شرایط و نحوه حبس درصورت عدم پرداخت مهریه
1) مالیت داشتن: مرد نمی تواند بگوید تمام هوای تهران را مهریه قرار می دهم.
2) قابل تملک باشد: مرد نمی تواند میدان آزادی را مهریه همسرش قرار بدهد، زیرا جزو اماکن عمومی است.
3)معین باشد: یعنی مجهول نباشد؛ یعنی نمی تواند فلان جواهری را که در ته اقیانوس آرام است ، مهریه قرار دهد.
چیزهایی که می توانند به عنوان مهر قرار بگیرند عبارتند از :
1) عین باشد مثل باغ
2) دین باشد مثل چک، سفته، برات
3) منفعت باشد مانند منفعت باغ
4) انجام کار مثل ساختمان خانه
5) آموزش باشد مثل آموزش قرآن و نقاشی
6) حقوق مالی باشد مثل سر قفلی یا حق تألیف ترجمه ها
باید توجه نمود که فوت زوج در مهریه تأثیر گذار نیست و مهریه از ماترک شوهر ( آنچه به جا گذاشته) برداشته می شود. چنانچه زن هم بمیرد، مهریه ساقط نمی شود. مهریه ارث است و به وراث وی خواهد رسید.
هنگام فسخ نکاح ،در صورتی که دختر وظایف زناشویی را انجام داده باشد ،مهریه به او تعلق می گیرد ، اما زمانی که فقط عقد شده وهنوز عروسی نکرده باشد، نصف مهریه به او تعلق می گیرد.
*در صورت درخواست طلاق از سوی زن ، آیا این درخواست برای دریافت مهریه نیز کافی است ؟
اگر مرد متقاضی طلاق باشد در رأی دادگاه، کلیه حقوق شرعی و قانونی و عرفی زن لحاظ می شود، مانند: مهریه، نفقه، نفقه ایام عده و حتی جهیزیه، حضانت فرزندان و اجرت المثل. اما اگر طلاق به خواسته مرد نباشد و زن به جز طلاق ، مهریه خود را نیز مطالبه کند، باید دادخواست جداگانه ای به دادگاه تقدیم کند که تحت عنوان دادخواست مطالبه مهریه از طرف زوجه می باشد.
نحوه گرفتن و وصول مهریه
1 ) ارسال اظهار نامه از سوی زن به شوهر
2) از طریق اجرای ثبت
3) از طریق دادگاه ها
اظهارنامه نوعی اوراق چاپی موجود در دادگستری است که دارای دو ستون خواهان و خوانده می باشد. خواهان (زوجه) ، اظهارات خود را در مورد در خواست مهریه، در ردیف خواهان می نویسد وآن را برای خوانده (زوج) از طریق دادگاه می فرستد .در ردیف خوانده، اظهارات زوج نیز ثبت می شود . در این هنگام زوجه همنچنان باید تمکین کند ، چرا که در غیر این صورت ناشزه محسوب می شود و نفقه به او تعلق نمی گیرد .
اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را داشت اما از پرداخت آن خودداری کرد ، زوجه مهریه خود را به اجرا می گذارد .چنانچه ظرف مدت ده روز مالی، زن دارایی شوهر را معرفی کند، فوراً نسبت به توقیف آنها اقدام می شود، اگردارایی زوج فقط حقوق او باشد ،( اگر مرد همسر دیگری نداشته باشد)تا یک چهارم آن ماهانه به زوجه تعلق می گیرد،تا زمانی که مهریه کاملاً پرداخت شود و مرد تا پرداخت کامل مهریه زن نمی تواند از کشور خارج شود اما در صورتی که مرد اموال دیگری غیر از حقوق داشته باشد دادگاه اموال او را می فروشد و مهریه از این طریق پرداخت می شود.
