تینا مزدکی: با انجام مطالعاتی بر روی یک فسیل منحصر به فرد از جغدی که به دوران ائوسن تعلق دارد، محققان شواهدی نوین در زمینه یکی از سوالات مهم در مورد تکامل پرندگان یافته‌اند. این فسیل که در سایت باستانی مسل واقع در آلمان کشف شده، بیانگر این است که اجداد جغدهای فعلی احتمالاً در گذشته در طی روز فعال بوده‌اند و روند شب‌زی شدن این پرندگان به دوره‌ای بین ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال قبل مربوط می‌شود. جالب اینجاست که بقایای سوسکی در معده این جغد یافت شده که به پژوهشگران در بازسازی سبک زندگی آن یاری رسانده است.
- این فسیل جغد با قدمت ۴۷ میلیون سال در محوطه مسل واقع در آلمان شناسایی شده است.
- گونه جدیدی که شناسایی شده، Masillastrix blattophaga نام دارد.
- بقایای آخرین خوراک پرنده، شامل سوسکی، در معده آن مشاهده شده است.
- ساختار استخوان‌های بال و ویژگی‌های پرهای این فسیل نشان از روزفعال بودن این جغد دارد.
- تحقیقات بیانگر این هستند که جغدها بین ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال قبل به شیوه زندگی شب‌زی تغییر رویه داده‌اند.
- دلیل اصلی شب‌زی شدن جغدها همچنان نامشخص بوده و این کشف می‌تواند به حل این معما کمک کند.
فسیلی با آخرین وعده غذایی حفظ‌شده
این جغد جوان در سال ۲۰۲۵ در محوطه مسل آلمان پیدا شد. این منطقه که شامل بقایای یک دریاچه باستانی و جنگل‌های آن است، به عنوان یکی از محوطه‌های فسیلی غنی جهان برای مطالعه حیات در دوران ائوسن، حدود ۵۶ تا ۳۴ میلیون سال قبل، شناخته می‌شود.
پژوهشگران نوع جدیدی از جغد را با نام علمی Masillastrix blattophaga شناسایی کرده‌اند. با اینکه جمجمه این پرنده در فسیل به جا نمانده، سایر بخش‌های آن با وضوح بسیار خوبی حفظ شده‌اند.
مهم‌ترین مشخصه این فسیل، بقایای آخرین غذای پرنده در معده‌اش است. پژوهشگران قادر به شناسایی بقایای سوسکی با رنگ سبزآبی و درخشان شده‌اند. طول این جغد کوچک کمتر از ۱۲ سانتی‌متر بوده است.
وجود این سوسک می‌تواند سرنخ مهمی درباره زمان فعالیت پرنده ارائه دهد. درخشندگی بدن این حشره اغلب با گونه‌های روزفعال مرتبط است و این موضوع نشان‌دهنده احتمال شکار آن در طی روز را تقویت می‌کند.
چرا دانشمندان فکر می‌کنند جغدهای اولیه روزفعال بودند؟
جرالد مایر، نویسنده اصلی این پژوهش و دیرینه‌شناس مؤسسه بررسی سنکنبرگ و موزه تاریخ طبیعی فرانکفورت، بر این باور است که این کشف نشان‌دهنده این است که جغدها در ۴۷ میلیون سال پیش هنوز بر روی زندگی شب‌زی نرفته بودند و تغییر سبک زندگی آن‌ها در زمان‌های بعدی صورت گرفته است.
به‌گفته مایر، میان پژوهشگران توافقی وجود دارد که جغدها از اجدادی روزفعال تکامل یافته‌اند. برخی از فسیل‌های اولیه جغدها نیز ویژگی‌هایی در ناحیه گردن و سر دارند که به پرندگان شکاری روزفعال شباهت دارد. به علاوه، برجستگی‌های استخوانی بالای حدقه چشم آن‌ها احتمالاً به عنوان محافظتی در برابر نور خورشید عمل می‌کرده است.
اما دانشمندان تنها به کمک بقایای حشره در معده این جغد برای تعیین زمان فعالیت آن اکتفا نکرده‌اند. این ممکن است که جغد، سوسک را در زمان طلوع یا غروب آفتاب شکار کرده باشد. اما ویژگی‌های پرهای فسیل‌شده و ساختار استخوان‌های بال نیز شواهد دیگری برای روزفعال بودن آن فراهم می‌آورد.
