طبق گزارشی از ایسنا، نظارت بر رفتار و عملکرد دستگاه — برای تشخیص ناهنجاریها — و همچنین اطمینان از اینکه تماسها یا پیامکهای شما به یک دستگاه دیگر منتقل (دایورت) نشدهاند، از راهحلهای مؤثری به شمار میآید که میتواند به حفظ امنیت و مدیریت وضعیتها کمک کند.
اگر شما هم در مورد احتمال هک شدن تلفن همراهتان نگران هستید، باید بدانید که این ترس احساس رایجی است. در دنیای امروز، حفاظت در برابر تهدیدات سایبری به یکی از موضوعات نگرانکننده و مهم تبدیل شده است؛ بهویژه اینکه هکرها به کمک هوش مصنوعی قادرند با اجرای تکنیکهای پیچیده، به رایانههای «خانه هوشمند» نیز نفوذ کنند. متأسفانه، بسیاری از نشانههای هک شدن تلفن همراه معمولاً با مشکلات متعارفی که ممکن است در گوشیهای قدیمیتر رخ دهد، مانند کاهش عمر باتری، کاهش سرعت دستگاه یا مسائل مربوط به حافظه، مشابه است.
با این حال، همواره نشانههای روشنی وجود دارند که میتوانند شهادت دهند که شخصی بهطور غیرقانونی به گوشی یا حسابهای کاربری شما دسترسی یافته است؛ این موارد شامل شنیدن صداهای غیرطبیعی در پسزمینه مکالمات، وجود نرمافزارهایی که به خاطر ندارید آنها را نصب کردهاید، دریافت هشدارهای ورود به حساب کاربری که به طور غیرمنتظرهای برایتان ارسال شدهاند و غیره میشوند. نسبت به این علائم دقت کنید و در صورت مشاهده آنها — بهویژه اگر چند مورد همزمان پیش بیاید — اقدامات لازم را انجام دهید.
وجود اپلیکیشنی بر روی گوشی که بهطور مستقیم شما آن را نصب نکردهاید
عمومأ شناسایی یک برنامه ناشناخته روی گوشی کار سختی نیست، ولی برخی بدافزارها به گونهای طراحی شدهاند که به هیچ عنوان مشکوک یا عجیب به نظر نمیآیند. به عنوان مثال، «رَتهَت» (RatHat) که یک تهدید جدید برای کاربران گوشیهای اندرویدی به شمار میرود، قادر است ظاهری مشابه با برنامههایی مانند مرورگر «گوگل کروم» را تقلید کند، برنامهای که بسیاری از افراد به طور پیشفرض بر روی گوشی خود دارند. این نوع بدافزار معمولاً از طریق پیامکها و وبسایتهای دانلود جعلی که به «گوگل پلی استور» شبیهاند، منتشر میشود. اگر کاربری به این برنامه دسترسی مدیریتی (admin access) بدهد، بدافزار یک عامل هوش مصنوعی را به طور مخفیانه بر روی دستگاه نصب کرده و اطلاعاتی نظیر گذرواژهها، کدهای تأیید دومرحلهای و پیامهای موجود بر روی گوشی را به سرقت میبرد.
در صورتی که گوشی شما از شما بخواهد که یک برنامه جدید را نصب کنید، در حالی که خودتان قبلاً همان برنامه را بر روی دستگاه دارید (مانند نسخه دیگری از گوگل کروم)، این احتمال وجود دارد که بدافزار «رَتهَت» سعی در نفوذ داشته باشد. قابلیت «گوگل پلی پروتکت» (Google Play Protect) به طور پیشفرض در سیستمعامل اندروید فعال است و معمولاً میتواند برنامههای مخرب را بهطور اتوماتیک شناسایی کرده و پاک کند. با این حال، حذف «رَتهَت» به مراتب دشوارتر از دیگر بدافزارهاست و تنها راه برطرف کردن آن، بازگرداندن گوشی به تنظیمات کارخانه است.
