حسین گروسی در مصاحبه‌ای با ایسنا، آخرین وضعیت تجارت در منطقه آزاد ماکو را تشریح کرد و گفت: در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ تراز تجاری این منطقه وضعیت مثبت داشته و صادرات تقریباً دو برابر واردات بوده است، اما در سال جاری تراز تجاری به دلیل افزایش واردات نسبت به صادرات منفی شده است.
او بیان کرد که در سال جاری، حدود ۱۴۰۰ تن دارو و بیش از ۳۰۰۰ تن کالای اساسی از این منطقه به کشور وارد شده است. به گفته گروسی، قبل از این، واردات عمدتاً شامل مواد اولیه صنایع، ماشین‌آلات و فناوری‌های لازم برای تولید بود، اما تحولات ناشی از شرایط ویژه کشور و جنگ تحمیلی، ترکیب و حجم واردات را دچار تغییر کرده است.
در تلاش برای افزایش صادرات هستیم
گروسی با تأکید بر لزوم تقویت زیرساخت‌های صادراتی در منطقه آزاد ماکو، افزود: برنامه‌ها شامل استقرار شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه ظرفیت‌های تولیدی و صادراتی هستند تا سهم این منطقه در تجارت کشور افزایش یابد.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو در مورد میزان صادرات از مرز بازرگان نیز ابراز داشت: در یک سال اخیر، حدود ۱.۷ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی از این مرز صادر شده که صادرات گاز و سایر اقلام از طریق خطوط لوله در این آمار لحاظ نشده است، در حالی که قبل از سال ۱۴۰۴ واردات به میزان تقریباً نصف صادرات محسوب می‌شد.
وی همچنین به نقش مناطق آزاد در بهبود زیرساخت‌های اقتصادی و حمل‌ونقل کشور اشاره کرد و گفت: منطقه آزاد ماکو در کنار مأموریت‌های اقتصادی و تجاری، در پروژه‌های عمرانی و مسئولیت‌های اجتماعی نیز مشارکت فعالی داشته است.
به گفته گروسی، طبق برنامه، ۱۳۵ کیلومتر جاده باید در این محدوده ساخته شود که ساخت ۸۷ کیلومتر آن به این منطقه واگذار شده و تاکنون ۶۰ کیلومتر آن به اتمام رسیده و ۲۷ کیلومتر باقی مانده است، در حالی که ۵۱ کیلومتر بخش خارج از محدوده نیز هنوز کامل نشده است.
مدیرعامل ماکو با اشاره به اقداماتی که در زمینه مسئولیت اجتماعی انجام شده است، گفت: در سال گذشته ۲۴ مدرسه کانکسی در روستاهای منطقه برقرار و جاگزین شدند. همچنین بیش از ۱۲۰۰ میلیارد تومان تجهیزات بیمارستانی با احتساب قیمت روز تأمین شده است. توسعه راه‌های روستایی و آبرسانی و مشارکت در طرح‌های مسکن نیز از دیگر اقدامات این منطقه محسوب می‌شود.
می‌توانیم به یکی از قطب‌های تولید و صادرات خشکبار تبدیل شویم
او با اشاره به برنامه‌ریزی برای گسترش صادرات محصولات کشاورزی، اظهار داشت: در گذشته، عمده صادرات شامل مصالح ساختمانی، قیر، آهن‌آلات و برخی محصولات کشاورزی بود، اما با تأسیس بزرگ‌ترین باغ مدرن گردو و پسته در غرب آسیا و همچنین دومین باغ بزرگ جهانی، ظرفیت جدیدی برای تبدیل ماکو به یکی از قطب‌های تولید و صادرات خشکبار ایجاد شده است.
چالش‌های فراروی منطقه آزاد
گروسی با اشاره به ظرفیت‌های این منطقه در زمینه‌های صادرات، کشاورزی، شیلات و لجستیک، عدم اجرای کامل قانون چگونگی اداره مناطق آزاد و همچنین مقاومت برخی دستگاه‌ها در واگذاری اختیارات را مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی این مناطق عنوان کرد.
