باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - طبق آمارهای ارائه‌شده، در حدود یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن گوشت قرمز به‌صورت سالانه در کشور مصرف می‌شود. علی‌رغم این، با توجه به افزایش قیمت‌ها و افت قدرت خرید خانوارها، انتظار می‌رود که میزان مصرف این کالا در مقایسه با سال‌های قبلی کاهش یابد. در چنین شرایطی، فعالان حوزه دام معتقدند که توان تولید داخلی می‌تواند بخش عمده‌ای از نیاز کشور را برطرف کند و با فراهم آوردن زیرساخت‌های مناسب، امکان دستیابی به خودکفایی در این حوزه فراهم خواهد شد.
تحلیل‌های مربوط به آمار واردات نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۳، حدود ۲۳۸ هزار تن و در سال گذشته بیش از ۹۰ هزار تن گوشت قرمز به کشور وارد شده است. همچنین، از ابتدای امسال تا به امروز، حدود ۲۰ هزار تن گوشت قرمز به کشور وارد شده و برآوردها از احتمال کاهش بیشتر واردات تا پایان سال حکایت دارد.

با وجود کاهش میزان واردات، گزارش‌ها نشان‌دهنده عدم بروز مشکلات جدی در تأمین و عرضه گوشت قرمز است؛ موضوعی که فعالان و دست‌اندرکاران صنعت دام به دلایل مختلفی از جمله افزایش تولید داخلی، کاهش تقاضا و افت قدرت خرید خانوارها مرتبط می‌دانند.
بررسی‌های میدانی از بازار نشان می‌دهد که قیمت هر کیلوگرم شقه گوسفندی حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، راسته گوسفندی بین یک میلیون و ۸۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و راسته گوساله بین یک میلیون و ۸۰۰ تا ۲ میلیون تومان برآورد می‌شود.
براساس اهداف تعیین شده در برنامه هفتم، وزارت جهاد کشاورزی باید در تأمین محصولات اساسی کشور به خودکفایی ۹۰ درصدی دست یابد. این مأموریت شامل محصولاتی مانند گوشت قرمز، گوشت مرغ و شیر نیز می‌شود؛ به همین دلیل، تحقق این هدف نیاز به مهیا سازی زیرساخت‌های تولید، حمایت از تولیدکنندگان و اجرای برنامه‌های مؤثر برای تنظیم بازار دارد تا وابستگی کشور به واردات کاهش پیدا کند.
مشکلی در عرضه دام و گوشت قرمز نداریم
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام، در اشاره به وضعیت عرضه دام و گوشت قرمز در کشور گفت: امسال، بر خلاف سال‌های گذشته که در پاییز با کاهش عرضه دام و گوشت روبه‌رو بودیم، وضعیت بهتری مشاهده می‌شود و میزان عرضه نسبت به قبل افزایش یافته است.
طبق اظهارات وی، در حال حاضر هیچ مشکلی در زمینه عرضه دام و گوشت قرمز وجود ندارد؛ به‌گونه‌ای که جمعیت دام سبک به‌غیر از زایش‌های پاییز، حدود ۷۰ میلیون رأس و جمعیت دام سنگین به حدود ۶.۵ میلیون رأس تخمین زده می‌شود. همچنین، زایش‌های پاییز در بخش دام سبک به میزان ۱۸ درصد و در بخش دام سنگین به میزان ۱۴ درصد افزایش تولید را به همراه داشته است.
پوریان قیمت کنونی هر کیلوگرم بره نر زنده را در حدود ۷۲۰ تا ۷۵۰ هزار تومان و گوساله زنده را حدود ۷۲۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: بازار گوشت به‌طور کلی با بازار دام زنده متفاوت است. به‌طور کنونی، قیمت هر کیلوگرم لاشه دام سبک حدود یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان، گوساله نر یک میلیون و ۳۷۰ هزار تومان، میش جوان ۹۵۰ هزار تومان و بره ماده یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است که با احتساب ۱۰ درصد سود، باید به دست مصرف‌کننده برسد، اما متأسفانه این موضوع به خوبی در بازار رعایت نمی‌شود.
رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام ادامه داد: با توجه به روند افزایشی تولید گوشت قرمز در ماه‌های شهریور و مهر، پیش‌بینی می‌شود که تا پایان سال، میزان تولید به یک میلیون تن برسد و در این صورت، وابستگی کشور به واردات کاهش خواهد یافت.
