فرارو- دوباره از قطع برق بازارچه لاله و تجمع معترضان در برابر موزه هنرهای معاصر تهران، تنها به یک مسئله پیش پا افتاده در مورد پرداخت قبض مربوط نمیشود. در پس این خاموشی، یک پرونده ۳۷ ساله وجود دارد که در یک سوی آن بدهی انبوه ۷ میلیارد تومانی، فقدان تأییدیه آتشنشانی و حکم تخلیهای که لازمالاجراست قرار دارد و در سوی دیگر، معیشت کسبه کهنه و آخرین سنگر مشاغل سنتی و خدماتی در قلب تهران.
از ۷۵ غرفه موقتی صنایعدستی تا ۲۰۰ واحد تجاری و حکم تخلیه
به نقل از ایسنا و فرارو، نقطه آغاز بحران کنونی به سال ۱۳۶۸ باز میگردد؛ زمانی که قسمت شمالی موزه هنرهای معاصر بهطور موقت و برای یک سال در اختیار حدود ۷۵ هنرمند و تولیدکننده صنایعدستی گذاشته شد. این توافق در سال ۱۳۷۲ به پایان رسید و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کرد که به زمین نیاز دارد، اما غرفهداران از ترک محل امتناع کردند. در طی سه دهه اخیر، آن محیط کوچک بدون هیچگونه مبنای قانونی به بیش از ۲۰۰ غرفه تجاری تبدیل گشته است؛ بهطوری که منابع مطلع بیان میکنند، تجارت و نقل و انتقال این غرفهها با مبالغ بالایی انجام میشود. اکنون پس از سالها بلاتکلیفی، دعواهای حقوقی به نفع موزه به پایان رسیده و حکم تخلیه بازارچه صادر شده و قابل اجرا است.
برق فرهنگی که به تجارت تبدیل شد؛ بدهی ۷ میلیاردی و خطر آتشسوزی بر موزهها
ماجرای قطع برق زمانی پیچیده گردید که انشعاب الکتریکی بازارچه به موزه متصل بود. در سال ۱۳۹۵، شرکت برق به استفاده تجاری از «تعرفه فرهنگی موزه» اعتراض کرد و تعرفه بازارچه به حالت تجاری تغییر یافت. با وجود تعهد غرفهداران به پرداخت صورتحسابها، تأخیر در پرداخت هزینههای برق در طول یک سال گذشته و جریمههای افزایشی، بدهیای بالغ بر ۷ میلیارد تومان برای مجموعه ایجاد کرد و منجر به قطع برق شد. با این حال، نگرانی مدیران فرهنگی بیشتر از مسئله بدهی است.
موزه هنرهای معاصر و موزه ملی فرش ایران برای حفظ ایمنی و سیستمهای حفاظتی آثار ارزشمند خود به برق دائم ملزماند. مهمتر از آن، بازارچه لاله فاقد تأییدیه ایمنی و آتشنشانی است و وقوع یک آتشسوزی در این بافت آسیبپذیر، میتواند گنجینههای ملی دو موزه همجوار را با فاجعهای غیرقابل جبران روبرو کند.
فاصله میان کسبه قدیمی و دستفروشان؛ راهکار به سبک «پلاسکو»؟
آیدین مهدیزاده، مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی، با تأکید بر عدم مشروعیت حقوقی حضور غرفهداران میگوید وزارت ارشاد تمایلی به «برخورد قهری» برای اجرایی کردن حکم تخلیه ندارد. طرح پیشنهادی موزه رایزنی با شهرداری منطقه ۶ به منظور جابهجایی کسبه به محل جدید (مشابه راهکار کسبه پلاسکو) است.
با این حال، این برنامه دارای یک شرط مهم و تنشزا میباشد: امتیاز جابهجایی تنها به کسبه قدیمی با بیش از ۲۰ سال سابقه تعلق میگیرد. در سالهای اخیر، هجوم کسبه جدید و دستفروشان پیادهراه کارگر شمالی که در مقابل موزه فعالیت میکنند، فشار مضاعفی به کسبه قدیمی وارد کرده و نیز شهرداری را به این موضوع باز کرده است.
پاساژهای مدرن جای «رفوگر» و «تعمیرکار» را میگیرند؟
در برابر دیدگاه حقوقی و امنیتی موزه، کارشناسان حوزه شهری نظری دیگر دارند. میلاد شیراوند، روزنامهنگار در زمینه مدیریت شهری، بر این باور است که تخریب بازارچه لاله به معنای حذف بخشی از حافظه جمعی ساکنان و هنرمندان تهران است.
به گفته وی، بازارچه لاله محل زندگی مشاغلی است که در مراکز تجاری و پاساژهای لوکس تهران جایی ندارند؛ از تعمیرکار لوازم آشپزخانه تا رفوگر فرش در مرکز پایتخت. او همچنین با زیر سؤال بردن مفهوم «حریم موزه» در برابر دستفروشان پیادهراه کارگر شمالی و اشاره به «تحریک عواملی از بخش خصوصی برای ایجاد تنش» تأکید میکند که این بازارچه نه مزاحمی است، بلکه مکمل موزه بوده و بهجای تخریب، شهرداری و میراث فرهنگی باید با جبران خسارات مالی موزه، این فضا را ایمنسازی و حفظ نمایند.
نوک تیز بحران کجاست؟ پرونده بازارچه لاله در حال حاضر در مرحلهای ایستاده که نه موزه میتواند تهدید امنیتی و بدهی میلیاردی را نادیده بگیرد و نه شهر بهراحتی توان سرمایهگذاری اجتماعی برای تخلیه دهها کسبه قدیمی را دارد. اکنون توپ در زمین شهرداری تهران و منطقه ۶ قرار دارد؛ اینکه آیا میتوانند قبل از رسیدن کار به برخورد قهری، مکان جایگزین مشخص و عملیاتی را ارائه دهند یا خیر.
نظرات کاربران