اما اگر مرد توانایی مالی نداشت ،زن می تواند به دادگاه خانواده مراجعه کند و دادخواستی مبنی بر استرداد مهریه به دادگاه بدهد . دادگاه به دادخواست او رسیدگی می کند در صورتی که زوجه مستحق دریافت مهریه باشد ، دادگاه حکم به پرداخت مهریه می دهد .در این صورت مرد موظف می شود از زمان تعیین شده توسط دادگاه ، مهریه همسرش را بپردازد. اگر مرد مالی داشته باشد و زن فکر کند که در طول مدتی که دادگاه تشکیل می شود، مرد آن مال را می فروشد یا جابه جا می کند، از دادگاه می خواهد قرار تأمین خواسته صادر کند ، با این درخواست قرار تأمین صادر می شود و مال تا صدور حکم دادگاه، توقیف می شود . از این مال تأمین شده می توان ، مهریه را برداشت در غیر این صورت ،عدم پرداخت مهریه، ضمانت اجرایی دارد.
بنابراین بهتر است مهریه متناسب با توانایی های مالی زوج باشدو در زمانی که زن و شوهر در اوج صفا و صمیمیت قرار دارند ،مهریه پرداخت شود. زوجین می توانند از آغاز زندگی قرار بگذارند، ماهانه، بخشی از مهریه پرداخت شود .این کار می تواند از لحاظ عاطفی در زندگی آنان مؤثر باشد .
اگر مرد مازاد بر مستثنیات دین (ابزار کار یا ماشینی که مرد با آن کار می کند جزو مستثنیات دین است)، دارای تمکین مالی باشد، وصول مهریه از طریق اجرای ثبت یا مراجعه به دفتر خانه سهل الوصول تر است .
مهلت تجدید نظر خواهی بیست روز است . زوجین ظرف این مدت می توانند به رأی دادگاه اعتراض کنند. بعد از اینکه رأی دادگاه قطعی شد، زوجه، ماده 2 قانون نحوه اجرای حکومت مالی را اعمال می کند،یعنی اگر مرد معسر نباشد و بدهی خود را پرداخت نکند ،به زندان می رود ، اما اگر توسط دادگاه معسر شناخته شود، دادگاه رأی به تقسیط مهریه می دهد .
مواد قانونی:
ماده 1078 – هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تملک نیز باشد میتوان مهر قرار داد.
ماده 1079 – مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آنها بشود معلوم باشد.
ماده 1080 – تعیین مقدار مهر منوط به تراضی طرفین است.
ماده 1082 – به مجرد عقد، زن مالک مهر میشود و میتواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.
این سوال که چگونه مهریه خود را بگیرم و نحوه وصول مهریه و شرایط ان چیست را در این قسمت توضیح میدهیم
دادگاه خانواده:
زوجه میتواند با ارائه دادخواست حقوقی به دادگاه ویژه خانواده، مهریه خود، هزینه ابطال تمبر و حق الوکاله وکیل را مطالبه نماید و همزمان تقاضای توقیف اموال همسرش را نیز بنماید.
هزینه تمبر دادخواست مطالبه مهریه
بابت یک میلیون تومان اول مهریه، پانزده هزار تومان تمبر و بابت مابقی مهریه به ازای هر یک میلیون تومان، بیست هزار تومان تمبر الصاق میگردد.
عجز از پرداخت هزینه دادرسی:
در صورت ناتوانی زوجه از پرداخت هزینه دادرسی وی میتواند دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را به پیوست دادخواست مهریه ارائه دهد که دادگاه بدواً به این خواسته رسیدگی و سپس به خواسته اصلی میپردازد بدیهی است زوجه، در صورت اثبات اعسار از پرداخت هزینه دادرسی معاف خواهد بود.
برگ دادخواست مطالبه مهریه به دادگاه عمومی
مشخصات طرفین نام نام خانوادگی نام پدر شغل
خواهان مشخصات زوجه
خوانده مشخصات زوج
وکیل یا نماینده قانونی مشخصات وکیل یا نماینده قانونی
تعیین خواسته و بهای آن تقاضای وصول مهریه با توجه به قرار تأمین صادره مقوم به مبلغ ……. ریال با احتساب خسارات دادرسی.