او همچنین به ظرفیت‌های صادراتی منطقه آزاد ماکو اشاره کرد و گفت: کشورهای روسیه، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و اروپا از جمله بازارهای هدف برای صادرات این منطقه هستند. در حوزه کشاورزی، طی سه تا چهار سال اخیر سرمایه‌گذاری‌های زیادی انجام شده که امسال برای اولین بار به محصولات قابل توجهی رسیده، به نوعی که این تغییرات حتی برای برخی غیرقابل تصور بود که این منطقه بتواند محصولات با کیفیتی تولید کند.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو افزود: این سرمایه‌گذاری‌ها علاوه بر تغییر اکوسیستم و اقلیم منطقه، به یک جاذبه گردشگری نیز تبدیل شده و ظرفیت صادرات قابل توجه‌ای در اقلام مختلف خشکبار برای کشورهای هدف فراهم آورده است.
او با نظر به سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در زمینه شیلات و تولید ماهیان خاویاری گفت: در زمینه امنیت غذایی که یکی از نیازهای اصلی کشور به شمار می‌آید، ظرفیت‌های خوبی برای تأمین نیازهای داخلی و همچنین صادرات وجود دارد. همراه با افزایش صادرات، درآمد ارزی بیشتری به کشور وارد می‌شود که می‌تواند به بهبود شرایط ارزی کمک شایانی کند.
گروسی اظهار داشت که منطقه آزاد ماکو در زمینه‌های مختلف کوشیده است از ظرفیت‌های خود بهره‌برداری کند و همکاران ما در سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی ماکو در زمینه‌های مختلف از جمله کشاورزی، تیرپارک، لجستیک و ایجاد زیرساخت‌ها از اولین مجموعه‌هایی بوده‌اند که برای توسعه این بخش‌ها فعالیت کرده‌اند. اگر این زیرساخت‌ها در گذشته فراهم نمی‌شد، امروز کشور ممکن بود با مشکلات عدیده‌ای در حوزه واردات و صادرات روبرو شود.
اصلی‌ترین چالش‌های مناطق آزاد عدم اجرای قانون است
وی در مورد چالش‌ها و دغدغه‌های منطقه آزاد ماکو گفت: انتظار داریم که حکمرانی در مناطق آزاد مورد توجه قرار گیرد و تمامی ارگان‌ها هم قانون مربوط به این مناطق را بشناسند و هم به آن احترام بگذارند.
گروسی به تشابهات بین مناطق آزاد ایران و نمونه‌های خارجی اشاره کرد و گفت: در کشورهای مانند امارات و ترکیه، پیش از تأسیس مناطق آزاد، سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی برای آماده‌سازی زیرساخت‌ها انجام شده است. به عنوان نمونه، در منطقه آزاد جبل‌علی با مساحت تقریبی ۴۵۰۰ هکتار، دولت حدود ۲.۵ میلیارد دلار برای زیرساخت‌ها هزینه کرده در حالی که مساحت منطقه آزاد ماکو حدود ۴۰۰ هزار هکتار است، یعنی تقریباً ۱۰۰ برابر جبل‌علی.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو ادامه داد: متأسفانه در ایران ونز برای مناطق آزادی که ایجاد می‌شود، اغلب با تصویب یک قانون، این مناطق راه‌اندازی می‌شوند و فعالیت خود را از صفر آغاز می‌کنند. با مقایسه وضعیت ماکو، جلفا و سایر مناطق آزاد با شرایط ده تا بیست سال گذشته، به وضوح تحولات گسترده‌ای قابل مشاهده است.
او به تحولات جاری در مناطق آزاد کشور اشاره کرد و گفت: جلفا امروز به یکی از صنعتی‌ترین مناطق کشور تبدیل شده و چابهار در حال حاضر از لحاظ امنیتی شرایط بسیار متفاوتی نسبت به گذشته دارد. منطقه آزاد ماکو نیز به عنوان یک مرکز لجستیک کشور بر سر زبان‌ها است و بی‌شک در آینده می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری و شیلات کشور تبدیل گردد.
گروسی همچنین به این نکته اشاره کرد که ماکو به دلیل نزدیکی به کشورهای همسایه و همچنین ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی خود، این قابلیت را دارد که به یکی از مراکز مهم گردشگری در کشور تبدیل شود. در ضمن، بزرگ‌ترین باغ مدرن غرب آسیا در این منطقه ایجاد شده که می‌تواند در آینده به علاوه بر جذب گردشگر، بستری ویژه برای صادرات محصولات باکیفیت فراهم کند.
