راز تخممرغ ۶۰۰هزارتومانی/ چرا افزایش تولید هم مانع از گرانی نمیشود؟
به نقل از ایسنا، تا همین اواخر، تخممرغ بهعنوان یکی از قابلدسترسترین منابع پروتئینی برای خانوارها محسوب میشد؛ محصولی که بهخوبی توانست بخشی از افت مصرف گوشت و مرغ را جبران نماید و بهعنوان جایگزینی نسبتاً ارزان در سبد غذایی بسیاری از خانوادهها جای خود را پیدا کند. اما اکنون، قیمت این محصول به سطحی رسیده است که خرید یک شانه کامل برای برخی از مصرفکنندگان به چالشی دشوار تبدیل شده است.
ارزیابی قیمتها در برخی از خردهفروشیها نشان میدهد که هر شانه ۳۰ عددی تخممرغ حدود ۶۰۰ هزار تومان و تخممرغ بهصورت دانهای تا ۲۵ هزار تومان به فروش میرسد. در قالب قیمت دانهای، خرید ۳۰ عدد تخممرغ به معنای پرداخت ۷۵۰ هزار تومان خواهد بود؛ بنابراین، مصرفکنندهای که قادر به خرید یک شانه کامل نیست، در خریدهای محدود و دانهای بیشتر هزینه خواهد کرد.
این قیمتها در حالی برای مصرفکنندگان حکمفرماست که بازار تخممرغ در چند ماه گذشته با شرایطی کاملاً متفاوت مواجه بود. افزایش تولید، کاهش فصلی تقاضا و محدود شدن بازارهای صادراتی، عرضه را فراتر از تقاضای داخلی قرار داده بود و قیمت درب مرغداری به زیر هزینههای تولید تنزل یافته بود.
پیشتر، اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، تولید فروردینماه را حدود ۱۰۰ هزار تن و مصرف کشور را بین ۸۰ تا ۸۵ هزار تن تخمین زده بود. طبق گفتههای فعالان این صنعت، تولیدکنندگان در طی چند ماه، تخممرغ را ۳۰ تا ۴۰ درصد پایینتر از قیمت تمامشده به فروش رساندهاند.
ارزیابی قیمتها در برخی از خردهفروشیها حکایت از این دارد که هر شانه ۳۰ عددی تخممرغ حدود ۶۰۰ هزار تومان و تخممرغ بهصورت دانهای تا ۲۵ هزار تومان ارائه میشود. با قیمت دانهای، خرید ۳۰ عدد تخممرغ به ۷۵۰ هزار تومان هزینه نیاز دارد؛ به این ترتیب، مصرفکنندهای که امکان خرید یک شانه کامل را ندارد، مجبور به پرداخت هزینه بیشتری در خریدهای محدود و جداگانه خواهد بود.
در حال حاضر صادرات تخممرغ متوقف است
سیاستهای صادرات تخممرغ در ماههای اخیر چندین بار با توجه به وضعیت بازار تغییر کرده است. زمانی که عرضه داخلی بیش از تقاضا باشد و قیمت درب مرغداری پایینتر از هزینه تولید باشد، صادرات بهعنوان راهی برای حمایت از تولیدکنندگان مطرح میشود. اما با افزایش قیمتها در خردهفروشیها، وزارت جهاد کشاورزی از ابتدای اردیبهشتماه تصمیم به توقف صادرات گرفت تا ارائه در بازار داخلی افزایش یابد.
به گزارش ایسنا، پس از آنکه قیمت هر شانه ۳۰ عددی تخممرغ در برخی مناطق از ۶۰۰ هزار تومان فراتر رفت، محدودیتهایی در صادرات اعمال شد. در ادامه، قیمت هر شانه بسته به وزن، برند و محل فروش به حدود ۴۷۰ تا ۵۶۰ هزار تومان کاهش یافت و سپس صادرات به کشورهایی چون افغانستان، عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس دوباره آزاد شد.
