طبق گزارش ایسنا و بر اساس بیانیه دکتر محمدرضا ظفرقندی به مناسبت هفته مقاومت میکروبی، کمتر از صد سال از زمانی که نخستین آنتی‌بیوتیک کشف شد، می‌گذرد؛ تحولی که انقلابی در روش‌های درمان بیماری‌های عفونی به شمار می‌آید. اما در حال حاضر، به دلیل استفاده بی‌رویه از آنتی‌بیوتیک‌ها و گسترش پدیده مقاومت میکروبی، به تدریج در حال از دست دادن گزینه‌های مؤثر درمان عفونت‌ها هستیم.

بر اساس تازه‌ترین گزارشات سازمان جهانی بهداشت، از هر شش نوع باکتری جداشده در آزمایشگاه‌های تشخیص طبی، یک نوع موجود به دارو مقاوم است که این آمار در منطقه مدیترانه شرقی به یک سوم می‌رسد.

پیش‌بینی می‌شود که اگر اقداماتی جدی انجام نشود، در بازه سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ میلادی، تعداد مرگ و میر ناشی از مقاومت میکروبی به سه نفر در هر دقیقه افزایش یابد و هزینه‌های سلامت تا ۴۱۲ میلیارد دلار افزایش یابد.

مقاومت میکروبی در سطح جهانی عمدتاً به دلیل عدم دسترسی به داروهای مؤثر و امکانات تشخیصی، محدودیت‌های موجود در برنامه‌های ایمن‌سازی، ضعف در برنامه‌های پیشگیری و کنترل عفونت، و نبود زیرساخت‌های بهداشتی به وجود آمده است. مهم‌تر از همه، استفاده نادرست از داروهای ضدمیکروبی عامل مهمی در این زمینه تلقی می‌شود. سلامت انسان، حیوان و محیط زیست به هم پیوسته‌اند و محیط زیست به عنوان منبع و کانالی برای انتقال ژن‌های مقاومت، نقش محوری در انتشار مقاومت میکروبی دارد؛ رهاسازی پساب‌های بیمارستانی و صنعتی، پسماندهای دارویی و باقیمانده آنتی‌بیوتیک‌ها به آب و خاک و مدیریت نادرست پسماند در صنعت دام‌پروری، همگی می‌توانند به ایجاد و گسترش باکتری‌های مقاوم کمک کنند. از این رو، کنترل مقاومت میکروبی بدون اتخاذ رویکرد «سلامت واحد» ممکن نیست.

در ایران، اطلاعات به دست آمده از نظام نظارت بر مقاومت میکروبی نشان می‌دهد که اگرچه در بسیاری از شاخص‌های توسعه هزاره در سطح متوسط جهانی قرار داریم، اما در برخی از عفونت‌های بیمارستانی، میزان مقاومت به داروهای خط اول و دوم بین ۷۰ تا ۹۵ درصد و مقاومت هم‌زمان به چند دارو بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است.

علاوه بر این، مصرف آنتی‌بیوتیک در کشور ما به مراتب بالاتر از میانگین جهانی است که این امر موجب گسترش بیشتر مقاومت میکروبی خواهد شد.

مقاوم شدن میکروب‌ها فقط یک موضوع درمانی نیست؛ بلکه یک بحران چند بعدی است که برای مقابله با آن نیاز به هماهنگی و ادغام اقدامات در چند حوزه مختلف وجود دارد: تقویت نظام نظارت و تحقیق‌های کاربردی در انسان، حیوان و محیط؛ ارتقای دسترسی به داروهای مؤثر و امکانات تشخیصی با کیفیت؛ ترویج تجویز معقول و مصرف صحیح آنتی‌بیوتیک‌ها؛ افزایش کارآمدی برنامه‌های پیشگیری و کنترل عفونت در مراکز درمانی؛ بهبود زیرساخت‌های بهداشتی از جمله آب آشامیدنی سالم و فاضلاب بهداشتی، و دفع اصولی پسماندهای عفونی یا دارویی؛ و مهم‌تر از همه، ارتقای سطح آگاهی و بهبود عملکرد در میان جامعه عمومی، کارکنان حوزه سلامت و صنایع غذایی و محیط زیست.

برای دستیابی به این اهداف، لازم است که همه وزارت‌خانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای ذی‌نفع در این زمینه همکاری کنند و هماهنگی میان بخش‌های سلامت، دامپزشکی، محیط زیست و آموزش عمومی برقرار شود.

از تمامی همکارانم در معاونت‌های مختلف، دانشگاه‌های علوم پزشکی و مراکز خدمات‌دهنده در سطوح محلی و همچنین سازمان نظام پزشکی، سازمان‌های بیمه و فعالان حوزه خصوصی درخواست می‌کنم که با تقویت برنامه‌های آموزشی بر مبنای راهنماهای به‌روز کشور و نظارت در زمینه پیشگیری و کنترل عفونت و همچنین تجویز منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها در راستای اصلاح و بهبود شرایط موجود تلاش کنند. تأمین سلامت یکپارچه تنها با اقدامات هماهنگ میسر خواهد شد.

از وزارت جهاد، وزارت نیرو، وزارت کشور، سازمان دامپزشکی، سازمان حفظ نباتات، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان آب و فاضلاب کشور خواهش می‌کنم که هر چه سریع‌تر برای مقابله با این مسئله عمومی و پیش روی اقدام کنند.

انتهای پیام