به نقل از ایسنا، کیفیت گندم و آرد استفادهشده در نانواییها در هفتههای اخیر به یک مسئله مهم در حوزۀ تولید و تأمین نان تبدیل شده است؛ موضوعی که با انتشار برخی اظهارات و ادعاها درباره وجود ناخالصیها و حتی بهکارگیری مواد خوراک دام در آرد نانواییها، پرسشهای متعددی را در خصوص منبع این مشکلات و روند نظارت بر زنجیره تأمین گندم تا تولید نان بهوجود آورده است. در همین راستا، تغییر رنگ آرد و نان، مقدار سبوسگیری و شرایط نگهداری مواد اولیه از جمله مسائلی هستند که در زمان بررسی کیفیت محصول نهایی مورد نظر قرار دارند.
گندم که از مزارع برداشت میشود، مراحل مختلفی شامل خرید، حملونقل، نگهداری در سیلوها، فرآوری در کارخانههای آردسازی، توزیع به نانواییها و در نهایت آمادهسازی خمیر و پخت را طی میکند. هر یک از این مراحل میتوانند بر حفظ یا تغییر ویژگیهای کیفی محصول تاثیرگذار باشند و به همین سبب، ارزیابی کیفیت نان تنها با تجزیه و تحلیل گندم در زمان خرید یا آرد در زمان تحویل به نانوایی امکانپذیر نیست. تفکیک کیفیت گندم تولیدی از شرایط نگهداری و فرآوری آن، بهویژه در زمان مطرح شدن ادعاهای گوناگون درباره کیفیت آرد، از اهمیت بیشتری برخوردار است.
از سوی دیگر، کاهش درصد سبوسگیری آرد و افزایش سهم اجزای مغذی گندم در محصول نهایی نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ تغییری که هدف آن حفظ بخشهایی از ارزش غذایی گندم عنوان میشود، اما بررسی آثار آن بر ویژگیهای نان، نظیر رنگ و کیفیت محصول، نیازمند توجه به استانداردهای تولید و شرایط پخت است. در کنار این مباحث، پیشنهادهایی برای تغییر فرایند خرید و عرضه گندم و حرکت به سمت تجاریسازی این محصول نیز مطرح شده که بهدلیل نقش کلیدی کشاورزان خُرد در تولید گندم کشور، با دیدگاههای متفاوتی مواجه است.
در این راستا، عطاءالله هاشمی - رئیس بنیاد ملی گندمکاران - در گفتگو با ایسنا، با اشاره به انتقادهای وارده در ارتباط با کیفیت گندم و آرد تحویلی به نانواییها و ادعاهایی مبنی بر وجود مواد خوراک دام در ترکیب آرد، گفت: بر اساس گزارشها و مستنداتی که معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی از مراکز خرید گندم داخلی در جلسه شورای قیمتگذاری ارائه داده، گندمهای خریداریشده از کشاورزان از کیفیت مطلوب و استاندارد برخوردارند. بر مبنای این مستندات، نزدیک به ۸۰ درصد از گندمهای خریداریشده کیفیت درجه یک دارند و حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نیز در محدوده کیفی درجه یک تا دو قرار میگیرند که هر دو گروه بهمنظور مصارف نانوایی و پخت نان مناسب تلقی میشوند.
وی در مورد اهمیت شرایط نگهداری در حفظ کیفیت گندم توضیح داد: نگهداری گندم یک فعالیت تخصصی است و باید در سیلوهای مخصوص و با رعایت اصول فنی چون هوادهی و گردش مطلوب هوا انجام شود تا کیفیت محصول در طول زمان کاهش نیابد.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران با تأکید بر اینکه ممکن است شرایط نگهداری در برخی سیلوها یا حتی محل ذخیره آرد در نانواییها مناسب نباشد، افزود: گاهی آرد برای چند روز، ۱۵ روز یا حتی یک ماه در دست نانواییها قرار میگیرد و نحوه نگهداری آن در این مدت نیز میتواند بر کیفیت محصول تأثیرگذار باشد. کیفیت آردسازی و شرایط نگهداری آرد نیز مقولاتی مستقل از کیفیت گندم اولیه هستند و باید در ارزیابی نهایی محصول مدنظر قرار گیرند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: اگر گندم داخلی استاندارد و باکیفیت بهدرستی آرد شود و در اختیار نانوایی قرار گیرد، اما نان تولیدشده کیفیت مطلوبی نداشته باشد، باید عوامل دیگری مانند نحوه آمادهسازی خمیر، فرایند تخمیر، شیوه پخت و سایر مراحل تولید نان مورد بررسی قرار گیرند.
