به نقل از ایسنا، توسعه و پیشرفت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان به صرف تأمین منابع مالی وابسته نیست، بلکه دسترسی به دانش فنی، امکانات و زیرساخت‌های تولید، ارتباط با صنایع، شناسایی شرکای تجاری و ورود به بازار نیز از عوامل کلیدی در مسیر رشد و تجاری‌سازی فناوری به شمار می‌روند. در این راستا، نمی‌توان اثربخشی نهادهای حمایتی را تنها با مقدار تسهیلات اعطا شده یا تعداد شرکت‌های بهره‌مند از حمایت ارزیابی کرد، بلکه باید بررسی کرد که این حمایت‌ها چقدر به تکمیل زنجیره فعالیت شرکت‌ها و تولید ارزش اقتصادی کمک کرده‌اند.
در این ارتباط، رضا فرج‌تبار، فعال در حوزه علم و فناوری و ارتباط میان صنعت و دانشگاه، در یادداشتی برای ایسنا به بررسی ضرورت بازنگری در مأموریت، ساختار و شیوه عملکرد صندوق‌های فناوری و نوآوری پرداخته و بر اهمیت عبور از رویکرد صرفاً تسهیلاتی و تبدیل این صندوق‌ها به نهادهایی برای شناسایی ظرفیت‌های مکمل، ایجاد پیوند میان بازیگران زیست‌بوم فناوری و کامل کردن زنجیره ارزش تأکید نموده است.
صندوق‌های فناوری؛ فراتر از ارائه منابع مالی
یکی از مسائلی که به نظر من در روند توسعه فناوری و نوآوری کشور به توجه جدی نیاز دارد، بازنگری در مأموریت و نحوه عملکرد صندوق‌هایی است که با هدف حمایت از شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان تأسیس شده‌اند. امروزه کمتر کسی در این باره تردید دارد که توسعه فناوری به منابع مالی نیاز دارد، اما به عقیده من مشکل اصلی فقط کمبود منابع نیست. باید بررسی شود که این منابع چگونه صرف می‌شوند، تأثیر آنها بر رشد شرکت‌ها چیست و مهم‌تر از همه، آیا ساختارهایی که با مأموریت مشخص برای حمایت از فناوری خلق شده‌اند، توانسته‌اند به نیازهای واقعی این حوزه پاسخ دهند؟
به نظر من، نباید مأموریت یک صندوق تخصصی فناوری را تنها به پرداخت تسهیلات، صدور ضمانت‌نامه و تأمین منابع مالی محدود کرد. اگر قرار است که تفاوت یک صندوق فناوری با بانک تنها در نرخ سود، نوع وثیقه یا برخی شرایط پرداخت تسهیلات باشد، باید از خود بپرسیم آیا این تفاوت برای ایجاد و نگهداری از ساختارهای مستقل، هزینه‌های اداری و فرآیندهای متعدد کارشناسی کافی است؟ بخش عمده‌ای از نیازهای مالی شرکت‌ها، به ویژه در حوزه‌هایی که بیشتر متعارف هستند، می‌تواند از طریق بانک‌ها و ابزارهای موجود تأمین شود.
البته نباید محدودیت‌های شرکت‌های فناور در بهره‌مندی از خدمات بانکی را نادیده گرفت، اما پرسش اصلی این است که چرا باید بخش عمده‌ای از ظرفیت صندوق‌هایی که با هدف حمایت تخصصی از فناوری تأسیس شده‌اند، صرف فعالیت‌هایی شود که امکان انجام آنها از طریق دیگر مسیرها وجود دارد؟
به نظرم، تمایز واقعی یک صندوق فناوری با بانک باید در نوع نگاه، شناسایی و نقشی باشد که در راستای رشد شرکت‌ها ایفا می‌کند؛ نقشی فراتر از تأمین مالی و ارائه خدمات اعتباری.