اگر شما از آیفون استفاده میکنید، پیشنهاد میشود به قسمت «تنظیمات» (Settings) و سپس در بخش «عمومی» (General) به «مدیریت دستگاه و ویپیان» مراجعه کنید تا از وجود پروفایلهای پیکربندی (configuration profiles) ناشناسی مطلع شوید. بسیاری از مدارس و سازمانها از این پروفایلها به منظور مدیریت آیفونهایی که در اختیار افراد قرار میدهند استفاده میکنند، ولی اپل هشدار داده است که این پروفایلها ممکن است به اطلاعات یا موقعیت مکانی شما دسترسی پیدا کنند. اگر پروفایلی از محل کارتان باشد، نگرانی خاصی وجود ندارد، اما در صورتی که نمیدانید یک پروفایل از کجا آمده، بهتر است آن را حذف کنید. به یاد داشته باشید که با حذف یک پروفایل، تمامی تنظیمات، نرمافزارها و اطلاعات و دادههای مرتبط با آن نیز از بین خواهند رفت.
دریافت هشدارهای ورود به حساب (لاگین) غیرمنتظره
در صورتی که کد تأیید دومرحلهای برای شما ارسال شده، در حالی که خودتان قصد ورود به حساب کاربریتان را ندارید، این امر میتواند نشانهای از هک شدن یا دسترسی غیرمجاز به حساب اپل شما باشد. همچنین وجود پیامهای تولیدشده توسط شما که به یاد نمیآورید و خریدهایی که نمیشناسید، از جمله دیگر علائم مشکوک به حساب میآید. شرکتهایی مانند گوگل نیز در صورت مشاهده فعالیت غیرعادی یا غیرمنتظره در حسابهای کاربری شما، هشدارهای ورود ارسال میکنند.
عموماً، چنین هشدارهایی تنها دلالت بر تلاش شخصی دیگر برای دسترسی به حساب کاربری شما دارند. این وضعیت ممکن است به این معنا باشد که آنها موفق به دستیابی به رمز عبور شما شدهاند و اکنون میخواهند از طریق دستگاه خود به حساب شما وارد شوند. خوشبختانه، دور زدن «احراز هویت دو مرحلهای» به مراتب دشوارتر است، اما این شرایط ممکن است باعث شود که برخی حملات به خود گوشی هدف بزنند. به عنوان مثال، در حملهای به نام «پیکسنِپینگ» (Pixnapping) به گوشیهای اندروید، از یک برنامه مخرب استفاده شده تا محتوای صفحه نمایش شما را به طوری که پیکسل به پیکسل بازسازی شود. پژوهشها نشان دادهاند که این روش میتواند کد تأیید دو مرحلهای را در عرض ۱۴ ثانیه — پیش از اینکه کد منقضی گردد — به دست آورد.
مشاهده پنجرههای پاپآپ (تبلیغاتی) هنگام وبگردی
تبلیغات پاپآپ (Pop-up) معمولاً آزاردهنده هستند، اما عموم افراد یاد گرفتهاند که به راحتی آنها را ببندند و به کار خود ادامه دهند. «کمیسیون تجارت فدرال» (FTC) ایالات متحده وجود تبلیغات بیش از حد و مزاحم را به عنوان یکی از نشانههای وجود بدافزار میداند؛ اگر این تبلیغات حتی در زمانهایی که مرور گری باز ندارید نیز ظاهر میشوند، این نشانهای جدیتر است. در مستندات برخی گوشیهای اندرویدی ارزانقیمت، میتوان مشاهده کرد که ممکن است بدون نیاز به دانلود هیچ فایلی، این وضعیت ایجاد شود.
پژوهشگران شرکت «بیتدیفندر» رد بدافزاری را که بهصورت پیشفرض بر روی هزاران گوشی اندرویدی ارزانقیمت نصب شده بود شناسایی کردند که به یک شبکه تبلیغاتی متصل میشد. این بدافزار که تحت عنوان «میدنایت میموسا» شناخته میشود، در نرمافزار سیستمی گوشی پنهان میشود و اپلیکیشنهایی مانند پیشبینی آب و هوا یا دیگر ابزارهای جزئی را نصب میکند. سپس با استفاده از این اپلیکیشنها، تبلیغات را نمایش میدهد، حتی اگر شما هرگز آنها را اجرا نکنید. گوشیهای آلوده عمدتاً از تراشههای «مدیاتک» استفاده میکنند و تحت برندهای «کیوبوت» (Cubot) و «دوجی» (Doogee) به فروش میرسند. همچنین این شامل نسخههای تقلبی از سری «گلکسی اس» سامسونگ نیز میشود.
