هوش مصنوعی چگونه بر تصمیم‌های انسان تأثیر می‌گذارد؟
نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند حتی بر قضاوت تحلیلگران حرفه‌ای تأثیر بگذارد. در این مطالعه، ۸۶ درصد انتخاب‌های تحلیلی شرکت‌کنندگانی که از دستیار هوش مصنوعی استفاده کردند، با ترجیح این ابزار همسو بود؛ موضوعی که اهمیت حفظ استقلال فکری کاربران هنگام استفاده از هوش مصنوعی را برجسته می‌کند.
به گزارش واشنگتن‌پست، پژوهشگران شرکت آنتروپیک در مطالعه‌ای بررسی کردند که ابزارهای هوش مصنوعی تا چه اندازه می‌توانند بر تصمیم‌گیری افراد تأثیر بگذارند؛ حتی زمانی که کاربران تصور می‌کنند بر اساس دانش و تجربه خود تصمیم می‌گیرند.
در این پژوهش، ۶۱ تحلیلگر حرفه‌ای در زمینه تحلیل داده و بررسی روابط علت و معلولی شرکت کردند. از این تعداد، ۵۰ نفر از دستیار هوش مصنوعی Claude Code استفاده کردند و ۱۱ نفر بدون کمک این ابزار به انجام وظیفه پرداختند.
از شرکت‌کنندگان خواسته شد عملکرد یک برنامه مشاوره کشاورزی فرضی را بررسی کنند و درباره گسترش یا توقف آن تصمیم بگیرند. آنها در جریان تحلیل با چهار انتخاب روبه‌رو شدند که هرکدام دو گزینه قابل دفاع داشتند.
پژوهشگران برای دستیار هوش مصنوعی هر یک از ۵۰ شرکت‌کننده، ترجیح مشخصی تعیین کردند. این ترجیح به‌صورت تصادفی انتخاب شده بود و دستیار هوش مصنوعی موظف بود از گزینه مورد نظر خود دفاع کند، بدون آنکه اطلاعات نادرست ارائه دهد یا شواهد را تحریف کند.
نتایج نشان داد تحلیلگرانی که از هوش مصنوعی استفاده می‌کردند، در مجموع در ۸۶ درصد از چهار انتخاب تحلیلی، گزینه‌ای را انتخاب کردند که دستیار هوش مصنوعی از آن حمایت می‌کرد. در شرایطی که ترجیح هوش مصنوعی بر تصمیم‌گیری افراد تأثیری نداشت، انتظار می‌رفت این میزان حدود ۵۰ درصد باشد.
یکی دیگر از یافته‌های این مطالعه به تغییر تصمیم اولیه تحلیلگران مربوط می‌شد. در ۳۸ موردی که شرکت‌کنندگان پیش از دریافت نظر هوش مصنوعی، انتخاب خود را مشخص کرده بودند، هنگامی که دستیار با نظر آنها مخالفت می‌کرد، ۶۰ درصد مواقع از تصمیم اولیه خود عقب‌نشینی می‌کردند. این میزان در شرایطی که هوش مصنوعی با نظر اولیه آنها موافق بود، تنها ۶ درصد بود.
همچنین بررسی پاسخ‌های شرکت‌کنندگان پس از پایان آزمایش نشان داد ۷۷ درصد آنها دست‌کم در یکی از توضیحات خود از استدلال‌های ارائه‌شده توسط هوش مصنوعی استفاده کرده بودند؛ در حالی که تنها ۱۵ درصد به نقش این ابزار در شکل‌گیری استدلال‌های خود اشاره کردند.
پژوهشگران همچنین دریافتند استفاده از هوش مصنوعی با انجام سریع‌تر کار و تعداد کمتری از خطاهای جدی روش‌شناختی همراه بود. با این حال، گروهی که بدون هوش مصنوعی کار کردند، از تجربه کمتری برخوردار بودند؛ بنابراین نمی‌توان تمام این تفاوت‌ها را مستقیماً به استفاده از هوش مصنوعی نسبت داد.
محققان تأکید کردند که نتایج این آزمایش را نباید به تمام کاربردهای روزمره هوش مصنوعی تعمیم داد. این مطالعه روی یک مسئله مشخص و با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی انجام شده است و ترجیح دستیار نیز عمداً از سوی پژوهشگران تعیین شده بود تا میزان تأثیرگذاری آن بررسی شود.
این پژوهش نشان می‌دهد هوش مصنوعی علاوه بر ارائه اطلاعات و پیشنهادها، ممکن است از طریق نحوه طرح مسئله و ارائه استدلال‌ها بر مسیر تصمیم‌گیری کاربران اثر بگذارد. از این رو، پژوهشگران بر اهمیت حفظ نقش فعال انسان در ارزیابی اطلاعات و تصمیم‌گیری هنگام استفاده از این فناوری تأکید دارند.
منبع: واشنگتن‌پست