علاوه بر این موضوع، مسئله مهم دیگری نیز در این زمینه وجود دارد. در سال‌های اخیر، صندوق‌ها و مجموعه‌های متعددی با مأموریت حمایت مالی و توسعه فناوری در کشور شکل گرفته‌اند. اکنون باید بررسی کنیم که آیا تعداد این مجموعه‌ها با نیاز واقعی اکوسیستم فناوری و نوآوری همخوانی دارد؟ آیا مأموریت‌ها و خدمات آنها به اندازه کافی از یکدیگر تفکیک شده یا در برخی موارد همپوشانی دارند؟ آیا منابع، امکانات و نیروی کارشناسی آنها به شکل مؤثری به کار گرفته می‌شود؟
به نظر می‌رسد پس از سال‌ها فعالیت، زمان آن رسیده که به‌جای ایجاد ساختارهای جدید، یک‌بار مجموعه صندوق‌های موجود را از نظر مأموریت، عملکرد، منابع، هزینه‌های اجرایی و میزان اثربخشی مورد بررسی قرار دهیم. شاید در برخی حوزه‌ها به جای چند مجموعه با فعالیت‌های مشابه، یک ساختار متمرکزتر، کارآمدتر و چابک‌تر بتواند خدمات بهتری ارائه دهد.
شرکت‌های فناور نیازمند حمایت‌های فراتر از تأمین مالی هستند
برای اینکه به درستی بدانیم صندوق فناوری و نوآوری در آینده چه نقشی باید ایفا کند، ابتدا باید ماهیت شرکت‌های فناور و مسیر تبدیل یک ایده به محصول و حضور در بازار را به خوبی بشناسیم.
شرکت‌های فناور با یک بنگاه اقتصادی مرسوم تفاوت‌هایی دارند. ممکن است یک شرکت دانش فنی و قابلیت طراحی یک محصول را داشته باشد، اما برای ساخت نمونه صنعتی، به تجهیزات و امکانات تولیدی شرکای دیگر نیازمند باشد. شرکت دیگری ممکن است در تولید یک قطعه یا فناوری خاص پیشرفته باشد، اما به دانش فنی، آزمایشگاه تخصصی، استانداردهای لازم یا دسترسی به بازار نیاز داشته باشد. گاهی ممکن است که یک شرکت محصولی باکیفیت تولید کرده باشد، اما از نظر ورود به بازار، مدیریت بازاریابی، تأمین سرمایه گردشی یا عقد قراردادهای بزرگ با چالش‌هایی مواجه باشد.
در چنین شرایطی، مشکل اصلی لزوماً تنها کمبود پول نیست؛ بلکه ممکن است حلقه‌ای از زنجیره توسعه و تجاری‌سازی شرکت مفقود باشد. ممکن است تمامی ظرفیت‌های لازم برای تکمیل یک محصول در کشور موجود باشد، اما این ظرفیت‌ها با یکدیگر ارتباطی نداشته باشند و گاهی یکدیگر را نشناسند. در چنین وضعیتی، پرداخت تسهیلات به یک شرکت به تنهایی مشکل را حل نخواهد کرد؛ چراکه مسأله نبود ارتباط در میان اجزای زنجیره است. اینجاست که به نظرم باید در نگاه به صندوق‌های فناوری و نوآوری تغییرات جدی ما‌د نظر قرار گیرد.
صندوق باید از یک نهاد صرفاً تأمین‌کننده منابع مالی به یک نهاد تخصصی برای شناسایی، تکمیل و تقویت زنجیره فعالیت‌های شرکت‌های فناور تبدیل گردد. این نهاد باید بتواند تشخیص دهد هر شرکت در کدام مرحله از توسعه قرار دارد، چه امکاناتی دارد، برای پیشرفت به چه حلقه‌هایی احتیاج دارد و کدام نهادها قادر به جبران این کمبودها هستند.
این نقش متفاوت از داشتن یک بانک اطلاعاتی از شرکت‌ها یا برگزاری نشست‌های معرفی توانمندی‌هاست. در اینجا، منظور شناخت واقعی ظرفیت‌ها و توانایی ایجاد ارتباط ساختاری میان آنهاست؛ رابطه‌ای که به همکاری، تقسیم کار، تولید محصول، ورود به بازار و در نهایت خلق ارزش اقتصادی منتهی شود.
به اعتقاد من، یکی از سرمایه‌های ارزشمند صندوق‌های فناوری و نوآوری، شناختی است که طی سال‌ها فعالیت از شرکت‌ها، محصولات، پروژه‌ها و فناوری‌های مختلف به دست آمده است. این نهادها با شرکت‌های متعددی تعامل داشته‌اند، پروژه‌های مختلفی را بررسی کرده‌اند، تجربیات موفق و ناموفق را پشت سر گذاشته‌اند و از توانمندی‌ها، چالش‌ها و نیازهای فعالان این حوزه دیدگاه پیدا کرده‌اند. این شناخت نباید صرفاً برای ارزیابی پرونده‌های تسهیلاتی استفاده شود، بلکه باید به یک ظرفیت راهبردی برای تقویت همکاری‌های فناورانه تبدیل گردد.