همچنین باید همواره از دانلود میانافزارها (Firmware) غیررسمی یا بهکارگیری روشهای سریعی که بهطور آنلاین منتشر میشوند، پرهیز کنید، زیرا این امر به طور قابل توجهی میتواند وضعیت را وخیمتر کند.
داغ شدن گوشی در حالت بیکاری
اگر گوشی شما بهصورتی که تنها روی میز قرار دارد گرم میشود، یا باتری آن به طور ناگهانی زودتر از قبل خالی میشود، احتمالاً یک برنامه در پسزمینه در حال اجراست که از آن بیخبر هستید. هر فعالیتی که بدافزار بر روی گوشی شما انجام دهد، میزان قابل توجهی از منابع پردازشی و انرژی باتری را مصرف خواهد کرد؛ به همین دلیل، گرم شدن دستگاه و تخلیه سریعتر باتری، نشاندهنده احتمال آلوده شدن گوشی شما به ویروسی میباشد. به عنوان نمونه، بدافزار «رَتهَت» یک عامل هوش مصنوعی را در پسزمینه نگه میدارد تا فعالیتهای شما را پیگیری کند.
اما پیش از اینکه اقدام به حذف برنامهها نمایید، بهتر است بررسی کنید که آیا دلایل منطقی و عادی برای مشکلات شما وجود دارد یا خیر. گرم شدن باتری ممکن است موجب تخلیه سریعتر آن شود، حتی زمانی که گوشی مورد استفاده قرار نمیگیرد. همچنین، پس از انجام بهروزرسانی نرمافزاری، ممکن است در کوتاهمدت، باتری گوشی به سرعت تخلیه شود؛ زیرا دستگاه در حال انجام پردازشهایی در پسزمینه است. این وضعیت در مورد گوشیهای کاملاً جدید نیز ممکن است مشاهده شود و ممکن است لازم باشد تا چند روز جهت برقراری عملکرد طبیعی و حالت عادی مصرف باتری صبر کنید.
اگر هیچ یک از این عوامل دلیل مشکل شما نبوده، میتوانید با مراجعه به تنظیمات باتری، بررسی کنید که کدام برنامه باعث بروز این مشکل شده است. در اکثر دستگاهها، با دسترسی به بخش «باتری» (یا گزینهای مشابه)، میتوانید مصرف باتری توسط هر اپلیکیشن را مشاهده کرده و بفهمید هر یک تا چه حد بر منابع سیستم فشار وارد کردهاند.
گوشی شما بیش از حد معمول از دادههای اینترنتی استفاده میکند
افزایش ناگهانی مصرف داده میتواند نشانه وجود یک مشکل در گوشی شما باشد؛ زیرا هر عاملی که اطلاعات را از دستگاه شما میرباید، باید این دادهها را به مقصد دیگری ارسال کند. در ارتباط با بدافزار «رَتهَت»، اطلاعات سرقتشده از طریق یک پروکسی به هکرها ارسال میشود. بدافزار «میدنایت میموسا» نیز بهشکلی متفاوت سبب افزایش مصرف دادهها میشود، به طوری که این بدافزار گوشی شما را به یک «پروکسی خانگی» تبدیل میکند تا ترافیک اینترنتی دیگران را هدایت کند.
بر اساس گزارشی از وبسایت بیجیآر، چه شما از آیفون استفاده کنید و چه از اندروید، قادر خواهید بود میزان مصرف داده هر اپلیکیشن را مشاهده کنید. این موضوع به شما کمک میکند تا فعالیتهای برنامهها را تحت نظر داشته باشید و بهتر است بخشی از فرآیندهای امنیتی منظم روی دستگاه شما باشد. همچنین، اگر احساس میکنید میزان مصرف دادههای شما به طرز غیرمعمولی زیاد است، اپل پیشنهاد میکند با ارائهدهنده خدمات تلفن همراه خود تماس بگیرید؛ زیرا آنها میتوانند دقیقترین اطلاعات را در این زمینه به شما ارائه کنند.
انتهای پیام
نظرات کاربران