چین در حال گسترش استفاده از هوش مصنوعی در نظام آموزشی خود است و میخواهد تا سال ۲۰۳۰ همه دانشآموزان این کشور با این فناوری آشنا شوند. این برنامه نزدیک به ۲۰۰ میلیون دانشآموز مقاطع ابتدایی و متوسطه را در بر میگیرد و یکی از گستردهترین تجربههای استفاده از هوش مصنوعی در آموزش در جهان به شمار میرود.
خبرگزاری رویترز در گزارشی از روند ورود هوش مصنوعی به مدارس چین، به نمونههایی از این تحول در مدارس پکن و مناطق روستایی پرداخته است.
در آکادمی نیو تلنت پکن، یک مدرسه خصوصی با بیش از ۲ هزار دانشآموز، آموزش هوش مصنوعی، رباتیک و برنامهنویسی بخشی از برنامه درسی است. دانشآموزان علاوه بر شرکت در کارگاههای برنامهنویسی، رباتهای انساننما را برای انجام بازی فوتبال آماده میکنند و با شبیهسازهای پرواز کار میکنند.
پنگ گائودی، دانشآموز ۱۳ ساله این مدرسه، با کمک هوش مصنوعی بیش از ۲۰۰ برنامه کاربردی ساخته است؛ از جمله سامانهای برای تحویل تکالیف و بستری برای خرید و فروش کالاهای دستدوم. او میگوید پیش از استفاده از هوش مصنوعی برای حل مسائل برنامهنویسی تلاش میکند و سپس برای دریافت راهنمایی به سراغ این ابزار میرود.
چین میخواهد دانشآموزان در سالهای نخست تحصیل با مفاهیم پایه هوش مصنوعی آشنا شوند و در مقاطع بالاتر بتوانند از ابزارهای پیشرفتهتر استفاده کنند و مهارت تفکر انتقادی خود را در پروژههای پیچیده به کار بگیرند.
بر اساس بررسی رویترز، نزدیک به نیمی از استانها و شهرهای چین برنامههای الزامآور برای آموزش هوش مصنوعی تدوین کردهاند. برای مثال، شانگهای دستکم ۳۰ ساعت آموزش سالانه مهارتهای هوش مصنوعی را برای هر پایه تحصیلی الزامی کرده است. پکن نیز قصد دارد این فناوری را در پایش سلامت دانشآموزان به کار گیرد و ۱۰۰ مدرسه را بهعنوان مراکز آزمایشی آموزش هوش مصنوعی معرفی کند.
در برخی مناطق، کاربردهای گستردهتری نیز در نظر گرفته شده است. در استان گوئیژو، استفاده از تشخیص چهره و تحلیل رفتار دانشآموزان در کلاسها دنبال میشود. شانگهای نیز سامانههایی برای پایش سلامت جسمی و روانی دانشآموزان به کار میگیرد. در استان یوننان قرار است درسهای ضبطشده در ۱۴ هزار کلاس درس با استفاده از هوش مصنوعی تحلیل شوند.
کاربرد هوش مصنوعی در مناطق محروم
گسترش این فناوری تنها به مدارس برخوردار شهرهای بزرگ محدود نیست. در مدرسهای در شهرستان فانان در استان آنهویی، حدود ۴ هزار دانشآموز، که بیشتر آنها فرزندان کارگران مهاجر هستند، از درسهای تولیدشده با هوش مصنوعی استفاده میکنند.
دانشآموزان با تبلت در کلاسهای شخصیسازیشده شرکت میکنند و عاملهای هوش مصنوعی هنگام مواجهه با مشکل، به جای ارائه مستقیم پاسخ، از آنها سؤال میپرسند تا به حل مسئله برسند.
مدیر این مدرسه میگوید استفاده از این روش به جبران کمبود معلمان متخصص کمک کرده است. او مدعی است میزان پذیرش دانشآموزان مدرسه در دانشگاهها در سالهای اخیر از کمتر از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد رسیده است؛ هرچند رویترز نتوانسته این آمار را بهطور مستقل تأیید کند.