این تغییرات پیدرپی را نشان میدهد که صادرات در بازار تخممرغ به نوعی نقش تنظیمکننده عرضه را ایفا میکند؛ به این معنا که در زمان مازاد تولید فعال میشود و با افزایش قیمت، دسترسی مصرفکننده کاهش مییابد. با این حال، تغییرات مقطعی در سیاست صادراتی بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده ثبات بازار باشد، چراکه تولید تخممرغ روندی زمانبر است و مرغداران نمیتوانند در پاسخ به نوسانات کوتاهمدت، تولید را بهسرعت افزایش یا کاهش دهند.
محمد مرادی در گفتگو با ایسنا در خصوص وضعیت قیمت تخممرغ اظهار داشت: با توجه به تغییرات نرخ ارز، هزینه تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ طبق محاسبات اتحادیه بهطور تقریبی ۲۶۰ هزار تومان تخمین زده شده است. وزارت جهاد کشاورزی نیز هزینه تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ درب واحد تولیدی را ۲۳۵ هزار تومان اعلام کرده بود.
وی افزود: در نیمه اول سال، کاهش مصرف داخلی و برخی تحولات مؤثر بر بازار و تقاضای صادراتی موجب شد که تولیدکنندگان در طی چند ماه محصول خود را به قیمتهای زیانده عرضه کنند. در این ارتباط، تمهیداتی اتخاذ گردید تا قیمت فروش به قیمت واقعی تولید نزدیکتر شود؛ باوجود این، مرغداران همچنان تخممرغ را با قیمتی کمتر از هزینه تولید ارائه میکنند.
مدیر عامل اتحادیه مرکزی مرغداران تخمگذار میهن بیان داشت که افزایش اخیر قیمت تخممرغ نباید بهعنوان گرانی غیرمنطقی در نظر گرفته شود. قیمت نازلتر در ماههای گذشته به دلیل عرضه محصول با زیان بود و اکنون قیمت بهتدریج در حال نزدیک شدن به هزینه واقعی تولید است. بهدلیل طولانی بودن دوره تولید در واحدهای مرغ تخمگذار، تولیدکنندگان با امید به جبران ضرر، گلههای خود را حفظ کردهاند.
مرادی در خصوص میزان تولید و مصرف تخممرغ گفت: در حال حاضر صادرات تخممرغ انجام نمیشود. مصرف ماهانه کشور در این مقطع حدود ۸۵ هزار تن است، در حالیکه تولید این ماه به تقریباً ۹۵ هزار تن میرسد. در ماههای آتی، مصرف بهطور اندکی افزایش خواهد یافت، اما به احتمال زیاد در نیمه دوم سال تولید نیز با سرعت بیشتری بالا خواهد رفت.
وی در مورد نحوه استفاده از مازاد تولید توضیح داد: بخشی از تخممرغ اضافی در صنایع تبدیلی برای تولید تخممرغ مایع پاستوریزه و پودر تخممرغ به کار میرود. با این حال، هنگامی که عرضه از تقاضای داخلی فراتر رود و ظرفیت کافی برای استفاده از صنایع تبدیلی یا صادرات وجود نداشته باشد، قیمت محصول بهطور کاهشی خواهد بود.
مرادی گفت: تولیدکنندگان در طول چهار ماه گذشته زیان فراوانی متحمل شدهاند، زیرا فرصت استفاده مؤثر از ابزارهایی مانند صادرات و صنایع تبدیلی برای جذب مازاد تولید وجود نداشت. شرایط اقتصادی و برخی مداخلات دولتی نیز به گفته وی، در ناپایداری بازار و عرضه محصول با قیمتی کمتر از هزینه تولید تأثیرگذار بوده است.
وی تأکید کرد: با فراهم شدن شرایط مناسب، کاهش مداخلات و بهرهبرداری همزمان از ظرفیت صادرات و صنایع تبدیلی، میتوان به جذب بخشی از مازاد تولید و هدایت آن به بازارهای هدف امید داشت.