باید تولید محصولاتی داشته باشیم که ارزآوری بیشتری به همراه داشته باشند
این مقام مسئول در منطقه تأکید کرد که باید به سمت تولید و صادرات کالاهایی حرکت کنیم که ارزش افزوده بیشتری داشته باشند. به عنوان مثال، ممکن است صادرات یک کیلوگرم هندوانه یا مشابه آن درآمد دلاری چندانی نداشته باشد، در حالی که صادرات یک کیلوگرم گردو یا پسته می‌تواند درآمدی حدود ۲۰ دلار برای کشور به ارمغان آورد. لذا باید به سمتی برویم که محصولاتی با ارزش افزوده و ارزآوری بیشتر تولید کنیم.
او همچنین در تشریح برخی موانع اساسی پیش‌روی مناطق آزاد گفت: انتظار ما به این است که قوانین موجود به درستی عملیاتی شوند. قانون چگونگی اداره مناطق آزاد یک قانون مترقی است، اما متأسفانه به طور کامل پیاده‌سازی نشده و در مواردی مزایای این مناطق به تدریج کاهش یافته است.
مقاومت برخی دستگاه‌ها در واگذاری اختیارات به مناطق آزاد
گروسی با استناد به ماده ۶۵ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، بیان کرد: طبق این ماده، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد به نمایندگی از دولت، بالاترین مقام اجرایی منطقه به حساب می‌آید و تمامی وظایف، اختیارات و مسئولیت‌های دستگاه‌های اجرایی در این مناطق بر عهده اوست.
این مقام مسئول افزود: اجرای این ماده مورد رغبت برخی دستگاه‌های اجرایی نیست و این دستگاه‌ها تمایلی به واگذاری اختیارات خود به مناطق آزاد ندارند، حال آنکه علت تصویب این قانون، ایجاد حکمرانی یک‌پارچه و تسهیل در فرآیند تصمیم‌گیری سریع و صحیح در مناطق آزاد بوده است.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو تصریح کرد: مقاومت برخی سازمان‌ها در واگذاری اختیارات باعث گردیده که مناطق آزاد نتوانند به درستی به اهداف و مأموریت‌های خود دست یابند. اگر قرار است که این مناطق آسیب‌شناسی شوند، باید در کنار بررسی کمبودها، به دستاوردهای این مناطق نیز توجه شود؛ زیرا ماکو، ارس و جلفا امروز به لحاظ شرایط قابل قیاس با ۲۰ سال قبل نمی‌باشند.
وی با توجه به سیاست‌های کلان اقتصادی کشور در بخش مقاومت و اصل ۴۴ قانون اساسی، توضیح داد: توسعه مناطق آزاد می‌تواند از طریق ظرفیت‌های بخش خصوصی، برون‌سپاری و ورود فناوری‌های مورد نیاز کشور دنبال شود، که این موارد در سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی نیز تأکید شده است. بند ۱۱ این سیاست‌ها نیز بر توسعه اختیارات مناطق آزاد و بهره‌برداری از ظرفیت‌های آن‌ها برای تأمین فناوری‌های نیازمند کشور تأکید دارد.
گروسی نیز خاطرنشان کرد که مناطق آزاد هیچ‌گاه از بودجه دولتی استفاده نمی‌کنند و با وجود اینکه این مناطق به طور کامل دولتی هستند و سهام آن‌ها متعلق به دولت است، هیچ گونه بودجه دولتی دریافت نمی‌کنند و تنها از طریق درآمد و هزینه‌های خود اداره می‌شوند. این مناطق زیرساخت‌ها را ایجاد کرده و سپس به بهره‌برداری می‌رسند و از محل ارزش افزوده این فعالیت‌ها به فعالیت‌های خود ادامه می‌دهند.
قانون وجود دارد، اما اجرایی نمی‌شود
او مجدداً تأکید کرد که بزرگ‌ترین مانع پیش‌روی مناطق آزاد عدم وجود قانون نیست، بلکه اجرای ناکافی قوانین موجود است. امروز ما قانونی مناسب و مترقی در اختیار داریم و به جای تصویب قوانین جدید، باید شرایط برای اجرای کامل همین قوانین فراهم شود.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو خواستار توسعه زیرساخت‌های ریلی، جاده‌ای و گمرکی و تقویت روابط تجاری با کشورهای همسایه شد و گفت: مناطق آزاد می‌توانند به‌عنوان حلقه اتصال اقتصادی ایران با کشورهای همسایه، تهدیدهای موجود را به فرصت‌هایی تبدیل کنند.
