تردیدها درباره پایبندی بریتانیا به وعده حمایت از هنگکنگیها
با افزایش تلاش کشور چین برای خاموش کردن صدای منتقدان خود در خاک بریتانیا، موضوع «سرکوب فرامرزی» بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. اینکه پلیس متروپولیتن لندن و دیگر نهادهای انتظامی بریتانیا واحدها و سازوکارهای ویژهای برای مقابله با این اقدامات ایجاد کردهاند، تصمیم درستی است. اما برای آنکه مخالفان سیاسی حکومتهای اقتدارگرا در بریتانیا احساس امنیت کنند، تنها مقابله با این نوع سرکوب از راه دور کافی نیست؛ دولت بریتانیا نیز تاکنون نتوانسته انتظارات را برآورده کند.
تهدیدها کاملاً واقعیاند. شماری از اعضای جامعه هنگکنگیهای مقیم بریتانیا از سوی حکومت چین تهدید شدهاند؛ برخی نامههای تهدیدآمیز دریافت کردهاند، از تصاویر جعلی و ساختهشده با هوش مصنوعی برای قرار دادن بعضی از آنها در محتوای بد، استفاده شده و حتی خانوادههای شماری از فعالان در هنگکنگ بازجویی یا بازداشت شدهاند. با وخیمتر شدن اوضاع سیاسی هنگکنگ و افزایش این تهدیدها، بسیاری از مردم از مسیر مهاجرتی بشردوستانهای که دولت پیشین بریتانیا ایجاد کرده بود، برای انتقال به این کشور استفاده کردند.
مسیر صدور ویزای «اتباع بریتانیایی برونمرزی» یا BN(O) در ۳۱ ژانویه ۲۰۲۱ راهاندازی شد و به هنگکنگیها اجازه داد برای زندگی به بریتانیا بیایند. تاکنون بیش از ۲۳۰ هزار ویزا از این طریق صادر شده است.
این طرح موفقیتی برای دولت بریتانیا به شمار میرفت و نشان میداد که لندن به تعهد خود در قبال افرادی که در هنگکنگ تحت فشار سیاسی قرار دارند، پایبند است. اما اکنون، با افزایش موانع مهاجرتی برای منتقدان سرشناس حکومت چین، تردیدها درباره جدی بودن این تعهد در دولت فعلی بیشتر شده است.
در ماه مه، کلوئی چئونگ برای دریافت اقامت دائم بریتانیا درخواست داد. مقامهای هنگکنگ برای بازداشت او حکمی صادر کردهاند و جایزهای یک میلیون دلاری هنگکنگ، معادل حدود ۱۰۰ هزار پوند، برای دستگیریاش تعیین کردهاند.
با وجود اینکه درخواست اقامت اعضای خانواده چئونگ پذیرفته شد، رسیدگی به درخواست خود او متوقف ماند. وزارت کشور بریتانیا از کسی که قربانی آزار و تعقیب سیاسی بود خواست درباره «مجرم بودنش» توضیح دهد؛ عبارتی که یادآور رویکرد پکن در معرفی مخالفتهای سیاسی بهعنوان جرم است.
این برخورد فشار روحی بسیار زیادی بر چئونگ وارد کرد. سرانجام پس از واکنشهای گسترده افکار عمومی و فشار نمایندگان پارلمان، مجوز اقامت او صادر شد.
فین لاو، یکی دیگر از فعالانی که برای دستگیریاش جایزه تعیین شده، در ژوئن ۲۰۲۵ برای دریافت تابعیت بریتانیا درخواست داد و تمام شرایط لازم را نیز داشت. با این حال، تا ماه مارس امسال، وزارت کشور بیش از هشت ماه مشغول بررسی «حسن شهرت و صلاحیت اخلاقی» او بود؛ در حالی که بر اساس هدفگذاری داخلی این وزارتخانه، باید درباره ۹۵ درصد درخواستها حداکثر ظرف شش ماه تصمیمگیری شود.
این نگرانی وجود داشت که فعالیتهای سیاسی لاو بهعنوان نکتهای منفی علیه او در نظر گرفته شود. او سرانجام ناچار شد ماجرا را علنی کند و وزارت کشور نیز پس از شکلگیری چند کارزار عمومی، درخواستش را پذیرفت.
اما تازهترین پرونده واقعاً قلبم را به درد آورده است.
