تینا مزدکی_سفر به ژرفای اقیانوس، جایی که فشار آب قادر است تا فلزات را خرد کند، نیازمند فناوری‌ای است که ایمنی آن به طور مکرر آزمایش و تأیید شده باشد. با این حال، شرکت آمریکایی اوشن‌گیت با طراحی شناور تایتان، رویکردی منحصر به فرد و نوین را اتخاذ کرد؛ شناوری ساخته‌شده از کامپوزیت فیبر کربن که قرار بود مسافران را به depths اقیانوس اطلس ببرد. این پروژه نهایتاً به یکی از جنجالی‌ترین حوادث تاریخ اکتشافات زیرآبی تبدیل شد.

  • تایتان در تاریخ ۱۸ ژوئن ۲۰۲۳، زمانی که به سوی بقایای کشتی تایتانیک حرکت می‌کرد، به طور ناگهانی دچار فروپاشی شد.
  • تمامی پنج سرنشین شناور، از جمله استاکتون راش، مدیر عامل اوشن‌گیت، جان خود را از دست دادند.
  • بدنه اصلی این شناور از کامپوزیت فیبر کربن ساخته شده بود.
  • تحقیقات نشان دادند که قبل از آخرین سفر، بدنه آسیب دیده و دچار لایه‌لایه‌شدگی شده بود.
  • موسسات تحقیقاتی، ضعف در فرآیند مهندسی و آزمایش ناکافی را از دلایل اصلی این حادثه اعلام کردند.
  • گزارش نهایی گارد ساحلی ایالات متحده در سال ۲۰۲۵، به غیر از مشکلات فنی، به کمبود نظارت و فرهنگ کاری نامناسب در این شرکت انتقاد کرد.

ایده‌ای برای کشف اعماق اقیانوس

اوشن‌گیت با هدف تسهیل دسترسی به اکتشافات در اعماق دریا تأسیس شد. استاکتون راش، بنیان‌گذار و مدیرعامل این شرکت، بر این باور بود که فناوری‌های موجود در زیردریایی‌ها به شدت پرهزینه هستند و با تصورات نوین می‌توان سفر به زیر سطح آب را برای جمعیت بیشتری ممکن ساخت.

محصول کلیدی این رویکرد، تایتان بود؛ شناوری زیرآبی با ظرفیت پنج نفر که برای رسیدن به عمق تقریبی ۳۸۰۰ متری طراحی شده بود. بر خلاف زیردریایی‌های متعارف، بدنه اصلی آن از کامپوزیت فیبر کربن تهیه شده و دو قسمت تیتانیومی در دو سر محفظه فشار قرار داشتند.

طراحی سبک‌تر به عنوان یک مزیت قابل توجه در نظر گرفته می‌شد، اما مواجهه کامپوزیت با فشارهای شدید اعماق اقیانوس چالش‌های مهندسی قابل توجهی را بوجود آورده بود.

سفری که به پایان نرسید

در تاریخ ۱۸ ژوئن ۲۰۲۳، تایتان به منظور بازدید از بقایای کشتی تایتانیک در شمال اقیانوس اطلس به زیر آب رفت. ارتباط این شناور با کشتی پشتیبان حدود یک ساعت و ۴۵ دقیقه پس از آغاز غواصی قطع شد.

درون شناور پنج نفر حضور داشتند: استاکتون راش، هامیش هاردینگ، شهزاده داوود، سلیمان داوود و پل‌آنری نارژوله. عملیات جست‌وجو با همکاری نیروهای چندین کشور آغاز شد و در تاریخ ۲۲ ژوئن بقایای تایتان در نزدیکی لاشه تایتانیک یافت شد.

تحقیقات نشان داد که شناور به دلیل فشار شدید آب به‌طور ناگهانی فروپاشیده است، حادثه‌ای که هیچ فرصتی برای نجات سرنشینان به جا نگذاشت.

دلایل فروپاشی بدنه تایتان

در عمق حدود ۳۸۰۰ متری اقیانوس، فشار آب به صدها برابر فشار جو در سطح زمین می‌رسد. محفظه فشار باید قادر باشد این نیرو را در طول مدت غواصی تحمل کند. حتی کوچکترین ضعف ساختاری می‌تواند منجر به فروپاشی ناگهانی سازه شود.

گزارش هیئت ملی ایمنی حمل‌ونقل ایالات متحده (NTSB) نشان داد که فرآیند مهندسی اوشن‌گیت برای طراحی و ساخت بدنه، کافی و مناسب نبوده است. در بدنه کامپوزیتی تایتان ناهنجاری‌هایی مشاهده شد و آزمایش‌های انجام‌گرفته اطلاعات قابل اعتمادی در خصوص استحکام و دوام واقعی آن فراهم نکرده بودند.

داده‌ها حاکی از آن است که بدنه ممکن است بعد از غواصی شماره ۸۰ دچار لایه‌لایه‌شدگی شده باشد. آسیب‌دیدگی دیگری نیز پس از غواصی شماره ۸۲ به وجود آمده است. این معایب به صورت تدریجی استحکام سازه را کاهش داد تا سرانجام در غواصی شماره ۸۸، بدنه فروریخت.

یکی از نکات کلیدی در گزارش این بود که داده‌های سیستم پایش لحظه‌ای بدنه به‌طور صحیح تحلیل نشدند. به همین دلیل، شرکت متوجه نشد که شناور باید پس از مشاهده نشانه‌های آسیب از سرویس خارج گردد.

هشدارهایی که نادیده گرفته شد

حادثه تایتان تنها به خاطر یک نقص فنی رخ نداد. گزارش نهایی گارد ساحلی ایالات متحده که در آگوست ۲۰۲۵ انتشار یافت، مشکلات وسیع‌تری را در زمینه طراحی، بازرسی، نگهداری و نظارت بر شناور مورد انتقاد قرار داد.

این گزارش همچنین فرهنگ کاری نامناسب در اوشن‌گیت و کافی نبودن مقررات ملی و بین‌المللی را برای شناورهای سرنشین‌دار اعماق دریا مورد بررسی قرار داد. تحقیقات نشان دادند که ناهنجاری‌های ثبت‌شده در سفرهای پیشین به میزان کافی پیگیری نشده و اقدامات لازم جهت نگهداری و ارزیابی بدنه انجام نگرفته است.

حادثه تایتان دوباره نشان داد که نوآوری فن‌آورانه، بدون آزمایش مستقل، نظارت و رعایت استانداردهای ایمنی، ممکن است به یک فاجعه تبدیل شود. استفاده از ماده‌ای پیشرفته مانند فیبر کربن به تنهایی نمی‌تواند ایمنی را تضمین کند. طراحی باید همراه با شناخت دقیق رفتار ماده، آزمایش‌های کافی و ارزیابی مداوم باشد.

گزارش‌های رسمی پس از این حادثه بر لزوم تقویت مقررات و استانداردهای ایمنی برای شناورهای اعماق دریا تأکید کردند. تایتان در نظر داشت راهی نوآورانه برای اکتشاف در اعماق اقیانوس به ارمغان بیاورد، اما در نهایت به عنوان نمونه‌ای از عدم موفقیت در ارتقاء فناوری شناخته شد.

۲۲۷۳۲۳