بر اساس گزارش ایسنا، مسئله عدم پیشرفت در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات یکی از چالش‌های جدی به شمار می‌رود که همواره ذهن کارشناسان، فعالان عرصه فناوری و کاربران را مشغول کرده است. با نگاه به سرعت شگفت‌انگیز تحول فناوری در سطح جهانی، از گسترش شبکه‌های ۵G و فناوری هوش مصنوعی گرفته تا اینترنت ماهواره‌ای، شهرهای هوشمند و اینترنت اشیا، به وضوح دیده می‌شود که ما هنوز فاصله‌ای معنادار با استانداردهای جهانی داریم. البته این فاصله دلایل متعددی دارد که برای فهم بیشتر آن باید به مسائلی مانند شکاف میان نسل‌های ارتباطی سیار و ثابت، فقدان سیاست‌گذاری‌های مشخص، نبود سرمایه‌گذاری مناسب در زیرساخت‌ها و همچنین عقب‌ماندگی در شاخص‌های کیفی نظیر سرعت و پایدار بودن، نگاهی عمیق‌تر داشته باشیم.
ظرفیت بهره‌برداری از فناوری‌های نوینی همچون اینترنت اشیا، واقعیت مجازی و خدمات ابری پیشرفته مستلزم دسترسی به سرعت بالا و پایدار است، در حالی که رتبه ایران در رده‌بندی‌های جهانی فاصله معناداری با میانگین جهانی دارد.
امروز تعداد قابل توجهی از کشورهای دنیا، حتی همسایگان ما، به سمت توسعه و تجاری‌سازی شبکه‌های نسل پنجم (۵G) و حتی شروع به حرکت به سمت نسل ششم رفته‌اند، در حالی که در ایران هنوز وابستگی جدی به نسل چهارم در استفاده از موبایل وجود دارد و دسترسی به سایت‌های ۵G بسیار محدود و تنها در نقاط خاصی فراهم است. همچنین در حوزه اینترنت ثابت، وابستگی طولانی‌مدت به کابل‌های مسی فرسوده باعث شده که از اینترنت پرسرعت مبتنی بر فیبر نوری (FTTH) سال‌ها محروم باشیم. در عین حال، در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی برای جبران این کمبودها انجام شده، اما سرعت اجرای این پروژه‌ها با نیازهای روز فاصله دارد.
کارشناسان بر این باورند که برای بهره‌برداری از فناوری‌های نوین مانند اینترنت اشیا، واقعیت مجازی و خدمات ابری پیشرفته، وجود سرعت و پایداری بالا امری ضروری است. با این حال در زمینه سرعت اینترنت، جایگاه ایران در رده‌بندی‌های جهانی به قدری پایین است که فاصله‌ای معنادار با میانگین جهانی دارد. به تازگی، سید ستار هاشمی - وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در یک نشست مشترک با رؤسای مجامع نمایندگان مجلس شورای اسلامی درباره عقب‌افتادگی از تحولات فناوری هشدار داد و خاطرنشان کرد که استفاده بهینه از ظرفیت‌های فضای سایبری برای رقابت در سطح جهانی امری ضروری است.
او ادامه داد چنانچه ما بخواهیم به سمت مسدودسازی پیش برویم، باید از یاد ببریم که هوش مصنوعی چه نقشی دارد، اما اگر با رویکردی برای استفاده حداکثری به این حوزه نگریسته شود، در این صورت می‌توانیم در عرصه جهانی دارای تأثیرگذاری باشیم؛ در غیر این صورت، با توجه به سرعت تحولات در این زمینه، کشور به شدت از دنیای فناورانه عقب خواهد ماند.
هاشمی تاکید کرد که اگر حوزه ICT برای سرمایه‌گذاران جذاب نباشد، این بخش به ناچار به عدم توازن خواهد رسید و به زودی دیگر شبکه‌ای برای صحبت درباره آن وجود نخواهد داشت.
در حال حاضر، اقتصاد دیجیتال بر اساس دسترسی آزاد به ابزارهای ابری جهانی و پلتفرم‌های بین‌المللی، هوش مصنوعی و تبادل آزاد اطلاعات توسعه یافته است. اما در کشور ما، محدودیت‌های دسترسی، فیلترینگ شدید و سیاست‌های کنترلی مانند طرح صیانت، اکوسیستم استارت‌آپی و کسب‌وکارهای آنلاین را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. این وضعیت منجر به مهاجرت نخبگان، متخصصان و حتی برنامه‌نویسان شده و باعث می‌شود که شرکت‌ها نتوانند به‌موازات فناوری‌های نوین جهانی حرکت کنند.