دلائل و منضمات 1 – فتوکپی سند ازدواج 2 – فتوکپی شناسنامه خواهان 3 – فتوکپی قرار تأمین صادره.دادخواست
بسمه تعالی ریاست محترم دادگاه عمومی شهرستان …………………با سلاماحتراماً؛ به استحضار میرساند اینجانب …………… مدتی قبل تقاضای صدور قرار تأمین مهریه از اموال خوانده را نموده بودم، که طبق دادنامه شماره ………….. مورخ …………… قرار تأمین اموال معادل مهریه صادر گردیده است.اکنون به موجب این دادخواست، از آن مقام محترم تقاضای صدور حکم وصول مهریه را از اموال توقیف شده با احتساب خسارات دادرسی دارد.با تقدیم احترامامضاء خواهان …………
شعبه …………. دادگاه عمومی …………… رسیدگی میفرمائید نام و نام خانوادگی مقام ارجاع کننده ……………………. تاریخ ………………… امضاء شماره و تاریخ ثبت دادخواست تاریخ ………………. شماره
2 – مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی:
یکی از راههای مطالبه مهریه از شوهر مراجعه به اجرای ثبت اسناد رسمی است. در این روش زن میتواند قباله ازدواج خود را به دفترخانه محل ثبت عقد ارائه کند و تقاضای صدور اجرائیه کند. سپس با اجراییه به اداره ثبت مراجعه و مهریه خود را مطالبه کند. در این روش زوجه باید هزینه اجرایی را هم که برابر با نیم عشر دولتی است پرداخت کند که بعدا این هزینه از شوهر گرفته خواهد شد. برای اجرای مهریه مالی اعم از وجه نقد یا مال منقول (ماشین، موبایل یا...) و یا مال غیر منقول (ملک) توقیف میشود البته به شرط اینکه جزو مستثنیات دین نباشد. بنابراین گامهای زیر باید به ترتیب طی شود:
۱- مراجعه به دفترخانه محل ثبت عقد و ارایه قباله ازدواج.
۲- مراجعه به اداره ثبت محل با همراه داشتن اجراییه صادره از دفترخانه.
۳- پرداخت نیم عشر دولتی: بابت اجرای اسناد رسمی نیم عشر مبلغ اجراییه گرفته میشود نیمعشر مزبور را حقالاجرا میگویند. (ماده ۱۳۱ قانون ثبت ) حقالاجرا حقی است به صورت پول که دولت از بابت اجراییه اسناد رسمی میگیرد که پنج درصد مبلغ اجراست.
۴- معرفی اموالی برای توقیف.
زن میتواند از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی مهریه خود را مطالبه نماید به این صورت که قباله ازدواج خود را به دفترخانه محل ثبت عقد ارائه و تقاضای صدور اجرائیه نماید سپس با اجرائیه به اداره ثبت مراجعه و مهریه خود را مطالبه کند که البته به میزان نیم عشر دولتی هزینه اجرایی پرداخت مینماید که بعداً این هزینه از شوهر اخذ خواهد گردید که در این راستا مالی اعم از وجه نقد یا مال منقول (ماشین – موبایل…..) و یا مال غیر منقول (ملک) توقیف میگردد البته به شرط اینکه جزء مستثنیات دین نباشد.
فرم وصول مهریه از طریق اجرای ثبت
مسئول محترم دفترخانه ازدواج شماره ……………….. شهرستان ……………………..
احتراماً؛ با توجه به عقدنامه تنظیمی در آن دفتر، اینجانب ………………….. در تاریخ ………………. با مهریهایی معادل ……………… به عقد دایم آقای ………………… در آمدهام. از آنجا که مهریه حق قانونی زن بوده و به عنوان دین بر ذمه زوجه قرار داشته و عندالمطالبه میباشد، نامبرده علیرغم درخواستهای مکرر از تأدیه مهریه قانونی اینجانب خودداری مینماید. لذا خواهشمند است به موجب این درخواست، ضمن صدور اجرائیه نسبت به وصول مهریه هرگونه اقدام لازم را مبذول فرمائید.
