رشد 20 درصدی دلار در 40 روز

ساعت 24 - درحالی که انتظار می‌رفت با آمدن عبدالناصر همتی به بانک مرکزی و تصریح رییس جمهور و نیز همراهی وزیر اقتصاد نرخ دلار تثبیت شود اما عددهای ثبت شده در بازار آزاد ارز نشان می‌دهد در40 روز از اول دی تا 9 بهمن امسال قیمت دلار با رشد 20 درصدی روبه شده است.

این اتفاق درحالی است که گفته می‌شود قیمت دلار برای واردات نهاده‌های دامی ونیزکالاهای اساسی در هردلار 112 هزارتومان تثبیت شده است. فاصله دلار رسمی با دلار آزاد حالا به 24.5 درصد رسیده و نشان دهنده تک نرخی نشدن ارزونیز پابرجایی رانت ارزی است. بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهد نرخ ارز اسکناس بازار آزاد از روز اول دی‌ماه امسال تا 9بهمن‌ماه با رشد 20.1درصدی روبه‌رو شده است؛ درحالی‌که نرخ حواله مرکز مبادله، با رشد 13.1درصدی روبه‌رو شده است. فعالان اقتصادی معتقدند ریسک‌های سیاسی، مهم‌ترین عامل افزایش نرخ ارز، در روزهای اخیر باشد.

در این شرایط، به نظر می‌رسد نرخ رسمی، به‌صورت دستوری در سطحی پایین‌تر از نرخ بازار آزاد حفظ شده است. شکاف مابین نرخ حواله مرکز مبادله و نرخ اسکناس بازار آزاد، در 9بهمن‌ماه، به سطح 24.5درصد رسیده است. بانک جهانی پیش‌تر اعلام کرده بود هنگامی که اختلاف نرخ ارز -تفاوت بین نرخ رسمی و نرخ موازی- بیش از 10درصد است، این مساله یک مشکل اساسی برای اقتصاد محسوب می‌شود و چنین وضعیتی به تغییر ساختار انگیزشی در راستای دریافت رانت بیشتر برای فعالان اقتصادی منجر می‌شود.

نظام ارز چندنرخی زمینه جهش‌های ارزی را مهیا می‌کند و قیمت‌ها را برای فعالان بازار تحریف می‌کند. این نرخ‌ها به‌صورت کلی با تورم بالاتری همراه هستند، مانع توسعه بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری خارجی می‌شوند و به رشد کمتر منجر می‌شوند. تعدد نرخ‌های ارز، به گروهی که به ارز خارجی با نرخ یارانه‌ای دسترسی دارند، سود می‌رسانند. هزینه این سود، توسط بقیه مردم پرداخت می‌شود.

اغلب، کشورها در طول مشکلات تراز پرداخت، نرخ ارز موازی را ایجاد می‌کنند. سیاست‌های صندوق بین‌المللی پول، کاهش شکاف‌های بین نرخ‌های ارز را الزامی می‌کند؛ اما پیشرفت در کشورها در این مورد، محدود بوده است.

در برخی کشورها، مقامات فرآیند یکسان‌سازی را آغاز کرده‌اند، اما تمایلی به حرکت سریع ندارند؛ زیرا ذی‌نفعان از پیشبرد این سیاست جلوگیری می‌کنند. رویکرد تدریجی به یکسان‌سازی ارز، اغلب منجر به عدم یکسان‌سازی به‌رغم ترتیبات مکرر صندوق می‌شود.