برای مثال، زمانی که یک صندوق با صدها شرکت در میدان‌های مختلف در تماس است، باید از این شناخت بهره ببرد و به جای بررسی جداگانه هر شرکت، ارتباط میان توانمندی‌های آنها را شناسایی کند. ممکن است دو یا سه شرکت در کنار هم توان اجرای پروژه‌ای را داشته باشند که هیچ‌کدام به‌تنهایی قادر به انجام آن نیستند. ممکن است یک شرکت دانش فنی، دیگری امکانات تولیدی و شرکتی دیگر به بازار یا تجربه حضور در یک حوزه خاص دسترسی داشته باشد. صندوق می‌تواند این ظرفیت‌ها را کنار هم قرار داده و برای شکل‌گیری یک همکاری واقعی نقش‌آفرینی کند.
در واقع، باید به جای نگریستن جزیره‌ای به شرکت‌ها، آنها را اجزای یک شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته از توانمندی‌ها تلقی کرد. شبکه‌ای که در آن هر شرکت می‌تواند در یک پروژه نقش تولیدکننده، تأمین‌کننده فناوری، شریک توسعه، سازنده تجهیزات یا عرضه‌کننده محصول را در اختیار داشته باشد.
این همان موضوعی است که در ساختار فعلی حمایت از فناوری کمتر به آن توجه شده است. ما اغلب درباره حمایت از شرکت‌ها صحبت می‌کنیم، اما کمتر به این سئوال پاسخ می‌دهیم که چگونه می‌توان شرکت‌ها را به یکدیگر متصل کرد تا قدرت جمعی آنها از مجموع توان‌های انفرادی‌شان فراتر رود.
به همین دلیل، معتقدم صندوق فناوری و نوآوری باید در تکمیل زنجیره فعالیت‌های شرکت‌ها نقش فعالی ایفا کند؛ از شناسایی نیاز و ظرفیت گرفته تا شناسایی شریک مناسب، ایجاد ارتباط میان دانشگاه و صنعت، کمک به تکمیل فناوری، تسهیل تولید صنعتی و فراهم کردن مسیر ورود به بازار. البته قرار نیست صندوق خود جانشین شرکت‌ها، دانشگاه‌ها یا صنایع شود، بلکه باید توانایی برقراری ارتباط میان این بازیگران را داشته و موانع همکاری را کاهش دهد و در نقاطی که حلقه‌ای از زنجیره ناقص است، برای تکمیل آن راه‌حل پیدا کند.
برای مثال، در صنایع پتروشیمی، داروسازی، فولاد و معدن، بسیاری از نیازهای فناورانه به قدری پیچیده هستند که حل آنها فراتر از توان یک شرکت خواهد بود. یک مسئله صنعتی ممکن است نیاز به دانش فنی از یک شرکت، ظرفیت پژوهشی یک دانشگاه، تجهیزات یک سازنده و تجربه عملی یک مجموعه صنعتی و منابع مالی یک سرمایه‌گذار داشته باشد. اگر صندوق بتواند این اجزا را شناسایی کرده، آنها را در یک مسیر مشترک قرار دهد و شکل‌گیری همکاری را برای رسیدن به نتیجه دنبال کند، عملاً به تکمیل یک زنجیره ارزش کمک خواهد کرد.
این نگرش می‌تواند حتی فراتر از ارتباط میان شرکت‌های دانش‌بنیان باشد. دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، پارک‌های علم و فناوری، شرکت‌های صنعتی، سرمایه‌گذاران، تولیدکنندگان تجهیزات و حتی نهادهای خدماتی و مشاوره‌ای می‌توانند بخشی از این شبکه باشند. صندوق باید توانایی شناسایی و متصل کردن ترکیبی مناسب از این ظرفیت‌ها با توجه به هر مسئله را دارا باشد.
نکته حیاتی این است که شبکه‌سازی نباید به معرفی و برقراری ارتباط محدود شود. ارزش واقعی چنین شبکه‌ای زمانی نمایان می‌شود که منجر به قراردادهای مشترک، تقسیم کار مشخص، توسعه محصول، انتقال دانش، سرمایه‌گذاری مشترک یا ورود به بازار جدید شود. به عبارتی، صندوق باید قادر باشد ارتباط را به فرصت و فرصت را به همکاری اقتصادی تبدیل کند.