امضاء زوجه
مهریه تا 110 سکه قابل وصول است/ ضرورت اثبات استطاعت مالی زوج از سوی زوجه
مطابق با قانون هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا 110سکه بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده 2 قانون اجرای محکومیتهای مالی است.
مهریه تا 110 سکه قابل وصول است و در صورت اعسار زوج، قانون او را مجاب به پرداخت بیش از 110 سکه نمیکند.
طالع با اشاره به بخشنامه رئیس قوه قضاییه برای عدم حبس زندانیان مالی گفت: این بخشنامه و این قانون در جهت کاهش جمعیت کیفری زندانها صورت گرفته است و با اجرایی شدن این بخشنامه 5000 زندانی از زندان آزاد شدهاند و این مهم روند بهبودی در دستگاه قضا داشته است.
وی تصریح کرد: طبق این قانون، مهریه زنان هرچقدر باشد مرد مکلف به پرداخت 110سکه است و باقی مهریه درصورتی قابل وصول است که زوج بتواند ثابت کند همسرش ملاعت مالی دارد و اگر مالی از زوج شناسایی نشد طبق ماده 2 نحوه اجرای محکومیتهای مالی عمل میشود و اگر مرد اثبات کند که توان پرداخت ندارد، مهریه همان 110سکه خواهد بود.
این وکیل دادگستری در پایان خاطرنشان کرد: در پرداخت مهریه مازاد بر 110 سکه، حکم جلب صادر نمیشود و در صورت استطاعت مالی زوج اموال وی توقیف خواهد شد و مطابق این لایحه تا 110 سکه طلا از مهریه تعیین شده ضمانت اجرایی برای اعمال ماده دو نحوه اجرای محکومیت های مالی را دارد، یعنی زوجه میتواند در صورت پرداخت نکردن مهریه تا این میزان با اعمال ماده 2، حکم جلب زوج را بگیرد.
شرایط مهریه قسطی
در قسمت قبلی این مطلب که روز چهارشنبه 22 آبان منتشر شد، با شرایطی که مردان پس از دستگیری به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه در زندان با آن مواجه میشوند، آشنا شدیم. به این مساله هم اشاره شد که بسیاری از مردان به زندان میروند تا شرایط مناسبی برای قسطی شدن مهریه به وجود بیاید. در این شماره شیوه طرح دعوی اعسار تقسیط را به شما توضیح میدهیم.
با توجه به این نکته که «مهریه از نظر قانون عندالمطالبه و دین ممتاز است»، شاید برای هر دو طرف دعوای این سوال پیش بیاید که چگونه این مساله با اعسار و تقسیط مواجه میشود و چرا قانون درباره چنین دین مهم و حساسی اقدام به پذیرش قسط میکند؟ بـرای ایـن سوال میتوان دلایل حقوقی فراوانی را ذکر کرد، اما شاید دلیل سادهاش این باشد که اگر قرار بــر رعــایــت مــاده 2 قـانـون اجـرای محکومیتهای مالی -ـ که به موجب آن مردان ناتوان در پرداخت مهریه به زنــدان مــیافـتـنـد -ـ بـاشـد، احـتـمـالا زندانهای کشور به جای پذیرش اراذل و اوباش، دزدان، افراد مخل امنیت اجتماعی و... باید میزبان مردانی باشد که همسران آنها مطالبه مهریه کردهاند اما چون قانون کارهای مهمتری هم دارد، در صورت اثبات این مساله که مرد توان پرداخت مهریه به صورت یکجا را ندارد، مبلغ مهریه به شکل اقساط از او دریافت میشود. زندانی بودن مرد در اغلب موارد نهتنها کمکی به حل مشکل زن نمیکند بلکه مشکلات دیگری را نیز برای هر دو طرف به وجود میآورد. به این ترتیب قانون با در نظر گرفتن شرایط خاصی این امکان را فراهم کرده که قاضی با رسیدگی به وضعیت مالی مرد و با اثبات ناتوانی او در پرداخت مهریه به صورت یکجا اعساراو را بپذیرد و حکم به تقسیط مهریه بدهد.