وو چیوای، ۶۳ ساله، رئیس پیشین حزب دموکراتیک هنگکنگ بود و هشت سال نیز بهعنوان نماینده منتخب در مجلس این منطقه فعالیت کرد. او به دلیل شجاعتی که در دفاع از آزادی و دموکراسی هنگکنگ نشان داد، بیش از پنج سال زندانی شد.
وو پس از پایان دوران محکومیتش به بریتانیا پرواز کرد؛ جایی که خانوادهاش در آن ساکن شدهاند. کنسولگری بریتانیا در هنگکنگ به او گفته بود که پس از ورود به خاک بریتانیا میتواند برای دریافت ویزای BN(O) درخواست دهد.
اما وقتی به فرودگاه هیترو رسید، اجازه ورود به او داده نشد. گذرنامهاش را ضبط کردند و به او گفتند ظرف هفت روز به هنگکنگ بازگردانده خواهد شد.
او اکنون در بریتانیاست، اما تنها با مجوز ورود موقت. وزارت کشور اعلام کرده است که مشکل پیشآمده صرفاً یک مسئله اداری مربوط به مدارک او بوده است. این وزارتخانه همچنین به رسانهها گفته بود که درباره هدف سفر وو نگرانیهایی وجود دارد و احتمال میدهد سفر او نه یک دیدار خانوادگی، بلکه تلاشی برای درخواست پناهندگی باشد.
تنها پس از آنکه پرونده او در رسانههای بریتانیا و دیگر کشورها خبرساز شد، مدت اقامتش افزایش یافت. وو اکنون اجازه دارد شش ماه در کنار خانوادهاش در بریتانیا بماند.
اما انسانیت در این ماجرا کجاست؟ وو سالها نتوانسته بود خانوادهاش را در آغوش بگیرد یا دست آنها را در دست خود نگه دارد. دیدار دوباره او با خانوادهاش هنوز بهدرستی آغاز نشده بود که در آستانه پایان قرار گرفت.
او پس از این همه سال دوری، در مدت فقط هفت روز چه کاری میتوانست همراه خانوادهاش انجام دهد؟ حتی مطرح کردن چنین پرسشی نیز بیرحمانه به نظر میرسد.
مهمتر از همه اینکه وو هیچ کار اشتباهی انجام نداده بود. او بهصورت غیرقانونی وارد بریتانیا نشده و درباره هدف خود نیز دروغ نگفته بود.
سابقه تعقیب و آزار سیاسی او باید یکی از عوامل اصلی تصمیمش برای سفر به بریتانیا و دیدار با خانوادهاش تلقی میشد، نه مدرکی برای این ادعا که ممکن است قوانین مهاجرتی را رعایت نکند.
وو حق دارد برای دریافت ویزای BN(O) درخواست دهد یا بسته به شرایطش، پس از چند ماه به هنگکنگ بازگردد. در یک نظام منطقی، هیچ دلیل موجهی برای رد درخواست ورود او وجود نداشت. مقامهای بریتانیایی باید شرایط خاص او را در نظر میگرفتند و به او کمک میکردند.
اینکه مسئولان سرانجام در تصمیم خود تجدیدنظر کردند، اقدام درستی بود؛ اما آنها باید رویکرد کلی خود را نیز تغییر دهند.
احساس امنیت تنها با مقابله با سرکوب فرامرزی به وجود نمیآید. فرد زمانی واقعاً احساس امنیت میکند که بداند کشور میزبانش به انتخابهای او احترام میگذارد و برای محافظت از او در برابر فشارهای سیاسی ناعادلانه، اقداماتی جدی انجام میدهد.
ناراحتکننده است که بسیاری از هنگکنگیهایی که از سوی حکومت چین تحت آزار و تعقیب قرار گرفتهاند، اکنون با موانع و سختگیریهای دولت بریتانیا نیز روبهرو میشوند؛ موانعی که اضطراب شدید و از پیش موجود آنها را بیشتر میکند.
بریتانیا به ما وعده کمکهای بشردوستانه داده بود. این وعده نباید به این دلیل زیر پا گذاشته شود که دولت فعلی به دنبال روابط گرمتر با چین است.
برداشتن تمام موانع غیرقابلتوجیهی که بر سر راه هنگکنگیهای تحت تعقیب قرار گرفته، نخستین گام برای بازگشت بریتانیا به تعهدی است که داده بود. بریتانیا باید این گام را بردارد.