در این نوع مدل کاری، حتی می‌توان نقش جدیدی برای صندوق‌ها تعریف کرد تا به شکل‌دهی کنسرسیوم‌های فناورانه بپردازند؛ به‌گونه‌ای که شرکت‌های کوچک و متوسط بتوانند بدون از دست دادن استقلال خود، در پروژه‌های بزرگ صنعتی شرکت کنند. بسیاری از شرکت‌ها به‌تنهایی ظرفیت لازم برای ورود به پروژه‌های بزرگ را ندارند، اما در کنار چند واحد مکمل می‌توانند توان رقابتی قابل توجهی کسب کنند. صندوق می‌تواند در شناسایی اعضای مناسب، سنجش چارچوب همکاری، تقسیم مسئولیت‌ها، تأمین مالی مشترک و پیگیری اجرای پروژه‌ها نقشی تسهیل‌کننده را ایفا نماید.
این امر به‌ویژه برای حل چالش‌های صنایع بزرگ کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. به جای اینکه هر صنعت به‌طور جداگانه به دنبال یک شرکت برای حل مشکل باشد، می‌توان شبکه‌ای از ظرفیت‌های فناورانه ایجاد کرد که متناسب با نیازهای واقعی صنایع شکل گیرد. در این صورت، هم شرکت‌ها فرصت‌های بیشتری برای فعالیت پیدا می‌کنند و هم صنعت به جای مواجهه با چندین پیشنهاد پراکنده، به راه‌حل‌های جامع‌تر و قابل‌اجرا دسترسی خواهد داشت.
تجربیات جهانی در حمایت فراتر از تأمین مالی
نگاهی به تجارب برخی کشورها نشان می‌دهد که نهادهای تخصصی در این زمینه، حمایت از فناوری را تنها به پرداخت منابع مالی محدود نکرده‌اند. به عنوان مثال، Bpifrance در فرانسه به جز تأمین مالی و سرمایه‌گذاری، خدمات مشاوره و توانمندسازی کسب‌وکارها را نیز ارائه می‌دهد. در ایالات متحده نیز برنامه‌هایی مانند SBIR حمایت مالی را به مراحل توسعه فناوری و تجاری‌سازی متصل کرده‌اند. آنچه می‌توان از این تجربیات آموخت، این است که تأمین مالی زمانی اثربخش‌تر است که به صورت توأم با شناسایی فناوری، نیاز بازار و مسیر واقعی رشد شرکت قرار گیرد.
در کشور ما نیز با تأسیس صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته وزارت صمت و سایر نهادهای فعال در این زمینه، ظرفیت‌های مهمی برای حمایت از شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان ایجاد شده است. اما پس از گذشت بیش از یک دهه از فعالیت برخی از این مجموعه‌ها، به نظر می‌رسد که زمان آن رسیده که عملکرد و ساختار آنها را از جنبه‌های اساسی بررسی کنیم: آیا توانسته‌اند متناسب با تحولات اکوسیستم فناوری حرکت کنند؟ آیا همه ظرفیت دانشی، کارشناسی و ارتباطی آنها به طور مؤثر به کار گرفته شده است؟ آیا فعالیت‌های آنها به رشد واقعی شرکت‌ها و تکمیل زنجیره ارزش فناوری منجر شده است یا بخش عمده‌ای از توان آنها همچنان درگیر فرآیندهای تسهیلاتی و اعتباری است؟ و این که آیا تعدد مجموعه‌ها و احتمالاً موازی‌کاری، واقعاً به افزایش اثربخشی منجر شده یا مشکلات دیگری برای مسیر حمایت از شرکت‌ها ایجاد کرده است؟
به نظر می‌رسد در این مرحله، باید به موضوع تمرکز و ساماندهی صندوق‌ها به طور جدی توجه کرد. منظور من این نیست که همه صندوق‌ها باید به یک مجموعه ادغام شوند؛ بلکه باید اول مأموریت و عملکرد آنها به‌دقت تجزیه و تحلیل شود و مشخص گردد که کدام فعالیت‌ها مشابه، کدام خدمات مکمل و چه ظرفیت‌هایی قابل ترکیب هستند. در مواردی که همپوشانی وجود دارد، می‌توان به تقسیم کار شفاف، تجمیع خدمات یا حتی ادغام ساختاری فکر کرد. هدف باید ایجاد یک ساختار منسجم‌تر و قدرتمندتر باشد که بتواند منابع مالی، تجربه کارشناسی و ظرفیت‌های ارتباطی را به صورت مؤثری به کار گیرد.