اعسار از پرداخت مهریه حکمی موقتی است
البته باید دقت کنید این حکم به صورت موقت صادر میشود و در انتهای تمام احکام مربوط به مهریه این مساله قید میشود که اگر زن بتواند بعدها اموالی از مرد به دست بیاورد، میتواند نسبت به وصول طلب خود از آنها اقدام کند. معنی این جمله هم این است که مثلا اگر مرد محکوم به پرداخت مهریه 500 سکهای خود به شکل اقساط شد، تا پیش از پایان پرداخت این اقساط هر زمانی که زن بتواند اموالی را مبنی بر توانایی مرد برای پرداخت مابقی مهریه به دادگاه معرفی کند، این اموال توقیف و به دلیل «دین ممتاز» بودن مهریه، مهریه از آن کسر میشود. به همین سبب بسیاری از مردانی که در چنین شرایطی حکم اعسار و تقسیط بابت مهریه دریافت میکنند، امکان خرید خانه، داشتن حساب سرمایه گذاری بانکی، خرید خودرو و... را ندارند و زن میتواند با معرفی این اموال مهریه خود را مطالبه کند. معمولا مردان پیش از صدور حکم اعسار و تقسیط و تا زمان بسته شدن پرونده اجرای احکام معمولا یا همه اموال خود را به نام اطرافیان مـیکـنند یا معاملات خود را مخفی میکنند. اما برخی از زنان نیز در این فرصت، با مراجعه به ثبت و استعلام، از خرید یا فروش اموال همسر خود مطلع میشوند و شکایتی تحت عنوان «فرار از دیــن» را مـطــرح مــیکـنـنــد کـه در شمارههای آینده به آن خواهیم پرداخت. البته چنین مواردی بسیار اندک است و خیلی کم پیش میآید طرفین برای مدت طولانی زن و شوهر باشند و مهریه هم به زن پرداخت شود. معمولا درخصوص مهریه هر دو طرف به دنبال راهحلی برای توافق میگردند و اغلب بر سر میزان مشخصی از آن به توافق میرسند. در این مرحله با ذکر این توافق و بسته شدن پرونده در اجرای احکام، مرد میتواند سکهها را خارج از پرونده نیز در قبال رسیدهایی رسمی که از دادگاه قابل تهیه است به همسرش بپردازد و از آن پس هر نوع معامله و خرید و فروشی که میخواهد انجام دهد و هیچ کس هم مانع او نشود.
دادخواست اعسار و تقسیط چیست؟
در نگاه کلی قانون خانواده، معمولا اعسار و تقسیط اگـر خارج از زندان ارائه شود، بخصوص درباره مهریههای سنگین مورد پذیرش قرار نمیگیرد یا اینکه قاضی با تخفیف اندکی و با تعیین یک پیش قسط سنگین مهریه را قسط بندی میکند و در بهترین حالت یک سوم مهریه را پیش و مابقی آن را به شکل ماهی یک سکه دریافت میکند. به این مساله توجه کنید تنها در صورتی اعسار مرد پذیرفته میشود که زن نتواند مال یا اموالی را به دادگاه معرفی کند. شیوه معرفی هم بسیار ساده است. مثلا زن عنوان میکند همسرش در یک بانک یا جایی سرمایهای دارد و بعد دادگاه با ارائه نامهای به آن محل خاص و دادن نامه به زن، از آنجا میخواهد تا اموال مرد را توقیف و گزارش آن را به دادگاه اعلام کنند. با چنین نامهای حتی پول پیش خانهای که زن و شوهر در آن زندگی میکنند، طلبی که شوهر از دیگری دارد، پولی که بابت پیش خرید خانه یا خودرو داده شده، ودیعه بانکی برای دریافت وام مسکن و... هم قابل توقیف است و اگر ثابت شود که جایی خلاف دستور دادگاه عمل کرده و این مال را توقیف نکردهاند، با آنها برخورد قانونی سختی خواهد شد و کار آنها در حکم یک عمل مجرمانه تلقی میشود.
