براساس اعلام ایرنا، علی عبدالعلی‌زاده در روز دوشنبه ۱۸ آبان، در مراسمی که به مناسبت روز جهانی میراث ناملموس و با حضور علی دارابی، قائم‌مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی کشور در سالن آمفی تئاتر وزارت میراث‌فرهنگی برگزار شد، بیان داشت: آب، معلم زندگی و اساس تمدن است. او همواره به عنوان یکی از بزرگ‌ترین آموزگاران حیات شناخته می‌شود.
وی ادامه داد: در فرهنگ ایران، آب تنها مانع حیات نبود، بلکه خود مظهر حیات، فرهنگ و هویت است. از آداب دل‌چسب فریز گرفته تا شیوه‌های مدیریت و تقسیم آب، تمامی این‌ها نشان‌دهنده تعامل انسان ایرانی با طبیعت است.
عبدالعلی‌زاده بر این نکته تاکید کرد که مرزهای جغرافیایی ممکن است دچار تغییر شوند، اما آب هرگز مرزی میان سرزمین‌ها نخواهد کشید؛ روح‌ها و دریاها روان‌بخش انسان‌ها هستند و آب یکی از اولویت‌های اصلی در شکل‌گیری تمدن‌ها به شمار می‌رود.
میراث ناملموس؛ ارثی برای نسل‌های آینده است
نماینده رئیس‌جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلان توسعه دریامحور، به شرح مفهوم میراث ناملموس پرداخت و آن را حافظه‌ای زنده دانست که از طریق سنت‌ها، زبان‌ها و دانش‌های بومی به نسل‌های بعدی منتقل می‌شود. میراث زمانی پایدار می‌ماند که از حالت «موضوعی برای ثبت و نگهداری»، به یک «مسئولیت اجتماعی» تبدیل شود.
او افزود: فرهنگ ما فقط یک میراث نیست، بلکه امانتی است که باید برای نسل‌های آتی حفظ گردد. بنابراین، نباید برگزاری آیین‌های مختلف به یک اتفاق کوتاه‌مدت ختم شود، بلکه باید این مراسم‌ها را به عنوان گامی بزرگ در حفظ این میراث در نظر گرفت.
نماینده رئیس‌جمهوری در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلان توسعه دریامحور با اشاره به حضور نمایندگان کشورهای گوناگون و سازمان‌های بین‌المللی مانند اکو، به اهمیت نزدیکی فرهنگ‌ها و تقویت ارتباطات میان ملت‌ها تاکید نمود و گفت: این رویداد، فرصتی است برای نزدیک‌تر شدن به همکاری‌های بین‌المللی و تقویت پیوندهای فرهنگی. این تلاش‌ها بخشی از یک هدف بزرگ‌تر در راستای حفظ میراث مشترک بشریت است.
عبدالعلی‌زاده دیدگاهش را از آب‌های داخلی به دریاها گسترش داد و تصریح کرد: ایران تنها یک سرزمین خشک نیست، بلکه سرزمینی است که با دریاها مرتبط است و این ارتباط تاریخی و تمدنی دارد. وی به وسعت دریایی ایران از دریای خزر در شمال تا خلیج فارس و دریای عمان در جنوب اشاره کرد و بیان داشت: دریاها همواره بخشی از حافظه فرهنگی این سرزمین بوده‌اند. دریا برای ایران فقط منبع آب نیست؛ بلکه محلی برای دانش، پلی برای فرهنگ‌ها و معبری است که ایران را به جهان متصل کرده و جهانیان را به قلب تپنده ایران رسانده است.
او توسعه دریاها را فراتر از یک بحث اقتصادی یا مهندسی دانست و آن را به‌طور مستقیم با «حیات و کیفیت زندگی ایرانیان» در ارتباط دانست و گفت: نگاه به دریا باید از دیدگاه توسعه پایدار و درک نقش استراتژیک آن در تداوم تمدن و برقراری ارتباطات جهانی صورت پذیرد.
حفظ میراث ناملموس فراتر از نگهداری سنت‌ها است
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران بیان داشت که حفظ میراث ناملموس به مراتب فراتر از حفظ سنت‌هاست، و گفت: این کار شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌ها نظیر شناسایی، مستندسازی، پژوهش، حمایت، ترویج و فراهم‌سازی شرایط انتقال آن به نسل‌های آینده است.