در کنار این بازنگری ساختاری، برخی خدمات مالی صندوق‌ها نیز می‌توانند از طریق همکاری با بانک‌های منتخب و به شکل همکاری‌های مشترک انجام شوند. بانک‌ها در حوزه تأمین مالی متعارف تجربه و زیرساخت‌های لازم را دارند و می‌توانند بخش‌هایی از نیازهای اعتباری شرکت‌ها را تأمین کنند. در عوض، صندوق‌ها باید بر حوزه‌هایی تمرکز نمایند که نیازمند شناخت تخصصی از فناوری، ارزیابی ریسک نوآوری، توسعه محصول، شناسایی ظرفیت‌های مکمل و ایجاد همکاری میان شرکت‌ها و بازار است.
به‌یاد داشته باشید که این به معنای کنار گذاشتن نقش مالی صندوق‌ها نیست. برعکس، صندوق باید در جاهایی تأثیرگذار باشد که بانک‌ها به دلیل ریسک بالای فناوری، عدم سابقه اعتباری یا عدم شکل‌گیری بازار، قادر به ورود نیستند. سرمایه‌گذاری خطرپذیر، مشارکت در توسعه محصول، تأمین مالی مرحله‌ای، سرمایه‌گذاری مشترک و حمایت از پروژه‌های بین‌شرکتی از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند نقش صندوق را متمایز سازند.
نکته کلیدی در این خصوص این است که اگر یک شرکت برای دریافت تسهیلات یا بخشی از خدمات اعتباری می‌تواند از ظرفیت بانک‌ها استفاده کند، چرا باید صندوق تمام توان خود را به تکرار همان خدمات اختصاص دهد؟ آنچه به سادگی از طریق بانک جایگزین نمی‌شود، شناخت تخصصی از فناوری‌ها و شرکت‌ها، آگاهی از نیازهای صنعتی، شناخت ظرفیت‌های مکمل و توانایی ایجاد شبکه‌های همکاری است. این مزیت باید به نقطه قوت اصلی صندوق تبدیل گردد.
مسئله دیگری که باید به آن توجه شود، سرعت عمل و سهولت دسترسی شرکت‌ها به خدمات است. در شرایط اقتصادی کنونی، زمان برای شرکت‌های فناور اهمیت بسیاری دارد. شرکتی که برای تکمیل محصول، خرید مواد اولیه یا اجرای یک قرارداد صنعتی به منابع مالی نیاز دارد، نمی‌تواند ماه‌ها را صرف فرآیندهای پیچیده کارشناسی و رفت‌وآمد میان صندوق و بانک نماید. در این زمان ممکن است قیمت مواد اولیه دستخوش تغییر قرار گیرد، فرصت بازار از دست برود و حتی قرارداد اقتصادی شرکت اعتبار خود را از دست بدهد. از این رو، صندوق‌ها باید به سوی ارائه خدمات یکپارچه و سریع حرکت کنند تا شرکت ها برای دریافت خدمات مالی، مشاوره‌ای و ارتباطی با چندین مسیر جداگانه روبه‌رو نشوند و زمان مشخص و قابل پیگیری نیز برای پاسخگویی وجود داشته باشد.
برای آغاز این تغییرات نیازی به ایجاد نهادهای جدید و افزودن ساختارهای اداری نیست. بالعکس، باید از همین مجموعه‌های موجود و تجربه‌ای که در طول سال‌ها کسب کرده‌اند، بهره برد. می‌توان با تحلیل عملکرد صندوق‌ها، شناسایی همپوشانی‌ها و تعیین مأموریت‌های مشخص نقشه راه ساماندهی آنها را ترسیم کرد. سپس با همکاری چند بانک منتخب و اجرای یک رویکرد آزمایشی در چند صنعت، مدل جدیدی از حمایت را به کار گرفت.