زندان در نظام قضایی جایگاه ویژهای دارد و رفتن به زندان از نظر قاضی به این معنی است که مرد واقعا توان پرداخت مهریه را ندارد و هیچ کلکی در کار نیست. به همین سبب برخی از مردان بعد از دادخواست اعسار و تقسیط به زندان میروند، برخی نیز بلافاصله بعد از حـضــور در زنــدان دادخــواسـت اعـسـار مـیدهـنـد. دادخواست از زندان این مزیت را دارد که سبب میشود پرونده به سرعت در مرحله رسیدگی قرار بگیرد. اساسا این امتیاز یک زندانی است که خیلی زود پروندهاش رسیدگی میشود چون طبق عرفی نانوشته در میان قضات فرد نباید بیدلیل در زندان بماند. یک نکته طلایی هم وجود دارد و آن این است که اگر مرد از زندان و با دستبند به جلسه دادگاه بیاید، این مساله تاثیر زیادی در تخفیف مجازات ــ در صورتی که واقعا معسر باشد و توان پرداخت کامل مهریه را نداشته باشد ــ دارد. به همین سبب در اغلب اوقات به زندان رفتن مرد کمک زیادی به حل مشکل مهریه او میکند و پرونده او را در مسیر حل شدن قرار میدهد.
مردان چگونه معسر میشوند
دادخواست اعسار، دادخواستی ساده است که مرد در آن اعلام میکند با توجه به این نکته که همسرش مطالبه مهریه کرده و او نیز توانایی پرداخت مهریه را به صورت یکجا ندارد، از دادگاه تقاضا میکند مهریه او قسطی شود. در هر لایحه دادخواستی، باید حداقل چهار شاهد که هم میتوانند زن باشند و هم مرد، در برگهای جداگانه نام خود را ذکر کنند و با بیان اظهاراتی مبنی بر ناتوانی مرد، اظهارات خود را امضاء کنند.
پس از آن باید این برگه هم به دادگاه ارائه و در روز شهادت تنها همان افراد معرفی شده برای شهادت به دادگاه مراجعه کنند. البته با توجه به این نکته که ممکن است برخی از شهود بنا به هر دلیلی در دادگاه حاضر نشوند، بهتر است افراد بیش از چهار شاهد به دادگاه معرفی کنند تا در صورت بیمعرفتی احتمالی یکی از شهود ــ که در چنین مواردی هم کاملا طبیعی است ــ پرونده بینتیجه نماند. شهود نباید جزو اقوام و فامیل مرد باشند. رابطه آنها با مرد نیز نباید مثلا رابطهای از جنس «کارمند و کارگر بودن» باشد. هر مسالهای که دروغ و غیرواقعی بودن شهادت شهود را نشان دهد، باعث رد شدن شهادت میشود و طبیعی است که یک کارمند یا برادر در چنین موضوعی نمیتواند به نفع رئیس یا برادر خود شهادت درست بدهد. شهود باید در روز رسیدگی به پرونده کپی اول صفحه شناسنامه خود را هم تهیه و به دادگاه ارائه کنند. در دادگاه پس از احراز هویت شهود و اطمینان از رابطه غیرفامیلی میان آنها و مرد، از آنها شهادت گرفته میشود. برخی از قضات شهود را بشدت سوال پیچ میکنند و باعث میشوند گاهی شهود دچار تناقض گویی شوند. البته برخی از مردان پیش از جلسه رسیدگی طی جلسهای سرپایی با شهود، اطلاعات دقیقی از خود به آنها میدهند و در اصصلاح همه حرفها را «یک جور» میکنند تا در محضر دادگاه تناقضی وجود نداشته باشد. میزان درآمد مرد، شرایط زندگی، داشتن خانه یا خودرو و موارد مشابه چیزهایی است که قاضی از شهود میپرسد. شهود