کاهش سهمیه بنزین در نرخ دوم/ آیا سناریوی جدیدی در زمینه بنزین آغاز شده است؟
به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، کاهش تدریجی سهمیه بنزین با نرخ دوم از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر و سپس به ۵۰ لیتر، همراه با محدودیت در سهمیه کارتهای جایگاه، این سوال را به وجود آورده است که آیا دولت بدون تغییر در قیمت بنزین سهمیهای، به طور غیرمستقیم مصرفکنندگان را به سمت خرید بیشتر از بنزین آزاد هدایت میکند؟
کاهش سهمیهها
به گزارش همشهری، یکی از اصلیترین اعلامهای سخنگوی دولت این بود که سهمیه ۶۰ لیتری بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان بدون تغییر باقی خواهد ماند. اما نکتهای که کمتر به آن توجه شد، آغاز کاهش سهمیه بنزین با نرخ دوم بود که ابتدا ۱۰۰ لیتر بود، ولی به ترتیب به ۷۰ و سپس ۵۰ لیتر کاهش یافته است.
این تغییرات نشان میدهد که هرچند قیمت رسمی به ثبات خود ادامه میدهد، اما میزان بنزین قابل دریافت با نرخ یارانهای به تدریج کاهش یافته است؛ موضوعی که میتواند سبب شود برخی از مصرفکنندگان پرمصرف ناچار به خرید بنزین با نرخ ۵۰۰۰ تومان شوند.
مدیریت مصرف بدون افزایش ناگهانی قیمت
در همین حال، پیمان فلسفی، نماینده مردم تهران در مجلس، از بررسی سناریوهایی برای تجدید نظر در سهمیهبندی بنزین خبر داده است. بر اساس اظهارات وی، در نشستی مشترک با سازمان برنامه و بودجه و وزارت نفت، تأکید بر استفاده از ابزارهای غیرقیمتی برای مدیریت مصرف بوده است؛ رویکردی که به جای افزایش ناگهانی قیمت، بر اصلاح نحوه توزیع سهمیهها تمرکز دارد.
با توجه به اینکه تهران بالاترین مصرف سوخت را در کشور دارد، مسئولان بر این باورند که کنترل مصرف در پایتخت میتواند تأثیرات چشمگیری بر کاهش هزینههای دولت و مدیریت تقاضای انرژی داشته باشد.
آغاز سناریوی جدید؟
اگر روند ماههای اخیر به عنوان یک معیار در نظر گرفته شود، دولت در حال حاضر بدون افزایش قیمت بنزین سهمیهای، دو اقدام کلیدی را به مرحله اجرا درآورده است؛ کاهش سهمیه بنزین نرخ دوم و محدودیت در سهمیه بنزین کارتهای جایگاه. از دیدگاه برخی از کارشناسان، این سیاست ممکن است موجب شود که تعدادی از مصرفکنندگان زودتر از قبل به حداکثر سهمیه یارانهای خود برسند و ناگزیر شوند بنزین آزاد با نرخ ۵۰۰۰ تومان به لیتر خریداری نمایند؛ رخدادی که بدون تغییر نرخ رسمی، هزینه سوخت گروهی از مصرفکنندگان را افزایش میدهد و همزمان میتواند به کنترل مصرف کمک کند. البته برخی منابع اطلاعاتی اندکی نشان میدهد که دولت ممکن است از ابتدای پاییز یا حتی زودتر قیمت بنزین با نرخ سوم را افزایش دهد.
اصلاحات تدریجی به جای تصمیمات ناگهانی
بیانات اخیر مقامها نشان میدهد که دولت در تلاش است اصلاح نظام یارانه سوخت را به تدریج و بدون ایجاد شوک قیمتی دنبال کند. در کنار مرور مجدد در سهمیهبندی، اجرای قیمتگذاری پلکانی، ارتباط کارت سوخت با کارت بانکی و بهرهگیری از ابزارهای هوشمند نیز از جمله گزینههای مورد بررسی هستند.
با این وجود، اینکه کاهش تدریجی سهمیهها مقدمهای برای پیادهسازی یک نظام جدید توزیع سوخت باشد یا صرفاً اقدامی برای مدیریت مصرف در کوتاهمدت، سؤالی است که پاسخ آن به تصمیمات آینده دولت و نحوه اجرای اصلاحات در بازار سوخت وابسته خواهد بود.
مدیریت مصرف یا چالشی جدید
برای اینکه کاهش تدریجی سهمیه بنزین نرخ دوم از منظر سیاستگذاران به عنوان ابزاری برای مدیریت مصرف و کاهش بار یارانه سوخت به حساب بیاید، در عمل پیامدهایی دارد که بیش از همه شامل حال شهروندان عادی میشود. کاهش سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی و محدودسازی سهمیه کارتهای جایگاه بدین معناست که بخش قابل توجهی از رانندگان، به ویژه آنهایی که به دلیل مشاغل یا محل زندگی خود ناگزیر به تردد روزانه هستند، زودتر از قبل سهمیه خود را مصرف خواهند کرد.
نتیجه این سیاست صرفاً بر افزایش استفاده از بنزین آزاد متمرکز نیست؛ بلکه تعداد دفعات مراجعه به جایگاههای سوخت نیز افزایش خواهد یافت. رانندهای که پیشتر با یک یا دو بار سوختگیری در ماه به نیاز خود پاسخ میداد، اکنون ممکن است مجبور شود افزایش دفعات مراجعه به جایگاه را تجربه کند. این امر به معنای هدر رفتن زمان، افزایش صفهای نوبتدهی، افزایش ازدحام در جایگاهها و تحمیل هزینههای پنهان به مردم است؛ هزینههایی که در آمارهای رسمی منعکس نمیشود اما شهروندان هر روز آن را احساس میکنند. در چنین شرایطی، انتظار میرود هرگونه برنامهریزی برای اصلاح نظام سهمیهبندی سوخت، علاوه بر ملاحظات اقتصادی، اثرات اجتماعی و رفاهی آن نیز به دقت مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه موفقیت سیاستهای انرژی تنها به کاهش مصرف محدود نمیشود، بلکه به میزان پذیرش عمومی و کاهش هزینههای تحمیلشده به شهروندان نیز وابسته است.
۲۲۳۲۲۵
