در همين حال، عليرضا شجاعي كارشناس مسايل راهبردي درباره بهره‌وري نيروي صنعتي و اثر آن بر چرخه صنعت مي‌گويد: متاسفانه ساختارهاي بنگاه‌ها در بخش دولتي و بخش خصوصي كشور همچنان سنتي بوده و هنوز به سمت و سوي ساختارهاي نوين و دانش‌بنيان حركت نكرده است.

شجاعي مي‌افزايد: يكي از مشكلات عمده‌يي كه امروزه ساختار مديريتي كشور به‌ويژه در بخش دولتي در زمينه بهره‌وري نيروي انساني از آن رنج مي‌برد اين است كه تجارب مفيد گذشتگان مستندسازي نشده يا به‌شدت توسط مديران جديد به دلايل واهي و اغلب غيركارشناسي در بدو ورود طرد و كنار گذاشته مي‌شود درحالي كه در اين شيوه، در مقايسه با مديران ديگر كشورها عقب هستيم. درواقع در چرخه مديريتي ايران چه در دولت يا بخش خصوصي، به‌دليل قبول نداشتن يكديگر، بارها و بارها چرخ اختراع مي‌شود كه اين موضوع خود لطمه‌هاي جدي را به حوزه صنعت و تجارت وارد مي‌كند. اگر هر مدير باور كند كه روي دوش موفقيت مدير قبلي ايستاده آنگاه، نگاه توسعه‌يي شكل مي‌گيرد. پس براي توسعه صنعتي ابتدا بايد فرهنگ صنعتي در مديران تقويت شود.

استعداديابي و جانشين پروري

به اعتقاد وي، در فضاي مديريت بايد چندين مولفه به‌صورت جدي درنظر گرفته و انجام شود تا ما شاهد ارتقاي بنگاه‌هاي فعال موجود و نظام مديريتي كشور باشيم. درواقع موضوع استعداديابي و جانشين‌پروري در زمره مواردي است كه در اين زمينه به آن كمتر توجه شده است، به‌عنوان مثال صاحبان صنايع مطرح دنيا در چند سال آخر مديريتي خود تنها به فكر جانشين‌پروري و ويژگي‌هاي مفيد يك فرد براي اداره محيط كسب‌و‌كار خود هستند، اين نوع فعاليت‌ها و بررسي ويژگي‌هاي افراد خود باعث جلوگيري از سوءمديريت در آينده مي‌شود.

وي ادامه مي‌دهد: مثلا در برخي بنگاه‌هاي ژاپني، يكي از كارهايي كه افراد تا قبل از موعد بازنشستگي بايد انجام دهند مستندسازي تجربيات‌شان است، بنابراين با اين شيوه اقدامات مي‌توان اثر مستقيمي را بر افزايش بهره‌وري نيروي انساني برجاي گذاشت و بنگاه‌ها را پوياتر از گذشته به ادامه فعاليت فرا خواند.

شجاعي درمورد نحوه ساختار بازنشستگي در ايران مي‌گويد: در سيستم اداري كشورمان تا ۳نفر به مرحله بازنشستگي نرسيده و از سيستم خارج نشده باشند، فرد ديگري اجازه جايگزين شدن ندارد. از اين رو، نيروي تازه‌كار از تجربيات فرد گذشته بهره‌مند نمي‌شود. بنابراين اين نوع معضلات اثر جدي بر كاهش بهره‌وري دولتي برجاي مي‌گذارد.

وي ادامه مي‌دهد: در دنيا مبحثي را تحت عنوان كانون‌هاي ارزيابي در سيستم اداري خود مدنظر دارند كه براساس يك‌سري ويژگي‌ها، نيروي انساني خود را مورد بررسي قرار مي‌دهند تا افرادي شايسته را براي تصدي مديريتي خاص انتخاب كنند. همان كه ما در ايران شايسته‌سالاري مي‌گوييم و در دين اسلام هم بر آن تاكيد شده است. درواقع اين نوع ارزيابي‌ها در بنگاه‌هاي مختلف مي‌تواند براساس ويژگي‌هايي چون مهارت ادراكي، مهارت ارتباطي، شم تجاري، رهبري و مديريت افراد ارزيابي شود.

شجاعي اظهار مي‌كند: فرآيندهاي توسعه‌يي مديران يا به‌روز شدن افراد نيز ازجمله نكات حايزاهميت در دنيا محسوب مي‌شود كه اين مورد در تاكيدات وزير صنعت معدن و تجارت نيز نمايان است. اين موضوع، تنها در پزشكان قابل رويت است و آنها موظفند هر از چندي در دوره‌هاي بازآموزي شركت كرده و خود را در حوزه تخصصي خود به‌روز كنند درحالي كه در مديريت حوزه‌هاي تجاري، صنعتي و صنفي اين ضعف كاملا مشاهده مي‌شود. از اين رو، به نظر مي‌رسد دوره‌هاي بازآموزي در اين حوزه‌ها بايد اجباري شود تا روند توسعه شكل گيرد. با مديران توسعه نيافته نمي‌توان كشور را توسعه يافته كرد. تحول نيازمند مديران تحول‌گراست. مديراني كه معطوف به آينده‌اند و نه خيره در گذشته. مديراني كه نگاه جهادي دارند نه نگاه روزمرگي.