هم معمولا درباره مرد چنین مواردی را عنوان میکنند: «این آدم در حد نان بخور و نمیر درآمد دارد، کارمند آبرو داری است، حقوق او همین است و منبع مالی دیگری ندارد، الان در عسر و حرج به سر میبرد و شرایط روحی خوبی ندارد، از ابتدای تشکیل زندگی همه جور هزینه برای این خانم کرده و بارها از ما پول قرض کرده، شرایط معیشتی متوسط رو به پایین دارد، برای پرداخت مهریه توانایی مالی ندارد، او مثل ما و بقیه همکارانمان در پایین شهر ساکن است و فقط برای کار کردن به بالای شهر میآید، این مرد از لحاظ شغلی امنیت ندارد و ممکن است فردا کارش را از دست بدهد و... در ابتدای کسب شهادت، قاضی شهود مرد را از دادن شهادت دروغ میترساند و گاهی آنها را به قرآن هم قسم میدهد که جز حقیقت چیزی نگویند و سپس به آنها میگوید در صورت شهادت دروغ مجازات خواهند شد؛ اما معمولا در صورت عدم اعتراض زن یا نداشتن سندی جدی از سوی او، هیچ مردی به خاطر شهادت دروغ مجازات نمیشود. گاهی مردان برای اثبات ناتوانی مالی خود فیشهای حقوقی با مبلغ اندک هم به دادگاه ارائه میکنند که در صورت مخدوش بودن فیش یا در صورت اعتراض، زن میتواند از دادگاه تحقیق در این زمینه را تقاضا کند و در صورت درستی ادعای زن، علاوه بر عدم صدور رای اعسار و تقسیط، مرد به جرم فریب دادگاه باید در دادگاهی دیگر هم محاکمه شود. یکی از سوالهای متداولی که قاضی در جلسه رسیدگی از زن میپرسد، این است که اگر زن برادر او از برادرش مهریه بخواهد، او چه خواهد کرد؟ زنان باید در چنین مواردی کاملا منطقی عمل کنند و به جای انتخاب مواضع احساسی و لجبازانه فقط تاکید کنند که به دنبال دریافت حق خود هستند و نظر دادگاه را میپذیرند. اینکه هر قاضی بر اساس چه فرمولی اعسار و تقسیط را میپذیرد و چگونه پیش قسط تعیین میکند، موضوعی پیچیده است که هیچ کس از آن سر در نمیآورد؛ اما مسائلی مانندشاغل بودن زن، میزان مدت زمانی که با همسرش زندگی کرده، وضعیت خانوادگی و شان او، میزان تحصیلات زن، حس قاضی نسبت به امکان تداوم یا عدم تداوم این زندگی از یک سو و میزان مهریه و دیگر حق و حقوق قانونی زن از جمله موارد موثر در تعیین میزان مهریه است.
مدارک و رویه رسیدگی به اعسار از پرداخت مهریه و نمونه دادخواست اعسار
رسیدگی به موضوع اعسار مانند تمام موضوعات حقوقی با دادن دادخواست و تعیین وقت رسیدگی انجام میشود .
مدارکی که باید برای اثبات اعسار و یا تقسیط تهیه کرد به قرار زیر است :
برگه قضائی دادخواست
استشهادیه محلی
کپی دادنامه صادره در خصوص مهریه
مدارک مصدق وضعیت مالی از جمله فیش حقوقی و غیره
مشخصات زن(خوانده) و شوهر (خواهان )نوشته شود و در صورت در دسترس نبودن دادنامه به شماره دادنامه و شماره پرونده مربوطه استناد خواهد شد .و در صورت در دسترس نبودن اطلاعات مربوط به عقدنامه به حد کفایت و در حد مشخص کردن مشخصات حکم و شماره پرونده اکتفا میشود .
بعد از تنظیم دادخواست باید استشهادیه تهیه شود و بوسیله افراد مورد نظر امضاء شود .