در این الگو، صندوق ابتدا نیازهای واقعی صنعت و ظرفیت‌های موجود را شناسایی کرده، سپس شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های مکمل را برای شکل‌دهی به یک زنجیره همکاری گرد هم می‌آورد. سپس، بنا به نیاز پروژه، از ظرفیت بانک‌ها برای تأمین مالی متعارف و از ابزارهای تخصصی صندوق برای پوشش ریسک فناوری، توسعه محصول و سرمایه‌گذاری مشترک استفاده می‌شود. به این ترتیب، حمایت مالی در مسیر تکمیل یک زنجیره قرار می‌گیرد، نه اینکه خود به اهداف نهایی تبدیل گردد.
طبیعتاً با چنین تغییری، شیوه ارزیابی عملکرد صندوق‌ها نیز نیاز به تغییر خواهد داشت. دیگر نمی‌توان موفقیت یک صندوق را فقط بر مبنای میزان تسهیلات اعطایی یا تعداد شرکت‌های برخوردار از حمایت سنجید. باید مطالعه کرد که چند زنجیره همکاری میان شرکت‌ها شکل گرفته، چه تعداد از ظرفیت‌های پراکنده به یکدیگر متصل شده‌اند، چند پروژه مشترک به نتیجه رسیده، چه محصولات به مرحله تولید صنعتی و ورود به بازار رسیده‌اند، چه میزان سرمایه از بخش خصوصی جذب گردیده و چند مسئله واقعی صنایع با کمک این نهادها حل شده است. همچنین باید مشخص گردد که ساماندهی ساختارها به چه میزان موفق به کاهش هزینه‌های موازی، زمان ارائه خدمات و فرآیندهای غیرضروری شده است.
در نهایت، مسئله‌ای که می‌خواهم بر آن تأکید کنم این است که امروزه به‌جای افزایش تعداد نهادهای مالی و ایجاد ساختارهای جدید، باید به بازنگری در نقش، مأموریت و حتی ساختار نهادهای موجود پرداخت. صندوق‌های فناوری طی سال‌های فعالیت، تجربیات و شناخت ارزشمندی از شرکت‌ها، فناوری‌ها و نیازهای کشور به‌دست آورده‌اند. این سرمایه‌های دانشی و ارتباطی نمی‌بایست در میان فرآیندهای اداری و فعالیت‌های صرفاً تسهیلاتی کمرنگ گردد.
به عقیده من، صندوق فناوری باید از یک مجموعه عمدتاً تأمین‌کننده منابع مالی به یک نهاد تخصصی برای توسعه و تکمیل زنجیره ارزش فناوری تبدیل شود؛ نهادی که بتواند ظرفیت‌ها را شناسایی کرده، حلقه‌های مفقودی را بیابد، شرکت‌ها و مجموعه‌های مکمل را به هم متصل سازد، بستر همکاری‌های مشترک را فراهم کرده و به موازات آن، از ابزارهای مالی متناسب با هر مرحله از توسعه فناوری استفاده کند.
چنانچه قرار است در اقتصاد دانش‌بنیان کشور تحولی شگرف ایجاد شود، باید از نگاه صرفاً حمایتی و تسهیلات‌محور فاصله بگیریم. شرکت‌ها تنها به پول نیاز ندارند؛ آنها به‌دنبال بازار، شریک، دانش مکمل، تجهیزات، تجربه، شبکه‌های صنعتی و فرصت‌های حضور در پروژه‌های بزرگ نیز هستند. گاه باارزش‌ترین حمایتی که می‌توان از یک شرکت فراهم آورد، معرفی آن به نهادهایی است که می‌توانند حلقه مفقوده فعالیتش باشند و زمینه‌ای فراهم کنند تا توانمندی آن در یک همکاری واقعی به کار گرفته شود.
به نظر من، ارزش واقعی یک صندوق فناوری و نوآوری تنها به میزان منابعی که اعطا می‌کند نیست؛ بلکه به اندازه زنجیره‌هایی است که در تکمیل آنها مشارکت می‌کند، همکاری‌هایی که شکل می‌دهد و فرصت‌های اقتصادی پایدار که از کنار هم قرار گرفتن ظرفیت‌های پراکنده تولید می‌شود.
امروز زمان آن فرارسیده است که به جای افزون بر تعداد ساختارها، صندوق‌های موجود را بازتعریف کنیم؛ به گونه‌ای که نه تنها تأمین‌کننده مالی شرکت‌ها نباشند، بلکه به یکی از بازیگران اصلی در اتصال اجزای اکوسیستم، تکمیل زنجیره ارزش و تبدیل ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور به ثروت و ارزش اقتصادی بدل گردند.
انتهای پیام
نظرات کاربران