چرا با وجود مازاد تولید، قیمت برای مصرفکننده بالا است؟
به گزارش ایسنا، وجود مازاد تولید الزاما به معنای عرضه ارزانقیمت در خردهفروشی نیست. قیمتی که از سوی مرغداران اعلام میشود معمولاً به ازای هر کیلوگرم تخممرغ درب واحد تولیدی است، در حالیکه قیمت بازار بر اساس شانه محاسبه میشود و شامل هزینههای بستهبندی، حملونقل، توزیع و همچنین سود حلقههای مختلف است. وزن شانه، ابعاد تخممرغ، برند و نوع بستهبندی نیز بر قیمت نهایی تأثیرگذار است؛ به همین دلیل مقایسه قیمت هر کیلوگران درب مرغداری بر اساس قیمت یک شانه، بدون در نظر گرفتن وزن آن، اطلاعات دقیق و روشنی از حاشیه سود زنجیره ارائه نمیدهد.
مرادی هزینه تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ را براساس محاسبات اتحادیه حدود ۲۶۰ هزار تومان مطرح کرد. او نیز اضافه کرد که وزارت جهاد کشاورزی برآورد کرده که هزینه تمامشده برای هر کیلوگرم درب واحد تولیدی حدود ۲۳۵ هزار تومان است. او تأکید کرد که با وجود افزایش قیمت در بازار، تخممرغ در سطح تولید هنوز هم کمتر از قیمت تمامشده فروخته میشود.
پیشتر، همچنین اتحادیه مرکزی مرغداران میهن اعلام کرده بود که نرخ پیشنهادی برای هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری ۲۵۲ هزار تومان و قیمت پیشنهادی مصرفکننده ۳۰۹ هزار تومان است. این اتحادیه همچنان تولید فروردینماه را تقریباً ۱۰۰ هزار تن در برابر مصرف ۸۰ تا ۸۵ هزار تن کشور ارزیابی کرده بود.
چگونه زیان مرغداران به افزایش قیمت منجر میشود؟
فروش بلندمدت تخممرغ با قیمتی پایینتر از هزینه تولید میتواند مرغداران را به سمت حذف زودهنگام گلهها سوق دهد. کاهش تعداد مرغهای تخمگذار، با زمانبندی مناسب، عرضه را کم میکند و زمینهساز افزایش قیمت خواهد بود.
در کنار این موضوع، افزایش هزینههای نهادههای دامی، دارو، مکمل، انرژی، دستمزد و تأمین نقدینگی نیز بهای تولید را بهطور قابل توجهی افزایش داده است. از این رو، نمیتوان افزایش قیمت تخممرغ را صرفاً به صدور مجوز صادرات نسبت داد. در واقع، صادرات ممکن است عرضه داخلی را کم کند، اما افزایش هزینه تولید، حذف گلهها، ضعف در صنایع تبدیلی و فاصله قیمتها بین درب مرغداری و خردهفروشی نیز در تعیین قیمت نهایی مؤثر هستند.
قیمتی گران برای مردم و ارزان برای تولیدکننده
مسأله اصلی در بازار تخممرغ هماکنون فقط رقم ۶۰۰ هزار تومان روی یک شانه نیست؛ بلکه تضاد میان قیمت پرداختی توسط مصرفکننده و مقدار دریافتی از تولیدکننده حائز اهمیت است. خانوادهها تخممرغ را با هزینهای خریداری میکنند که ارزش آن را بهعنوان منبع پروتئینی ارزان زیر سؤال میبرد، اما مرغدار بیان میکند که حتی این قیمت بالا در خردهفروشی، بههیچوجه هزینههای تولید را در زنجیره ابتدایی پوشش نمیدهد.
چنانچه این فاصله به حیات خود ادامه دهد، احتمال کاهش مصرف از یک سو و تضعیف واحدهای تولیدی از سوی دیگر بسیار محتمل است. برای ایجاد ثبات در بازار، نیاز به یک سیاست صادراتی قابلپیشبینی، بهرهبرداری مؤثر از ظرفیتهای صنایع تبدیلی و نظارت مناسب بر فاصله قیمت تولید تا خردهفروشی وجود دارد. در غیر این صورت، تخممرغ ممکن است برای مصرفکننده به کالاهایی گران و برای تولیدکننده به محصولی با زیان تبدیل شود.
انتهای پیام
