فرارو- زهرا سلطانی؛ هر چند تنگنظریها و کجسلیقگیها، عرضه سریال «سرخ و سیاه» را با دستانداز مواجه کرد و قسمت تازه آن با چند ساعت تأخیر پیش روی مخاطبان قرار گرفت اما فرازهایی از روایت همین قسمت، نشان داد که یک قصه تاریخی تا چه اندازه میتواند حرفهای بهروز در دل خود داشته باشد؛ حرفهایی که هیچ سد و مانعی نمیتواند جلوی ارتباط مخاطب با آن را بگیرد و لاجرم بر دلها هم مینشیند.
آیدا پناهنده که حالا و در دومین تجربه سریالسازی خود پس از «در انتهای شب» داستانی بهظاهر متفاوت با پسزمینهای از تاریخ گذشتگان را دستخوش روایت قرار داده با یک ویژگی، امضای خود را پای «سرخ و سیاه» ثبت کرده و آن نظرگاهی است که نسبت به روابط انسانی دارد و گویی برایش تفاوتی ندارد که بحرانهای زیست جمعی انسانها را از نظرگاهی زنانه و برپایه مصیبتها و دشواریهایی که قهرمانان زن با آن دستوپنجه نرم میکنند، در چه مقطعی از تاریخ روایت میکند.
راوی اصلی «سرخ و سیاه» طاووس است و حکایت از جایی آغاز شد که او در جمعی از زنان آسیبدیده از یک ظلم فراگیر، زبان به درددل گشود و شروع به بازگویی سرگذشت خود برای همبندانش کرد. همین نقطه عزیمت به جهان داستانی سریال، بهخوبی نشان میداد که رنج یک زیست زنانه در هزارتوی تاریخ قرار است جانمایه اصلی سریال شود. نکته مهمتر اما این است که پناهنده روایت خود از رنجی زنانه را به کلیشههای فمینیستی و اغراقآمیز آلوده نکرده و قصهاش را بالاتر از زنانگی بر پایه مصائب انسانی یک زن، به تصویر درآورده است.
طاووس در ابتدا از سرگذشت مادرش فانوس میگوید و عشق نافرجامی که به قربانی شدن دو عاشق و معشوق انجامید و سایه سنگین سیاست و خانوادهای مقهور قدرت سیاستبازان، نقش اساسی در رقم خوردن تراژدی آنها داشته است. در ادامه اما خود طاووس تبدیل به سوژهای محوری در این جهان سرشار از سیاهی میشود و او که ناخواسته مجبور به تن دادن به خواست ارباب شهر شده، نه فقط دستش به خون همسر بیمهرش آغشته شده که خود به چاه تعصب مردان اطرافش پرتاب میشود.
جهان که زمانی دلبسته طاووس بود چنان ابر تعصب و انتقام چشمانش را کور میکند که خود پیشقدم میشود تا معشوقهاش را به چاه بیندازد و امیدش هم مرگ او بود. درست در همین بزنگاه روایت است که ناگهان مخاطب «سرخ و سیاه» احساس میکند نه نظارهگر یک روایت صرف تاریخی که در حال تماشای بخشی از زندگی زیسته امروز خود است.
همنشینی سکانس پرتاب طاووس به چاه با خبر تلخ قتل یک دختر نوجوان به دست پدرش در سال ۱۴۰۵ کافی بود تا برخی کاربران شبکههای اجتماعی به این همزمانی اشاره کنند و مگر از یک فیلمساز هوشمند انتظاری غیر از این وجود دارد که دست روی زخمهایی همچنان ناسور و پابرجا بگذارد؟ این مرثیه، تاریخ انقضا ندارد و تا زمانی که جهل و تعصب در زندگی گروهی از مردمان جاری است، میتوان آن را با صدای بلند روایت کرد حتی به قیمت مواجهه با تنگنظرها، کجسلیقگیها و توقیفها!
نظرات کاربران