در این مراسم، حسن فرطوسی نیز به پیوندهای عمیق تمدن‌های بشری با منابع آب اشاره کرد و افزود: تمدن‌های بزرگ همچون تمدن ایران، میان‌رودان و مصر باستان در کنار رودخانه‌ها و منابع آب شکل گرفتند و در طول زمان، نظام‌های پیچیده‌ای از دانش، مهارت، شیوه‌های زندگی، مدیریت آب و ساختارهای اجتماعی و فرهنگی را پدید آوردند.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران همچنین بیان کرد: در ایران به دلیل تنوع اقلیمی و گسترش مناطق خشک و نیمه‌خشک، آب همواره عامل کلیدی در شکل‌گیری سبک‌های زندگی، اعتقادات، آیین‌ها، معماری و معیشت جوامع به شمار آمده است.
او در ادامه به کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو برای حفظ میراث فرهنگی ناملموس اشاره کرد و تصریح نمود که در این کنوانسیون به جای استفاده از مفهوم حفاظت به معنای نگهداری محض، از اصطلاح پاسداری استفاده شده است تا ماهیت زنده و پویا و همچنین تغییرپذیر این میراث مورد تاکید قرار گیرد.
فرطوسی بر اهمیت آموزش میراث فرهنگی به نسل جوان تاکید کرد و بیان داشت: پاسداری از میراث صرفاً به معنای ضبط سنت‌ها در اشکال تاریخی آن نیست، بلکه باید شرایطی فراهم شود تا این میراث بتواند به نسل‌های آینده منتقل شده و با زندگی مدرن ارتباط برقرار کند.
تیرگان؛ میراث مشترک ایران و ارمنستان برای گرامیداشت آب و باران
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران به پرونده مشترک ایران و ارمنستان برای ثبت آیین تیرگان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو اشاره کرد و تصریح کرد: آیین تیرگان یک نمونه بارز از همکاری فرهنگی دو کشور همسایه و هدیه‌ای مشترک از سوی ایران و ارمنستان به جهان برای پاسداشت آب و باران است.
فرطوسی در ادامه گفت: این آیین در جوامع محلی مختلف ایران، از مازندران و گیلان تا فرهنگ تاتی، دیلمان و سنگسر، به‌گونه‌های مختلف تداوم یافته است و اضافه کرد: تیرگان به غیر از بزرگداشت آب و باران، فضایی برای شادی جمعی، گردهمایی، تعامل میان نسل‌ها و تقویت روابط اجتماعی فراهم می‌آورد.
دانش بومی آب؛ راهکاری برای تاب‌آوری در برابر چالش‌های اقلیمی
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با اشاره به چالش‌های زیست‌محیطی جهانی از جمله تغییرات اقلیمی، کم‌آبی و افزایش آسیب‌پذیری اجتماعی، خاطرنشان کرد: میراث فرهنگی ناملموس بازتاب‌دهنده رابطه دیرینه بشر با طبیعت و معیاری باارزش از دانش و تجربه‌هایی است که جوامع برای سازگاری با محیط طبیعی خود طی نسل‌های متوالی توسعه داده‌اند.
فرطوسی به معیشت‌های سنتی جوامع وابسته به تالاب‌ها اشاره کرد و شامل مواردی مانند ماهیگیری و صنایع دستی مبتنی بر نی‌بافی، این تجربیات را به عنوان منابع باارزش برای تقویت جوامع محلی و تحقق اهداف توسعه پایدار معرفی نمود.
او همچنین بر اهمیت دانش سنتی قنات در تمدن ایرانی تاکید کرد و گفت: قنات‌ها از نظر یونسکو نه‌تنها سازه‌های تاریخی مهندسی محسوب نمی‌شوند، بلکه مجموعه‌ای از دانش‌های فنی، اعتقادات فرهنگی و اجتماعی و مهارت‌های تخصصی را در خود دارند که حکایت از توانایی انسان در انطباق با شرایط اقلیمی و مدیریت منابع آب محدود است.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران افزود: در شرایطی که تاب‌آوری حوزه‌ها در برابر بحران‌ها و چالش‌های محیطی اهمیت بیشتری یافته است، باید از میراث ناملموس، نه فقط به عنوان یادگارهایی از گذشته، بلکه به عنوان منابعی برای یادگیری، نوآوری و مواجهه با چالش‌های آینده استفاده کنیم.
نظرات کاربران