وزارت آموزش چین از سال ۲۰۲۴ مدارس را به راهاندازی دورههای هوش مصنوعی، آموزش معلمان و اجرای برنامههای آزمایشی تشویق کرده است. بررسی بیش از ۱۰۰ سند خرید دولتی توسط رویترز نشان میدهد مقامهای چینی در سال گذشته دستکم ۳۱ میلیون دلار برای تجهیزات آموزشی، آموزش معلمان و سامانههای تدریس مبتنی بر هوش مصنوعی اختصاص دادهاند.
نگرانی درباره تضعیف تفکر مستقل
با وجود گسترش این برنامهها، استفاده از هوش مصنوعی در مدارس چین با نگرانیهایی درباره تأثیر آن بر تواناییهای ذهنی کودکان همراه شده است.
چین هنوز چارچوبی استاندارد و فراگیر برای سنجش سواد هوش مصنوعی دانشآموزان تدوین نکرده است. همچنین پژوهشها درباره تأثیر این فناوری بر یادگیری نتایج یکسانی ندارند.
در یک مطالعه درباره نزدیک به ۲۷ هزار نوجوان چینی، استفاده از هوش مصنوعی با افزایش ۱۸ درصدی نمرات تکالیف همراه بود، اما در همان دوره ششماهه، نمرات امتحانات ماهانه ۲۰ درصد کاهش یافت. این کاهش بهویژه در درسهای علوم اجتماعی بیشتر گزارش شد.
یک نظرسنجی سراسری دیگر با مشارکت بیش از ۳۲۰ هزار دانشآموز نیز از مزایای آموزشی هوش مصنوعی در کنار نگرانیهایی درباره وابستگی به فناوری و کاهش توانایی تفکر مستقل حکایت داشت. در این بررسی، دانشآموزانی که دستکم سه بار در هفته از هوش مصنوعی استفاده میکردند، در مقایسه با دانشآموزانی که کمتر از آن استفاده میکردند، عملکرد ضعیفتری در حافظه، درک مطلب، تحلیل و خلاقیت داشتند.
با این حال، این یافتهها رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکنند. برخی کارشناسان هشدار میدهند اگر دانشآموزان برای دریافت پاسخهای سریع، انجام فعالیتهای ذهنی خود را به هوش مصنوعی واگذار کنند، ممکن است فرصت پرورش مهارتهای فکری خود را از دست بدهند.
تلاش برای ایجاد تعادل
برخی مدارس و خانوادهها برای جلوگیری از وابستگی بیش از حد کودکان به هوش مصنوعی، راهکارهایی را در نظر گرفتهاند.
در مدرسه پنگ گائودی، دانشآموزان تشویق میشوند پیش از درخواست کمک از هوش مصنوعی، خودشان برای حل مسائل تلاش کنند و از این فناوری بیشتر برای دریافت راهنمایی استفاده کنند، نه گرفتن پاسخ کامل.
یکی از والدین در پکن نیز میگوید از دختر ۱۱ سالهاش میخواهد پیش از استفاده از هوش مصنوعی برای حل یک مسئله دشوار ریاضی، ۱۵ دقیقه شخصاً تلاش کند. چند روز بعد نیز از او میخواهد همان مسئله را بدون کمک فناوری حل کند تا مطمئن شود راهحل را واقعاً یاد گرفته است.
گزارش رویترز نشان میدهد چین با وجود سرمایهگذاری و برنامهریزی گسترده برای ورود هوش مصنوعی به مدارس، همچنان با پرسشهای مهمی درباره شیوه آموزش، نحوه ارزیابی نتایج و حفظ توانایی تفکر مستقل دانشآموزان روبهرو است.
منبع : رویترز
نظرات کاربران