هشدارها درباره پیامدهای عقب‌ماندگی از دنیای فناوری، تهدیدی جدی برای آینده کشور محسوب می‌شود، زیرا شکاف بین وضعیت کنونی زیرساخت‌ها در ایران و پیشرفت سریع فناوری‌های نوین در دنیا قابل انکار نیست. توسعه زیرساخت‌های ارتباطی در کشور به سرمایه‌گذاری کلان و بلندمدت نیاز دارد. اپراتورهای مخابراتی، باتوجه به قیمت‌گذاری مصنوعی و تلاش برای نگه‌داشتن تعرفه‌ها در سطوح پایین در سال‌های گذشته، با کمبود نقدینگی برای نوسازی و توسعه تجهیزات شبکه مواجه هستند؛ همچنین تغییرات مکرر مدیریتی و رویکردهایی که بر محور امنیت قرار دارند، مانع از آن شده‌اند که صنعت ارتباطات کشور بتواند برنامه‌ریزی روشنی برای تلاش در راستای همگامی با ترندهای جهانی داشته باشد.
این عدم پیشرفت تبعاتی دارد که تنها به کند بودن اینترنت یا غیرقابل دسترسی بودن برخی سایت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه به معنای کاهش قدرت رقابت اقتصادی در دوران هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال نیز هست. زمانی که زیرساخت‌های ارتباطی یک کشور ضعیف و محدود باشد، صنایع سنتی قادر به هوشمند شدن نخواهند بود. در چنین شرایطی استارتاپ‌ها رشد نمی‌کنند و کشور به یک مصرف‌کننده تنها از فناوری‌های قدیمی تبدیل می‌شود.
در این راستا، هشدار وزیر ارتباطات درباره خطر عقب‌ماندگی از دنیای فناوری، بیانگر این واقعیت است که عقب‌ماندگی در حوزه فناوری تهدیدی جدی برای آینده کشور می‌باشد. فاصله‌ای که بین وضعیت موجود زیرساخت‌ها در ایران و پیشرفت سریع فناوری‌های نوین در دنیا وجود دارد، دیگر غیرقابل انکار است.
لازم به ذکر است که فناوری‌های نوین دیگر تنها به عنوان ابزارهای سرگرمی یا ارتباطی شناخته نمی‌شوند، بلکه به شریان‌های حیاتی برای اقتصاد، صنعت، آموزش و حتی امنیت کشور تبدیل شده‌اند؛ لذا نتوانستن به روز رسانی خود در این زمینه به معنای از دست دادن رقابت‌پذیری کشور در بازارهای جهانی و وابستگی کامل به فناوری‌های خارجی در آینده خواهد بود.
به نظر کارشناسان، یکی دیگر از عوامل مؤثر بر عقب‌ماندگی از فناوری، سیاست‌های محدودکننده‌ای نظیر فیلترینگ یا قیمت‌گذاری دستوری است که انگیزه سرمایه‌گذاری را از سوی اپراتورها کاهش می‌دهد و نداشتن بودجه کافی برای توسعه زیرساخت‌های کلان مانند فیبر نوری و ۵G، متخصصان را ناامید می‌کند. زیرا یک نیروی مجرب در حوزه فناوری اطلاعات با ابزارها و زیرساخت‌های قدیمی در سطح جهانی نمی‌تواند در زمینه رقابت موفق باشد.
به نقل از ایسنا، عقب‌ماندگی از فناوری در قرن بیست‌ویکم دیگر صرفاً به معنای ندانستن نحوه کار با یک دستگاه جدید نیست، بلکه به معنای کاهش توانایی برقراری ارتباط با ساختار اصلی جهان است. دنیای کار به سرعت در حال تغییر است و بسیاری از مهارت‌های سنتی به کمک الگوریتم‌ها در حال جایگزینی هستند؛ بنابراین اگر از قافله فناوری عقب بمانید، نه تنها جایگاه شغلی خود را از دست می‌دهید، بلکه از توانایی ایجاد ارزش جدید نیز بی‌بهره خواهید شد.
انتهای پیام
نظرات کاربران