وی در ادامه به اقداماتی که در ارتباط با مسئولیت اجتماعی و زیرساخت‌ها در منطقه آزاد ماکو انجام شده پرداخته و تصریح کرد: در بخش راه‌سازی، بیش از ۶۰ کیلومتر از جاده‌های منطقه چهارخطه شده‌اند، در حالی که در خارج از محدوده منطقه آزاد، برخی جاده‌ها هنوز حالت دوخطه داشته و تصادفات زیادی در آن‌ها رخ می‌دهد. چهارخطه کردن این مسیرها از تعهدات وزارت راه و شهرسازی است که در سال‌های اخیر محقق نشده و امروز بار دیگر از منطقه آزاد درخواست کمک می‌شود. ما همواره برای کمک به توسعه کشور آمادگی داریم اما این اقدامات نیازمند منابع مالی مشخصی هستند.
باید به هوشمندسازی گمرک و مدرن‌سازی آن توجه کنیم
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو با تأکید بر ضرورت نوسازی زیرساخت‌های تجاری و گمرکی کشور تأکید کرد: با وجود محدودیت‌ها در بنادر جنوبی، اکنون بیشتر از هر زمان دیگری باید به هوشمندسازی و مدرن‌سازی گمرکات توجه داشته باشیم. گمرکات، پایانه‌ها و تیرپارک‌های ما باید به زیرساخت‌های هوشمند، پیشرفته و مطابق با استانداردهای روز دنیا تبدیل شوند و دیگر نمی‌توان به روش‌های سنتی در این زمینه ادامه داد.
او ادامه داد: تحقق این اهداف نیاز به هزینه‌ها و بودجه‌های مشخص دارد و امیدواریم که کشوری که در زمینه‌های نظامی و دفاعی دستاوردهای شاخصی دارد، بتواند موانع قانونی و اجرایی پیش‌روی توسعه اقتصادی را هم از سر راه بردارد تا مردم در سختی قرار نگیرند.
مناطق آزاد، ریه‌های اقتصادی کشور هستند
وی مناطق آزاد را به منزله ریه‌های اقتصادی کشور توصیف کرد و گفت: این مناطق در نقاط مختلفی از کشور پخش شده‌اند و می‌توانند برای اقتصاد ایران امکان تنفس فراهم آورند. ایران با ۱۵ کشور همسایه خود ارتباط مستقیم دارد و قادر است با این کشورها از طریق مرزهای زمینی و آبی مراودات گسترده‌ای داشته باشد.
وی با تأکید بر لزوم تقویت روابط اقتصادی با کشورهای همسایه اظهار کرد: باید ارتباطات ریلی، جاده‌ای و زیرساختی میان مناطق آزاد و کشورهای همسایه به‌طور منطقی و بر پایه منافع مشترک و شرایط برد-برد تعریف شود. مناطق آزاد خودشان باید این مسئولیت را بر عهده گرفته و زمینه مناسبی برای توسعه ارتباطات اقتصادی را فراهم سازند.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو تصریح کرد: این منطقه به دلیل داشتن ارتباطات با ۱۵ کشور عضو سازمان‌های اکو، اوراسیا، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و شانگهای، ظرفیت همکاری‌های زیادی دارد و انتظار می‌رود حمایت‌های لازم برای تقویت این ارتباطات در نظر گرفته شود. همچنین چابهار می‌تواند همکاری‌های خود را با هند، عمان و کشورهای خلیج فارس تقویت کند و قشم و کیش نیز دارای ظرفیت‌های مشابهی هستند.
وی به شرایط خاص منطقه و الزام استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه اشاره کرد و گفت: از طریق تقویت بعد اقتصادی روابط با همسایگان، می‌توان تهدیدهای موجود را به فرصت‌های جبران کمبودهای زیرساختی و توسعه کشور تبدیل کرد.
توسعه روابط اقتصادی زمینه‌ساز تعمیق روابط فرهنگی و اجتماعی است
وی بیان داشت: روابط با کشورهای همسایه می‌تواند با استفاده از راه‌های ریلی، جاده‌ای و دریایی گسترش یابد و با همکاری متقابل، بسترهای بیشتری برای آبادانی و توسعه منطقه فراهم شود.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو بر نقش مهم روابط اقتصادی در تقویت مناسبات منطقه‌ای تأکید کرد و گفت: هیچ ارتباطی قوی‌تر از روابط اقتصادی وجود ندارد که به طور طبیعی روابط فرهنگی و اجتماعی کشورها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. وقتی با کشورهای همسایه تجارت کردیم و منافع مشترک و حالت برد-برد ایجاد شد، روابط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز به تدریج عمیق‌تر خواهد شد.
انتهای پیام
نظرات کاربران