هاشمی با اشاره به وضعیت صنعت آردسازی در کشور گفت: بسیاری از کارخانههای آردسازی مجهز به فناوریهای روز هستند و بهطور کلی آرد مناسبی تولید و عرضه میکنند؛ بنابراین نمیتوان کیفیت نامطلوب نان را صرفاً به کیفیت گندم کشاورزان نسبت داد بدون آنکه تمام مراحل تولید را بررسی کنیم. پس از تحقیقات انجامشده و تصمیمات ابلاغی به کارخانههای آردسازی، مقرر شده از سبوسگیری بیش از حد اجتناب شود.
وی با تأکید بر تعیین میزان سبوسگیری برای آرد مصرفی انواع نان از جمله سنگک، بربری و لواش اظهار کرد: کاهش سبوسگیری میتواند به حفظ فیبر و بخشی از مواد مغذی موجود در گندم یاری رساند؛ موادی که پیش از این در برخی فرایندهای تولید آرد، همراه با سبوس و جوانه گندم از محصول جدا میشدند. با رعایت این اصول در کارخانههای آردسازی، علاوه بر حفظ ارزش غذایی آرد، کیفیت نان حاصل نیز بهبود خواهد یافت.
وی تأکید کرد: باید میان کیفیت گندم تولیدی توسط کشاورزان، شرایط نگهداری در سیلوها، فرایند تولید آرد و روش پخت نان تفکیک قائل شد و ارزیابی کیفیت نان را با توجه به بررسی تمامی این مراحل انجام داد.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران در ادامه در خصوص پیشنهادهای مطرحشده برای تغییر شیوه خرید و عرضه گندم و حرکت به سمت تجاریسازی این محصول گفت: طرحهای مختلفی از سوی نهادهای دولتی پیشنهاد شده که استفاده از ظرفیت بورس و صندوقهای مالی از جمله آنهاست؛ اما به نظر من، این روشها با ساختار کنونی تولید گندم در کشور تطابق چندانی ندارند.
وی با اشاره به سهم بالای کشاورزان خُرد در تولید گندم توضیح داد: بسیاری از گندمکاران قادر به حضور مستقیم و مؤثر در بورس نیستند و حتی ممکن است ورود آنها به چنین سازوکارهایی به دلیل محدودیتهای مالی و ساختاری، مشکلاتی به دنبال داشته باشد. اجرای سیاست تجاریسازی باید با در نظر گرفتن شرایط واقعی تولیدکنندگان انجام شود و نمیتوان همه کشاورزان را بدون فراهم کردن زیرساختهای لازم، به این سازوکارهای پیچیده معاملاتی وارد کرد.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران به تشریح رویکردی جایگزین برای تجاریسازی گندم پرداخت و پیشنهاد کرد: کارخانههای آردسازی باید بهجای کشاورزان، نقش مستقیمتری در فرآیند خرید و عرضه این محصول بر عهده بگیرند.
وی ادامه داد: یکی از روشهای قابلبررسی این است که کارخانههای آردسازی با بهرهگیری از تسهیلات کمبهره یا ابزارهای تأمین مالی مانند اوراق بهادار، منابع مورد نیاز را تأمین کرده و گندم را مستقیماً از کشاورزان بخرند. در این الگو کارخانهها میتوانند گندم را با قیمت تمامشده از تولیدکنندگان تهیه کرده و پس از فرآوری، آرد تولیدی را نیز بر اساس قیمت تمامشده به دولت عرضه کنند.
وی خاطرنشان کرد: در چنین ساختاری، دولت مسئولیت مدیریت مراحل پس از زنجیره تأمین و توزیع آرد را به عهده خواهد داشت و امکان استفاده از ظرفیت بورس یا سایر ابزارهای تجاری در سطح کارخانهها فراهم میشود؛ بدون آنکه کشاورزان خُرد مجبور به حضور مستقیم در این بازارها باشند.
عملی کردن این پیشنهاد، در صورت تأمل و پذیرش از سوی نهادهای مسئول، مستلزم تعیین سازوکار تأمین مالی کارخانههای آردسازی، تضمین پرداخت بهموقع مطالبات کشاورزان و پیشبینی نظارت بر روند خرید و فروش گندم و آرد خواهد بود؛ موضوعاتی که از ابعاد مهم مدیریت زنجیره تأمین نان به شمار میروند.
انتهای پیام
نظرات کاربران