استخوان‌های بال چه نشانه‌هایی را آشکار می‌کنند؟
محققان به شکل و استحکام استخوان بازوی جغد به عنوان یکی از نشانه‌های شناسایی زمان فعالیت این پرندگان توجه می‌کنند. استخوان‌های بازوی این جغد باستانی ضخیم و محکم بوده‌اند. به اعتقاد مایر، این خصوصیت با پرواز در روز سازگار است. در روشنایی روز، پرنده نیاز به پرواز کاملاً بی‌صدا برای شکار و جابجایی ندارد، زیرا امکان رویت شکارچیان و دیگر تهدیدات وجود دارد.
در مقابل، جغدهای امروزی که شب‌زی هستند، استخوان‌های بازوی باریک‌تری داشته و به راحتی می‌توانند به صورت بی‌صدا پرواز کنند. این ویژگی برای شکار در تاریکی و نزدیک شدن پنهانی به طعمه اهمیت ویژه‌ای دارد. مجموع این شواهد نشان می‌دهد که پیشینه جغدی که در آلمان کشف شده، احتمالاً در طول روز فعال بوده و نه به مانند برخی جغدهای امروزی که هم در روز و هم در شب فعالیت دارند.
جغدها چه زمانی به زندگی شب‌زی روی آوردند؟
اگر فرضیه محققان مورد تأئید قرار گیرد، نخستین شواهد شناخته‌شده از جغدهای شب‌زی به حدود ۳۵ میلیون سال پیش و در انتهای دوره ائوسن برمی‌گردد. فسیل‌های جغدهایی که به این دوره و زمان‌های پس از آن تعلق دارند، شباهت بیشتری به جغدهای امروزی داشته و استخوان‌های بازوی این پرندگان کشیده‌تر است.
قدیمی‌ترین جغد شناخته‌شده در سوابق فسیلی، گونه‌ای به نام Ogygoptynx wetmorei است که قدمت آن به حدود ۶۰ میلیون سال پیش می‌رسد. بر اساس شواهد کنونی، جغدها احتمالاً در بازه زمانی ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال پیش به سبک زندگی شب‌زی تغییر کرده‌اند. با این حال، سوابق فسیلی این پرندگان بسیار معدود بوده و بسیاری از گونه‌های باستانی تنها بر اساس چند استخوان پراکنده شناخته شده‌اند. به همین دلیل، مشخص کردن زمان دقیق این تغییر تکاملی همچنان دشوار است.
چرا جغدها به پرندگان شب‌زی تغییر رویه دادند؟
با وجود مشخص شدن بازه زمانی ممکن برای این تغییر، دلیل اصلی شب‌زی شدن جغدها همچنان یکی از معماهای تکامل پرندگان به‌شمار می‌رود. نظریه‌های قدیمی نشان می‌دهند که جغدها ممکن است برای کاهش رقابت با پرندگان شکاری روزفعال یا به سمت استفاده از افزایش جمعیت پستانداران شب‌زی به فعالیت در تاریکی گرایش پیدا کرده باشند.
با این وجود، مطالعات نشان می‌دهند که گسترش قابل توجه این دو گروه جانوری بسیار دیرتر از زمان احتمالی شب‌زی شدن جغدها به وقوع پیوسته است. جمعیت پرندگان شکاری روزفعال و پستانداران شب‌زی حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون سال پیش با افزایش شگرفی رو به رو شده، در حالی که شواهد جدید زمان تغییر شیوه زندگی جغدها را به فاصله ۴۷ تا ۳۵ میلیون سال پیش نسبت می‌دهد.
این اختلاف زمانی، دیدگاه‌های قبلی در مورد علت شب‌زی شدن جغدها را با سؤالاتی مواجه می‌سازد. مایر بر این باور است که محدود کردن بازه زمانی این تحول تکاملی می‌تواند در نهایت به روشن شدن این معما کمک کند. او همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که دانش فعلی محققان درباره تکامل اولیه پرندگان از جمله جغدها هنوز محدود است و هر کشف جدید می‌تواند نظریه‌های موجود را به چالش بکشد.
منبع: livescience
۵۸۳۲۳
نظرات کاربران