هم‌زمان با گسترش آلودگی هوا و مه‌دود در بخش‌هایی از جنوب آسیا، مقام‌های پاکستانی تلاش‌های خود را برای مقابله با سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی افزایش داده‌اند؛ اقدامی که یکی از عوامل تشدید آلودگی هوای شهر لاهور و مناطق اطراف آن به شمار می‌رود.

کشاورزان در ایالت پنجاب پاکستان معمولاً پس از برداشت محصول برنج در ماه اکتبر، بقایای گیاهان را در زمین‌های کشاورزی آتش می‌زنند تا زمین برای کشت بعدی آماده شود. این روش اگرچه سریع و کم‌هزینه است، دود و آلاینده‌های زیادی تولید می‌کند و در ترکیب با آلودگی ناشی از فعالیت‌های صنعتی، خودروها و گردوغبار ساختمان‌سازی، کیفیت هوا را به‌شدت کاهش می‌دهد.

سیلوت سعید، رئیس اداره حفاظت از محیط زیست و تغییرات اقلیمی ایالت پنجاب، اعلام کرده است که دولت امسال یک نیروی ۷۵۰ نفره را در قالب ۶۷ گروه واکنش سریع در مناطق عمده کشت برنج تشکیل داده است.

این گروه‌ها علاوه بر گشت‌زنی در مناطق کشاورزی، به گزارش‌های مردمی درباره آتش‌زدن بقایای محصولات نیز رسیدگی می‌کنند. به گفته مقام‌های مسئول، هدف این است که نیروها ظرف ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پس از دریافت گزارش به محل حادثه برسند و آتش را مهار کنند.

عملکرد این گروه‌ها نیز قابل توجه بوده است. اداره محیط زیست پنجاب اعلام کرده که در یک بازه ۲۴ ساعته، از مجموع ۶۷۹ مورد آتش‌سوزی گزارش‌شده در مزارع، ۶۵۰ مورد مهار شده است.

مقام‌های پاکستانی برای جلوگیری از تکرار این تخلفات، جریمه‌هایی نیز در نظر گرفته‌اند. کشاورزانی که بقایای محصولات خود را آتش بزنند، ممکن است به ازای هر ایکر زمین ۱۵ هزار روپیه پاکستان، معادل حدود ۵۴ دلار، جریمه شوند. افرادی که از پرداخت جریمه خودداری کنند، ممکن است تحت پیگرد قانونی قرار گیرند و تا شش ماه زندانی شوند.

در کنار اقدامات تنبیهی، دولت پاکستان تلاش کرده است روش‌های جایگزین را نیز در اختیار کشاورزان قرار دهد. یکی از این روش‌ها استفاده از دستگاه‌هایی به نام «سوپر سیدر» است که بقایای محصولات کشاورزی را بدون نیاز به سوزاندن از زمین جمع‌آوری می‌کنند. دولت بیش از ۱۰ هزار دستگاه از این تجهیزات را با یارانه در اختیار کشاورزان قرار داده و ۶۰ درصد هزینه خرید آنها را پرداخت می‌کند.

برخی کشاورزان که استفاده از این دستگاه‌ها را آغاز کرده‌اند، از افزایش عملکرد محصول گندم خود خبر داده‌اند؛ با این حال، استفاده از این فناوری هنوز فراگیر نشده است و بسیاری از کشاورزان همچنان سوزاندن بقایای محصولات را سریع‌ترین و ارزان‌ترین راه آماده‌سازی زمین می‌دانند.

تداوم نگرانی‌های بهداشتی

با وجود اقدامات دولت، آلودگی هوا همچنان به یکی از نگرانی‌های جدی ساکنان لاهور تبدیل شده است. در روزهای اخیر، بیماران زیادی با مشکلات ناشی از مه‌دود به بیمارستان‌های این شهر مراجعه کرده‌اند.

به گفته عبدالله نیر، مدیرکل اداره حفاظت از محیط زیست پنجاب، آمارهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد بستری‌های مرتبط با مشکلات گلو ناشی از مه‌دود در ماه گذشته به ۶۹ درصد میزان ثبت‌شده در اکتبر سال ۲۰۲۵ رسیده است.

با این حال، برخی بیماران همچنان از مشکلات تنفسی و عفونت‌های چشمی ناشی از آلودگی هوا شکایت دارند.

پاکستان و هند در سال‌های اخیر بارها یکدیگر را به تشدید آلودگی هوای منطقه متهم کرده‌اند. مقام‌های پاکستانی می‌گویند مقابله با این مشکل به همکاری دو کشور نیاز دارد و اسلام‌آباد نیز این موضوع را در نشست‌های بین‌المللی با مقام‌های هندی مطرح کرده است.

گزارش رویترز حاکی است که با وجود کاهش سطح زمین‌های سوخته در پاکستان و هند نسبت به میانگین تاریخی این دوره از سال، بسیاری از ساکنان مناطق آلوده پاکستان هنوز بهبود محسوسی در کیفیت هوا احساس نمی‌کنند.

منبع: رویترز