کشف دنیایی ناشناخته در اعماق اقیانوس؛ دو جزیره بکر دانشمندان را شگفتزده کرد
به نقل از یورونیوز، دو جزیره مرجانی دورافتاده در اقیانوس آرام، یکی از زیستبومهای دریایی نسبتا دستنخورده جهان را در خود جای دادهاند. دانشمندان با بررسی این مناطق در جزایر مارشال، گونههای متنوعی از پرندگان دریایی، ماهیها، کوسهها و لاکپشتها را شناسایی کردهاند. آنها همچنین با استفاده از دوربینهای اعماق دریا و زیردریایی، به اجتماعاتی از موجودات دریایی رسیدهاند که هنوز شناخت چندانی از آنها نداریم.
جزایر بیکار و بوکاک در سال ۲۰۲۵ به نخستین پناهگاههای ملی دریایی جزایر مارشال تبدیل شدند. از آن زمان، پژوهشگران تلاش کردهاند تصویری جامع از حیات در این محدوده ۴۸ هزار کیلومترمربعی ترسیم کنند؛ محدودهای که آسمان، خشکی و محیط زیر آب را دربرمیگیرد.
این جزایر بهترتیب حدود ۱۱۶ و ۳۸۵ کیلومتر با نزدیکترین جزیره مسکونی فاصله دارند. همین دورافتادگی و محدود بودن فعالیتهای انسانی، آنها را به نمونههایی ارزشمند برای مطالعه طبیعت تبدیل کرده است.
چرا این دو جزیره برای دانشمندان اهمیت دارند؟
پژوهشگران در سال ۲۰۲۳ پایش گستردهای از بیکار و بوکاک انجام دادند؛ نتایج این بررسی در شکلگیری منطقه حفاظتشده نقش داشت. گروه تحقیقاتی با هدایت آلن فریدلندر، بومشناس دریایی دانشگاه هاوایی، در قالب یک همکاری علمی با پروژه «دریاهای بکر» (Pristine Seas) به بررسی این زیستبومها پرداخت.
فریدلندر معتقد است این جزایر از بهترین نمونههای طبیعی برای درک آن چیزی هستند که در دیگر نقاط جهان از دست دادهایم. به گفته او، بررسی چنین محیطهایی میتواند اطلاعات مهمی درباره ساختار اکوسیستمهای سالم و روشهای مؤثر حفاظت و احیای طبیعت در اختیار دانشمندان قرار دهد.
مردم جزیره اوتریک برای دههها از این مناطق مراقبت کردهاند. پیش از آنکه دولت جزایر مارشال آنها را بهطور رسمی تحت حفاظت قرار دهد، بزرگان محلی محدودههایی موسوم به «مو» یا مناطق ممنوعه تعیین میکردند. در این نواحی فعالیتهای انسانی محدود میشد تا طبیعت فرصت بازیابی و تجدید منابع خود را داشته باشد.
این شیوه حفاظت محلی بعدها در چارچوب ملی مدیریت منابع طبیعی نیز جای گرفت. پژوهشگران میگویند همین مراقبت طولانیمدت به حفظ زیستبومی کمک کرده است که در آن، حیاتوحش با فشار بسیار کمتری از سوی انسان روبهرو میشود.
بیش از ۲۶۰ گونه ماهی و ۱۵ گونه پرنده دریایی
دانشمندان با غواصی، تصویربرداری زیر آب، استفاده از دوربینهای اعماق دریا و زیردریایی، بخشهای مختلف این زیستبوم را بررسی کردند. در جریان این پژوهش، آنها ۱۵ گونه پرنده دریایی را شناسایی کردند که در این مناطق زادآوری میکنند یا احتمال میرود در آنجا تولیدمثل داشته باشند. بیش از ۲۶۰ گونه ماهی صخرههای مرجانی نیز در بررسیها ثبت شد.
شکارچیان آبهای آزاد، از جمله کوسهها، ماهیهای جک و واهو، از دیگر ساکنان این محدوده هستند. تصاویر دوربینهای اعماق دریا و مشاهدات زیردریایی نیز از اجتماعات متنوعی پرده برداشت که دانشمندان هنوز اطلاعات محدودی درباره آنها دارند. پژوهشگران احتمال میدهند دو گونه از ماهیهای ثبتشده در این بررسی، تاکنون برای علم ناشناخته بوده باشند.
در جزیره بیکار، لاکپشتهای سبز دریایی نیز مشاهده شدند که برای تخمگذاری به ساحل میآیند. حضور این جانوران در کنار تنوع ماهیها و پرندگان، اهمیت این منطقه را برای حفاظت از گونههای مختلف نشان میدهد.
تفاوت چشمگیر دو صخره مرجانی
با وجود نزدیکی نسبی دو جزیره، پژوهشگران تفاوتهایی در ساختار زیستبومهای دریایی آنها مشاهده کردند. صخرههای مرجانی بوکاک بیشتر با مرجان پوشیده شدهاند و زیتوده
در مقابل، جلبکهای دریایی بیش از نیمی از بخشهایی از شیبهای عمیقتر صخرههای بیکار را پوشاندهاند. دانشمندان هنوز دلیل دقیق این تفاوتها را نمیدانند و برای توضیح آن به بررسیهای بیشتری نیاز دارند.
پژوهشگران تأکید میکنند برای حفاظت مؤثر از چنین مناطقی، نباید هر زیستگاه را جداگانه بررسی کرد. ارتباط میان بخشهای مختلف اکوسیستم، از صخرههای مرجانی و آبهای آزاد گرفته تا سواحل و زیستگاههای پرندگان، در حفظ پایداری کل مجموعه نقش دارد. بررسی جابهجایی مواد مغذی و ارتباط زیستمحیطی میان این بخشها از موضوعاتی است که مطالعات آینده باید به آن بپردازند.
حتی دورافتادهترین زیستبومها از تغییرات اقلیمی در امان نیستند
اهمیت حفاظت از بیکار و بوکاک زمانی بیشتر مشخص میشود که وضعیت حیاتوحش در دیگر نقاط جهان را در نظر بگیریم. بر اساس گزارش سیاره زنده ۲۰۲۶ صندوق جهانی طبیعت (WWF)، جمعیت گونههای حیاتوحش پایششده در جهان از سال ۱۹۷۰ بهطور میانگین ۷۳ درصد کاهش یافته است. این افت در جمعیتهای دریایی به ۵۹ درصد میرسد.
همچنین بین ژانویه ۲۰۲۳ تا مه ۲۰۲۵، حدود ۸۴ درصد صخرههای مرجانی جهان با تنش گرمایی در سطح سفیدشدگی مواجه شدند. در همین حال، فقط حدود ۳٫۵ درصد از اقیانوسها تحت حفاظت کامل یا گسترده قرار دارند.
بااینحال، حتی مناطق دورافتادهای مانند بیکار و بوکاک نیز از پیامدهای تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان در امان نیستند. گرمشدن آب اقیانوسها، افزایش سطح دریا و تغییر میزان تولید غذا در آبهای آزاد، از جمله تهدیدهایی هستند که این زیستبومها را تحت تأثیر قرار میدهند.
پژوهشگران معتقدند حفاظت محلی و مدیریت مسئولانه میتواند فشارهای مستقیم انسانی را کاهش دهد؛ اما برای حفظ این گنجینههای طبیعی، باید پیامدهای جهانی تغییرات اقلیمی را نیز در نظر گرفت. مطالعه چنین مناطق بکری به دانشمندان کمک میکند وضعیت اکوسیستمهای سالم را بهتر بشناسند و تغییرات آینده آنها را دقیقتر ارزیابی کنند.