شهرزاد درخانی در مصاحبهای با ایسنا، تأکید کرد که وضعیت تکفرزندی میتواند بر رشد عاطفی، اجتماعی و شخصیتی کودک تأثیرگذار باشد. وی افزود که تکفرزندی نه فقط یک مزیت خاص به حساب میآید و نه یک آسیب روانی؛ بلکه این وضعیت، شامل فرصتها و چالشهای خاص خود میشود.
او ادامه داد: زمانی که والدین تمام توجه و حمایت خود را معطوف به یک فرزند میکنند، این فرزند ممکن است احساس امنیت و نزدیکی بیشتری در روابط خود حس کند. همچنین به واسطه تعاملات مکرر با بزرگترها، میتواند در ابراز خواستهها و احساسات خود تواناتر شود. با این حال، اگر تمامی آرزوها و انتظارات خانواده بر دوش این یک فرزند قرار گیرد، ممکن است او احساس کند که همواره باید در تمامی زمینهها موفق و بینقص باشد تا والدین خود را ناامید نسازد. لذا مهم است که ابراز محبت و حمایت والدین با انتظارات سنگین و فشار برای موفقیت ترکیب نشود.
این روانشناس تأکید کرد: خواهر و برادرها معمولاً در حین بازی و درگیریهای روزمره، مهارتهایی نظیر تقسیمکردن، صبرکردن برای نوبت و توافق با دیگران را تمرین میکنند. در مقابل، یک تکفرزند ممکن است این تجربیات را کمتر در خانه کسب کند، اما این به معنای ناتوانی او در برقراری ارتباط یا کمبود مهارتهای اجتماعی نیست.
به گفته او، مشارکت در بازی با همسالان، حضور در مهدکودک و مدرسه و شرکت در فعالیتهای گروهی میتواند فرصتهای مناسبی برای یادگیری این مهارتها به وجود آورد. به عنوان مثال، کودک از طریق بازیهای گروهی متوجه خواهد شد که همیشه نوبت اول با او نیست و گاهی باید برای رسیدن به خواستههایش صبر کرده و با دیگران به توافق برسد.
این روانشناس در ادامه به این نکته اشاره کرد که تکفرزندان ممکن است زمان بیشتری برای سرگرمیهای انفرادی و پیگیری علایق شخصی خود داشته باشند، اما این تصور نادرست است که تمامی آنها بهطرز لزوماً مستقلتر، خلاقتر یا موفقتر از کودکانی هستند که خواهر و برادر دارند.
درخانی تصریح کرد: ویژگیهای شخصیتی هر کودک تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله شخصیت، روابط با والدین و فرصتهای تجربی و یادگیری قرار دارد. در نهایت، آنچه بیشتر اهمیت دارد، کیفیت ارتباط والدین با کودک و فرصتی است که برای تجربه، بازی و ارتباط با دیگران در اختیارش قرار میدهند. لازم است والدین اجازه دهند کودک با ناکامیها بهطور متناسب با سنش مواجه شود، به برقراری ارتباط و بازی با همسالان بپردازد و از مسئولیت برآورده سازی تمامی آرزوهای خانواده احساس تنش نکند.
وی همچنین توضیح داد که تکفرزندی میتواند به افزایش حس تنهایی در کودک منجر شود و گفت: معمولاً با شنیدن واژه تکفرزندی، تصویری از کودکی در ذهن تداعی میشود که در اتاقی پُر از اسباب بازی نشسته و تنها است و دلتنگ همجویان خود به سر میبرد. ما باید تفاوت میان تنها بودن فیزیکی و احساس اضطراب و تنهایی داخلی را درک کنیم؛ پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که تکفرزندان لزوماً به اندازه کودکانی که خواهر یا برادر ندارند، دچار تنهایی مزمن یا افسردگی ناشی از انزوا نمیشوند.
این روانشناس ادامه داد: نکته کلیدی در این زمینه این است که کودک به این تنهایی چه معنایی میدهد و محیط خانواده چقدر پذیرای نیازهای ارتباطی اوست. این زمانهای تنهایی میتواند یک فرصت مناسب برای تقویت استقلال فردی و رشد تفکر خلاق باشد.
درخانی افزود: با این حال، مشکلات اصلی در تعطیلات، آخر هفته یا زمانهایی دیده میشود که کودک به یک همبازی همسطح نیاز دارد تا احساسات کودکانه خود را بهراحتی بروز دهد. والدین، هرچقدر هم که مهربان و دلسوز باشند، نمیتوانند جایگزین شادیها و شیطنتهای همسالان شوند.
وی گفت: احساس تنهایی در کودکان تکفرزند زمانی میتواند به یک مشکل روانی تبدیل گردد که والدین بهدلیل مشغله یا خستگی تنها در خانه باشند و همچنان کودک را بهطور انحصاری در محیط خانه محدود کنند. اگر خانوادهها ارتباط تکفرزندشان را با دوستان، اقوام، فضاهای بازی و کلاسهای جمعی تداوم بخشند، کودک بدون نیاز به خواهر و برادر، شبکهای از دوستان خود را ایجاد کرده و احساس تنهایی عاطفی نخواهد داشت.
اهمیت کیفیت دوستی و ایجاد روابط پایدار برای تکفرزندان
این روانشناس در خصوص اینکه والدین میتوانند برای تکفرزند خود شرایط برقراری ارتباط و سرگرمی با همسالان را مهیا سازند، بیان کرد: کیفیت دوستیها در این زمینه از کمیت آنها مهمتر است. به جای روابط زودگذر، باید برای فرزندتان یکی دو دوست پایدار از میان همکلاسیها یا اقوام پیدا کنید و برنامهریزی برای ملاقاتهای منظم و هفتگی داشته باشید تا دوستی عمیقتری شبیه به روابط خواهر و برادری شکل بگیرد.
درخانی افزود: والدین ضروری است که فرزندشان را در فعالیتها و بازیهای تیمی شامل ورزشهای گروهی تشویق کنند و دروازههای خانه را به روی دوستانش باز کنند. دعوت از بچهها به خانه و پذیرایی ساده از آنها به تکفرزند این فرصت را میدهد که یاد بگیرد اسباب بازیهایش را تقسیم کند، از حس مالکیت مطلق در خانه کم کند و آداب میزبانی و تعامل را تمرین کند.
وی تصریح کرد: والدین باید بهعنوان ناظر خاموش عمل کنند، یعنی فضای لازم برای بازی را فراهم آورند بدون اینکه بلافاصله به میانجیگری در موارد جزئی و کوچک بپردازند تا کودک خود بتواند روشهای مذاکره، دفاع از حق خود و به مصالحه رسیدن را یاد بگیرد.
این روانشناس در نهایت گفت: تکفرزندی به خودی خود به معنای تنهایی یا ضعف در مهارتهای اجتماعی نیست. فراهم کردن فرصت برای دوستیهای ماندگار، بازیهای گروهی و تعامل با همسالان میتواند به رشد ارتباطات کودک کمک شایانی کند.
انتهای پیام
نظرات کاربران