وي تصريح مي‌كند: تركيب نيروي انساني از لحاظ تحصيلي در بنگاه‌هاي صنعتي، تجاري و معدني ضعيف است و اين موضوع باعث كاهش بهره‌وري موجود شده است. درواقع در اين مدت نيز وزير صنعت معدن و تجارت سعي بر حفظ شرايط موجود و بقاي بنگاه‌ها در حوزه صنعت، معدن و تجارت داشته و كمتر به امر توسعه توجه كرده است. اينكه وزير صنعت به‌تازگي تاكيد كرده كه بايد مديران به دانش و تجربيات روز مجهز شوند و امروز ديگر مديريت سنتي و مدير سنتي كارايي ندارد و اينكه امروز در دنياي فراصنعتي زندگي مي‌كنيم و با مديران سنتي نمي‌توان در اين شرايط توسعه ايجاد كرد و بايد آنها را به‌طور جدي آموزش داد. اينها نكات بسيار مهمي است كه اميدوارم در آن وزارتخانه همچنين در سطح دولت مورد توجه قرار گيرد.

سوءمديريت در واحدهاي صنعتي

سيدعبدالوهاب سهل‌آبادي رييس خانه صنعت، معدن و تجارت ايران نيز در واكنش به سخنان وزير صنعت، معدن و تجارت مبني بر اينكه با مديران سنتي نمي‌توان به توسعه رسيد، مي‌گويد: امروزه نه تنها در بخش صنعت بلكه در ديگر بخش‌ها نيز اگر مديريت به‌روز وجود نداشته باشد، افراد در چرخه فعاليت با مشكلات عديده‌يي رو به‌رو خواهند شد، درواقع اين موضوع در صنايعي كه هر روز به اطلاعات و فناوري روز مواجه هستند، بيشتر نمايان است. سهل‌آبادي ادامه مي‌دهد: اين روزها باتوجه به اينكه واحدهاي صنعتي با مشكلات بسياري دست‌و‌پنجه نرم مي‌كنند شاهد نبود يا ضعف مديريت در واحدهاي كوچك و بزرگ صنعتي هستيم. به گفته وي، امروزه براي ارتقاي بهره‌وري در حوزه صنعت كشور مديريت يكپارچه و خاص را در بخش‌هايي همچون منابع انساني و تكنولوژي‌هاي به‌روز صنعتي خواستاريم.

وي مي‌افزايد: مديريت نقش اساسي را در واحدهاي توليدي و صنعتي دارد و صحبت‌هاي وزير صنعت نيز در اين رابطه قابل تطبيق است. بي‌شك مديريت يك وزارتخانه تجميع يافته كار آساني نيست و يكشبه نمي‌توان شاهد معجزه از سوي وزير صنعت بود. سهل‌آبادي تصريح مي‌كند: به دفعات سوءمديريت واحدهاي صنعتي را از نزديك شاهد بوده‌ايم، درواقع براي از بين بردن اين معضل صاحبان صنعت بايد داراي امتياز علوم و فنون كافي باشند. اين روزها مديريت مالي يكي از بحث‌هاي مهم به شمار مي‌رود كه آشنايي با اين علم براي مديرمالي يك مجموعه صنعتي و توليدي بحثي الزام‌آور تلقي مي‌شود.

صنعت نيازمند تجهيزات و مديريت مدرن

وي مي‌گويد: قطعا مديران امروز بايد به نسل جديد بها دهند و تجربيات خود را دست به دست به آيندگان منتقل كنند و در عوض نيز نسل جديد امتيازات امروز را به صاحبان گذشته ارايه دهند تا فضاي كسب‌و‌كار با روند بهتري حركت كند. درواقع همان‌طور كه در حوزه صنعت نيازمند تجهيزات و تكنولوژي نو هستيم، درباره نوع مديريت كردن واحدها و آموزش نيروي انساني نيز حركت انقلابي را بايد در دستور كار خود قرار دهيم كه اين اقدامات خود نقش موثري در توليد برجاي خواهد گذاشت.

وي درباره نوع مديريت حوزه صنعت، معدن و تجارت مي‌افزايد: دولت يازدهم در بدترين شرايط ممكن سياسي و اقتصادي كشور، به كار اجرايي ورود پيدا كرد بنابراين باوجود شرايط سخت نمره دادن در مورد نحوه عملكرد وزير صنعت كار دشواري است.

سهل‌آبادي در پاسخ به اينكه در حوزه صنعت و معدن چه ميزان از افراد متخصص به كار گرفته شده، مي‌گويد: در زمينه ارتباط صنعت و دانشگاه سال‌هاست كه رنج مي‌بريم اين درحالي است كه هر سال شاهد خروجي دانشجويان با رشته‌هاي متفاوت هستيم. در حال حاضر نيز صنعت و معدن كشورمان از نبود نيروي‌هاي كارآمد و متخصص در حوزه خود فقير است.

ضعف مديريت بحث عجيبي نيست

مهدي پورقاضي رييس كميسيون صنايع اتاق بازرگاني نيز درباره نقش مديريت و كارايي آن در حوزه صنعت مي‌گويد: متاسفانه امروز شاهد مديريت سنتي در صدر فعاليت‌هاي كشور هستيم. باوجود دنياي مدرن امروز ما نيز نيازمند دانش و تجربيات به‌روز در فعاليت‌هاي تعيين‌كننده كشور هستيم.

وي مي‌گويد: اين روزها باوجود نبود فضاي مساعد در حوزه كسب‌وكار كشور، ضعف مديريت بحث عجيبي نيست، چراكه ايران طبق آمارهاي جهاني از نظر فضاي كسب‌وكار، فساد اداري، جذب سرمايه‌گذار و... رتبه غيرملموسي دارد، بنابراين در اين شرايط يك مدير صنعتي نمي‌تواند كارايي مفيدي داشته باشد. به گفته وي، در فضاي كنوني كشور يك مدير صنعتي براي رفع موانع پيش‌روي توليد تلاش مي‌كند، بنابراين كاهش كيفيت مديريت حرف عجيبي نيست. درواقع ۸۰درصد مشكلات از عوامل بيروني نشات مي‌گيرد كه اين موضوع ضعف مديريت را در پي دارد.