او همچنین به وضعیت فعالیت کشتارگاه‌ها اشاره کرده و گفت: در حال حاضر بیشتر کشتارگاه‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی فعال هستند، در حالی که سال پیش حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کشتارگاه‌ها فعالیتی نداشتند. این نشان‌دهنده افزایش تقاضا برای خرید دام و رونق در این عرصه است.
پوریان تأکید کرد که در حال حاضر نیازی به واردات گوشت قرمز برای تأمین بازار مصرف وجود ندارد، و صنایع پرمصرف مانند تولید سوسیس و کالباس بخش قابل توجهی از نیاز خود را از طریق واردات تأمین می‌کنند، و در حال حاضر نیز بخشی از نیاز این صنایع از مسیر واردات تأمین می‌شود.
وی افزود: در صورتی که واردات با قیمت مناسب انجام شود، می‌تواند تأثیر بسزایی در تنظیم بازار داشته باشد و پیش‌بینی می‌شود که میزان واردات گوشت قرمز تا پایان سال به حدود ۴۰ هزار تن برسد.
واردات گوشت قرمز روند کاهشی دارد
سید فخرالدین عامریان، رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی، نیز در خصوص وضعیت بازار گوشت قرمز اظهار داشت: شرایط بازار به دلیل تولید داخلی رضایت‌بخش است، اما کاهش قدرت خرید خانوارها موجب شده که برخی از مصرف‌کنندگان به گوشت مرغ روی آورند و این مسئله در نهایت منجر به افت تقاضا و زیان برای تولیدکنندگان خواهد شد.
به گفته وی، از ابتدای امسال تا به این تاریخ، حدود ۲۰ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شده و علی‌رغم محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی، واردکنندگان از مسیرهای جایگزین برای تأمین نیاز استفاده می‌کنند و در این خصوص مشکل خاصی وجود ندارد.
عامریان قیمت هر کیلوگرم گوشت گوساله وارداتی بدون استخوان را بین یک میلیون و ۳۰۰ تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان اعلام کرده و افزود: با وجود نوسانات نرخ ارز، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم گوشت وارداتی حدود ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافته است، اما به‌طور کلی در تأمین بازار مشکلی وجود ندارد.
رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی همچنین بیان کرد که سالانه حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تن گوشت قرمز در کشور تولید می‌شود و میزان مصرف سالانه گوشت قرمز حدود ۹۰۰ هزار تن تا یک میلیون تن تخمین زده می‌شود که پیش‌بینی می‌شود این مقدار در سال جاری کاهش یابد.
او ادامه داد: افزایش تولید گوشت قرمز و دام زنده در سال جاری عامل اصلی کاهش واردات نبوده، بلکه کاهش قدرت خرید مردم و جایگزینی گوشت مرغ به جای گوشت قرمز، نقش کلیدی در افت تقاضای بازار داشته است.
خودکفایی گوشت قرمز تا پایان برنامه هفتم در دستور کار است
طبق آمارهای وزارت جهاد کشاورزی، نیاز سالانه کشور به گوشت قرمز در حدود یک میلیون و ۷۰ هزار تن برآورد می‌شود که از این میزان، نزدیک به ۹۲۳ هزار تن از طریق تولید داخلی و عمدتاً در واحدهای دامداری روستایی و صنعتی تأمین می‌شود.
در این راستا، یکی از طرح‌های مهم وزارت جهاد کشاورزی با همکاری سازمان برنامه و بودجه، طرح خودکفایی گوشت قرمز را به اجرا درمی‌آورد که هدف آن تأمین کامل نیاز داخلی از طریق تولید داخلی تا پایان برنامه هفتم توسعه عنوان شده است.
با این حال، برای دستیابی به این هدف، علاوه بر ظرفیت‌های موجود در بخش دامپروری، بایستی چالش‌های تولید حل شده، نهاده‌های دامی تأمین، زیرساخت‌های دامداری توسعه یافته، حمایت‌های اقتصادی از دامداران صورت گیرد و ثبات در بازار ایجاد گردد. به علاوه، کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر در الگوی مصرف نیز باید در برنامه‌ریزی‌های تولید و تنظیم بازار مورد توجه قرار گیرد.
در مجموع، اگرچه آمارهای موجود از ظرفیت بالقوه تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات حکایت دارد، اما رسیدن به خودکفایی پایدار در زمینه گوشت قرمز تنها با افزایش تولید حاصل نخواهد شد و نیازمند برنامه‌ریزی منسجم برای حمایت از زنجیره تولید تا مصرف است.