( بر فرض در یک برگه a4 و یا برگه سفید )
استشهادیه محلی
بدینوسیله از اهالی محترم محل و مطلعین مومن و مسلمان طلب گواهی می نمایم مبنی بر اینکه آیا علم و اطلاع کامل و کافی دارید که اینجانب . . . . . . . توان و استطاعت مالی ندارم تا میزان محکوم به را بپردازم .چنانچه از موارد مندرج کاملاً مطلع هستید ذیل ورقه را گواهی نمائید .
مراتب مورد گواهی اینجانبان است
1-. . . .. امضا
2- . . . . امضا
3- . . . . امضا
4- . . . . امضا
5-. . . . . . . . .
بدیهی ست افراد امضاء کننده نباید از فامیل و اقوام نزدیک خواهان (معسر) باشند.
بعد از تکمیل فرم قضائی و استشهادیه مذکور مراتب به امضاء می رسد و بهمراه بقیه مدارک تهیه شده برای ابطال تمبر به واحد الصاق تمبر مجتمع قضائی صادر کننده حکم مهریه برده میشود .
بعد از ابطال تمبر و تهیه پوشه که هزینه چندانی ندارد باید از مدارک موجود در دو نسخه دیگر کپی تهیه کرده و برای رسیدگی موضوع اعسار دستور ریاست و یا معاونت مجتمع قضائی را بر روی پرونده اخذ کرد و سپس پرونده را به دفتر دادگاه صادر کننده حکم مهریه تقدیم کرد (البته ممکن است بعد از ثبت کامپیوتری ادامه کارها خودبخود انجام شود که شایان پیگیریست ).
بعد از این مرحله برای رسیدگی به دادخواست وقت رسیدگی تعیین میشود که در صورت کمبود وقت میتوان خواستار اختصاص دادن وقت رسیدگی فوق العاده شد (که موافقت با آن بستگی به نظر ریاست دادگاه دارد ) .
بعد از تعیین وقت و احضار خواهان و خوانده معمولاً در برگه احضاریه مشخص میشود که شهود باید حضور داشته باشند اما در غیر آنصورت هم بهتر است شهود امضا کننده برای جلسه رسیدگی حضور داشته باشند و آماده برای دادن شهادت باشند .
برای رسیدگی به خواسته فرد معسر از پرداخت مهریه ،یا فرد معسر باید شخصاً حضور داشته باشد و یا می تواند در صورت وجود مشکلات ( از جمله وجود برگ جلب ) به دادگاه لایحه تقدیم کند که این کار بدون مانع خواهد بود و در روند رسیدگی تاثیر خاصی نخواهد داشت .
اما در صورت عدم حضور خواهان (معسر) و نبودن وکیل و ندادن لایحه دادخواست خواهان رد خواهد شد.
لایحه نیز همان مطالبی ست که مورد نظر خواهان و یا خوانده است که قرار است در دادگاه در بیان دلایل و یا دفاع از خود بیان کند .که پیشنهاد میشود حتماً از طرف فرد متخصص و کارشناس نوشته شود .
در خصوص رسیدگی به اعسار باید توجه داشت عدم حضور خوانده (زوجه ) مانع رسیدگی به اعسار نمیباشد و در صورت عدم حضور زوجه نیز حکم متناسب با شرایط خواهان صادر خواهد شد فقط کافیست ابلاغ لازم به زوجه صورت گرفته باشد .
اما حضور زوجه از این جهت مهم است تا بتواند موارد خلاف واقع که مورد اشاره زوج است را به دادگاه معرفی نماید و احیاناً پنهانکاریهای مالی و یا انتقال اموال را به دادگاه اطلاع دهد .
بعد از صدور حکم در این ارتباط و تعیین مبلغ مشخص برای اقساط ماهیانه و یا پذیرفتن اعسار کامل به شرط اثبات نداری کامل و قطعی شدن حکم صادره بدیهی ست امکان بازداشت فرد معسر دیگر بخاطر نداشتن امکانات مالی برای پرداخت یکجای مهریه منتفی میشود .
اما در صورتی که مقدار اقساط ماهیانه مشخص باشد و اقساط پرداخت نشود مورد پیگرد اجرای احکام قرار گرفته و ممکن است بازداشت شود
