روشهای مؤثر برای تشخیص ایرانچکهای تقلبی
به نقل از ایسنا، یکی از جرایم مهمی که میتواند اعتماد عمومی را در زمینه تجارت خدشهدار کند، جعل اسکناس و ایرانچک است. پول نقد که به دلیل کاربرد فراوان و روزمره در خرید کالا و خدمات، به عنوان یکی از ابزارهای اصلی مبادله به شمار میرود، از اهمیت ویژهای برخوردار است. هر گونه تردید در اعتبار آن علاوه بر زیانهای مالی مستقیم به افراد، تهدیدی بر امنیت اقتصادی نیز میباشد. زمانی که افراد جامعه نتوانند به درستی نسبت به اصالت اسکناسها اطمینان حاصل کنند، روابط مالی به هم میریزد و این شرایط بستر مناسبی برای افزایش کلاهبرداری و سایر جرایم مالی فراهم میکند. به همین خاطر، مقابله با جعل اسکناس تنها یک موضوع فنی نیست بلکه به نوعی مسئلهای مربوط به امنیت و آسایش عمومی نیز به شمار میرود.
با پیشرفت فناوریهای مرتبط با چاپ، اسکن و ابزارهای دیجیتال، روشهای جعل نیز با پیچیدگی بیشتری روبرو شدهاند. جاعلان در تلاشند تا با تقلید از خصوصیات ظاهری اسکناسها، خرید و فروشکنندگان را فریب دهند. این دگرگونیها، چالشهای جدیدی را برای سیستمهای پلیسی و قضایی به وجود آورده است. در این راستا، به کارگیری دانش روز و فناوریهای نوین برای شناسایی سریع و دقیق اسکناسهای جعلی اهمیت بسزایی دارد. آشنایی عمیق با مولفههای امنیتی موجود در اسکناسها و آموزش نحوه تشخیص این مولفهها میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش وقوع این جرم و جلوگیری از خسارتهای مالی داشته باشد.
در همین راستا، وحید اعلائی، از پلیس آگاهی فراجا، به همراه یکی از همکاران خود، تحقیقی را درباره روشهای نوین کشف جعل اسکناسهای داخلی و ایرانچک انجام داده است. هدف این پژوهش ارزیابی و اولویتبندی شیوههای مختلف شناسایی جعل بوده و در تلاش است تا مشخص کند کدام دسته از روشها در عمل اثرگذاری بیشتری دارند و میتوانند به عنوان ابزارهای اصلی در کشف جرم مورد استفاده قرار گیرند.
این مطالعه با مشارکت ۳۲ نفر از افسران پیجوی پروندههای جعل در پلیس آگاهی تهران بزرگ و همچنین کارشناسان معاونت مبارزه با جعل و کلاهبرداری پلیس آگاهی فراجا انجام شده است. دادهها از طریق بررسی منابع کتابخانهای و توزیع پرسشنامه جمعآوری و برای تحلیل آنها از روشهای آماری بهره گرفته شده است.
یافتههای این تحقیق نشان میدهند که جعل اسکناسهای داخلی و ایرانچک به دو روش کلی مادی و الکترونیکی صورت میگیرد. برای شناسایی این موارد، سه دسته روش اصلی شامل روشهای امنیتی، فیزیکی و مقایسهای به کار میروند. روشهای امنیتی بر بررسیِ ویژگیهایی تمرکز دارند که به طور خاص و با استفاده از فناوریهای پیشرفته در فرآیند تولید اسکناس ایجاد میشوند، نظیر تصاویر مکمل، میکروپرینت (متنهای بسیار ریز)، واترمارک یا نقش آبی درون کاغذ، مرکبهای نامرئی یا حرارتی و چاپ برجسته.
نتایج بهدستآمده نشان دادند که در میان این سه دسته، روشهای امنیتی بیشترین تاثیر را در کشف جعل اسکناس دارند و گروههای بعدی شامل روشهای فیزیکی و سپس روشهای مقایسهای قرار میگیرند. بهعنوان مثال، بررسی واترمارک با عبور دادن اسکناس از زیر نور معمولی یا نور فرابنفش میتواند بهسرعت جعلی بودن برخی از نمونهها را مشخص سازد. همچنین، میکروپرینتها که با ذرهبین به سادگی قابل مشاهدهاند، به علت نیاز به دستگاههای چاپ خاص، به سختی توسط جاعلان بهطور دقیق تقلید میشوند.
در بخش روشهای فیزیکی، استفاده از نور معمولی در زوایای مختلف، نور فرابنفش و ذرهبین بیشترین کارایی را داشتهاند، چرا که دسترسی به آنها آسان و بهرهبرداری از آنها سریع است. ابزارهای پیشرفتهتری مانند میکروسکوپهای تخصصی نیز دقت بالایی دارند، اما به دلیل هزینه و زمان بیشتری که نیاز دارند، کاربرد آنها محدودتر میشود. در روشهای مقایسهای نیز ارزیابی جنس و مقاومت کاغذ، ضخامت، نوع چاپ و رنگآمیزی اسکناس نقش حائز اهمیتی در تشخیص اصالت آن ایفا میکند.
نتایج این پژوهش نشان میدهند که بسیاری از ویژگیهای امنیتی اسکناسها در مرحله تولید کاغذ یا با استفاده از تجهیزات خاصی که به طور انحصاری در دسترس حاکمیت قرار دارد، ایجاد میشوند و دسترسی به آنها برای جاعلان تقریباً غیرممکن است. به همین دلیل، توجه به آموزش شناسایی این مولفهها میتواند تأثیر فوقالعادهای در پیشگیری و شناسایی جرم داشته باشد. بهعلاوه، یادآوری میشود که با توجه به پیشرفت پیوسته فناوری، ضروری است که علوم پلیسی نیز بهروز شده و همواره یک گام جلوتر از شیوههای جدید جعل قرار گیرند.
لازم به ذکر است که این یافتههای علمی در نشریه «فصلنامه کاراگاه» که متعلق به پلیس آگاهی فراجا است، منتشر شدهاند؛ نشریهای تخصصی که به انتشار تحقیقات مرتبط با حوزههای جرمیابی و افزایش دانش پلیسی میپردازد.
انتهای پیام
