پرسش از اینکه کدام‌یک از گونه‌ها در تاریخ طبیعی زمین زودتر ظاهر شده است، از دیرباز مورد توجه دانشمندان قرار داشته است. بسیاری بر این باورند که کوسه‌ها از درختان قدیمی‌تر هستند، اما کارشناسان بر این عقیده‌اند که پاسخ به این سوال به معنایی که از «کوسه» و «درخت» داریم، وابسته است.
کوسه‌های امروزی در مقایسه با درختان باستانی
معمولا درک عمومی از سن کوسه‌ها نشان می‌دهد که اجداد کنونی این موجودات تقریبا ۱۹۵ میلیون سال پیش و در دوره ژوراسیک به وجود آمدند. فسیل‌های کوسه‌های قدیمی به نیاکان زنده امروزی مانند راسته شش‌کمان‌کوسه‌سانان (Hexanchiformes) که علامت‌های مشخصی مانند شش یا هفت آبشش و یک باله پشتی دارند، مرتبط می‌شوند. از این رو، به وضوح می‌توان گفت که کوسه‌های امروزی نسبت به درختان قدیمی‌تر نیستند. عموم دانشمندان بر این عقیده‌اند که درختان برای نخستین بار در میانه دوره دوونین، تقریبا بین ۳۸۰ تا ۳۹۰ میلیون سال پیش ظهور یافتند.
به‌عنوان نمونه، یکی از نخستین درختان واقعی که در تاریخ تکامل شناسایی شده، آرکئوپتریس (Archaeopteris) نام دارد که از جنگل‌های فسیلی ۳۸۵ میلیون ساله در نزدیکی قاهره، نیویورک استخراج شده است. این گونه به دلیل دارا بودن تنه‌ای چوبین با ارتفاع بالا، برگ‌ها و ریشه‌های عمیق، بسیاری از ویژگی‌های درختان امروزی را از آن خود کرده است. دیگر درختان اولیه شامل اوسپرماتوپتریس (Eospermatopteris) که در جنگل‌های باستانی نزدیک گیلبوآ، نیویورک و همچنین کالاموفیتون (Calamophyton) در جنوب غرب انگلستان به ترتیب ۳۹۰ و ۳۹۳ میلیون سال پیش ظاهر شده‌اند، می‌باشند.
اجداد کوسه‌ها و محدوده‌های تعاریف
زمانی که به اجداد منقرض شده کوسه‌های کنونی نگاهی می‌اندازیم، تصویر کمی پیچیده‌تر از آنچه که به‌نظر می‌رسد، می‌باشد. فسیل‌های گروه‌های خواهر کوسه‌های امروزی را می‌توان به دوره پرمین و دوونین (حدود ۳۵۹ تا ۴۲۰ میلیون سال پیش) پیوند داد. یکی از گروه‌های فراوان، هیبودونت‌ها (hybodonts) هستند؛ گروهی منقرض‌شده از ماهی‌های خاردار که الگوی کلسیفیکاسیون ویژه‌ای در غضروف خود دارند که شباهت‌هایی به کوسه‌های مدرن دارد. جان میسی، متصدی افتخاری ماهیان فسیلی در موزه تاریخ طبیعی آمریکا، این ویژگی را غضروف کلسیفیه کاشی‌کاری‌شده (tessellated calcified cartilage) نامیده و آن را شاخص مهمی برای بیشتر ماهیان مشابه کوسه و اجدادشان تلقی می‌کند. اگر این تعریف به کار رود، این گونه‌های اولیه به‌طور تقریبی ۴۰۰ میلیون سال پیش، قبل از ظهور درختان، پدیدار شده‌اند.
پوست خشن کوسه‌ها نیز می‌تواند به زمانی بسیار دورتر نسبت داده شود؛ دندانه‌های پوستی (dermal denticles) که به‌عنوان فلس‌های دندان‌مانند و زبرکننده پوست کوسه شناخته می‌شوند، برای نخستین بار در سوابق فسیلی حدود ۴۵۰ میلیون سال پیش یافت شدند. این فسیل‌های انتقالی که مرحله‌ای از تکامل ماهی‌ها به کوسه‌های کنونی را نشان می‌دهند، مفهوم تعریف کوسه‌ها را کمی مبهم می‌سازد. میسی توضیح می‌دهد که در اعماق تاریخ، زمانی‌که با موجوداتی برخورد داریم که نمونه‌های زنده‌ای برای مقایسه ندارند، تشخیص دقیق‌تری از آن‌ها ممکن است معضلی ایجاد کند.
علاوه بر این، فسیل‌ها تنها اطلاعات محدودی را در اختیارمان قرار می‌دهند؛ بسیاری از آن‌ها فقط شامل پارچه‌هایی از یک حیوان، نظیر یک دندان افتاده هستند، بنابراین دانشمندان هم‌چنان مشغول جمع‌آوری شواهد برای دستیابی به یک درک واضح درباره چگونگی و زمان ظهور کوسه‌ها می‌باشند. سیندی لوی، دیرینه‌شناس گیاهی، اشاره می‌کند که کشف جنگل‌های فسیلی موردی نادر است و شواهد کمی وجود دارد که نشان‌دهنده حضور درختان قبل از نیمه دوره دوونین باشد.
نظرات کاربران