پنهان و میراث زیردریایی آکولا
با وجود تعداد محدود، زیردریایی کلاس آکولا در زمینه پیشرفت‌های طراحی دستاوردهای قابل توجهی را رقم زد. مدل‌های بهبودیافته‌ای همچون آکولا بهبود‌یافته (Project 971I)، آکولا ۲ (Project 971U) با ۷۰۰ تن وزن بیشتر و بدنه‌ای ۳ متری بلندتر برای افزایش بی‌صدایی و نهایتاً آکولا ۳ (Project 971M) با کاهش بیشتر نویز و طراحی‌های نوین تولید شدند. گفته می‌شود برخی از این نسخه‌ها حتی از زیر دریایی‌های تهاجمی کلاس لس‌آنجلس آمریکا نیز پنهان‌تر بودند.
این زیردریایی‌ها در برخی از موارد به موفقیت‌های عملیاتی چشمگیری دست یافتند. در سال ۲۰۰۹، پنتاگون گزارشی را تأیید کرد که نشان می‌دهد دو آکولا در سواحل شرقی ایالات متحده عملیاتی انجام داده و توانسته‌اند بدون شناسایی شدن از مناطق تحت پوشش سیستم نظارتی زیر دریایی SOSUS عبور کنند. همچنین، در سال ۲۰۱۲، گمان می‌رود زیردریایی آکولا تایگر (Tigr) به مدت حداقل یک ماه در خلیج مکزیک فعالیت داشته باشد. یکی از مهم‌ترین موفقیت‌های احتمالی در سال ۱۹۹۶ رخ داد، زمانی که یکی از زیردریایی‌های کلاس آکولا ادعا کرد که موفق به شناسایی و ردیابی یکی از زیردریایی‌های اوهایو در منطقه گشت‌زنی‌اش شده است. این ادعا توسط آمریکا نه تأیید و نه تکذیب شد، اما فرمانده زیردریایی آکولا به خاطر این دستاورد، بالاترین نشان شجاعت فدراسیون روسیه، یعنی «قهرمان فدراسیون روسیه» را دریافت کرد. به‌طور کلی، زیردریایی کلاس آکولا میراثی قابل توجه از خود به جا گذاشت و توانست برتری زیردریایی‌های موشک‌انداز بالستیک آمریکا را به چالش بکشد.
نظرات کاربران