اجرای جامع «کهاب» چه اثری بر آلاینده تابستانی هوای تهران خواهد داشت؟

به‌گزارش ایسنا «ازن» که به‌عنوان آلاینده شاخص فصل گرم در هوای تهران شناخته می‌شود، در روزهای داغ سال به یکی از مهم‌ترین آلاینده‌های هوا تبدیل می‌شود. به گفته مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، ازن برخلاف آلاینده‌های اولیه، مستقیماً از یک منبع مشخص وارد هوا نمی‌شود و حاصل مجموعه‌ای از واکنش‌های پیچیده فتوشیمیایی در حضور نور خورشید است.

فاطمه کریمی در گفت و گو با ایسنا با اشاره به اثر اجرای طرح کهاب (کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت) بر افت تولید آلاینده ازن، اظهار کرد: اجرای کامل این طرح بدون تردید به کاهش انتشار بخارات بنزین و ترکیبات آلی فرّار (VOCs) از جایگاه‌های عرضه سوخت منجر می‌شود و از این جهت، یکی از اقدامات مؤثر در کم کردن پیش‌سازهای تشکیل ازن به شمار می‌آید. با این حال، ازن آلاینده‌ای ثانویه است و رفتار آن در مقایسه با آلاینده‌های اولیه، پیچیدگی بیشتری دارد.

وی افزود: بر پایه منحنی‌های ایزوپلت (Ozone Isopleths)، میزان کاهش غلظت ازن تنها به کم شدن ترکیبات آلی فرّار محدود نمی‌شود، بلکه به نسبت این ترکیبات با اکسیدهای نیتروژن(NOx)، شدت تابش خورشید، دما و دیگر شرایط جوی نیز وابستگی دارد. بنابراین اجرای طرح کهاب، اقدامی ضروری و اثرگذار برای کاهش یکی از مهم‌ترین پیش‌سازهای ازن است، اما رسیدن به بیشترین میزان کاهش ازن زمانی محقق می‌شود که هم‌زمان انتشار سایر پیش‌سازها، به‌ویژه اکسیدهای نیتروژن نیز تحت کنترل قرار گیرد.

 مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران ادامه داد: در کلان‌شهری مانند تهران که در بخش زیادی از روزهای فصل گرم با نشت محسوس بخارات بنزین از پمپ‌بنزین‌ها و سایر منابع انتشار ترکیبات آلی فرّار، از جمله خودروها، مخازن ذخیره و انتقال سوخت و برخی فعالیت‌های صنعتی روبه‌رو است، اجرای کامل طرح کهاب می‌تواند سهم قابل توجهی در کاهش این پیش‌سازها داشته باشد و در کنار سایر برنامه‌های کنترل انتشار، به مدیریت بهتر آلودگی ازن کمک کند.

کریمی با بیان اینکه اهمیت طرح کهاب تنها به مهار ازن محدود نمی‌شود، تصریح کرد: این طرح با جمع‌آوری و بازیافت بخارات بنزین، علاوه بر جلوگیری از اتلاف سوخت، انتشار ترکیبات آلی فرّار به‌خصوص بنزن را نیز که از مواد سرطان‌زای قطعی برای انسان محسوب می‌شود، به شکل محسوسی کاهش می‌دهد. در نتیجه، میزان مواجهه کارکنان جایگاه‌های سوخت، ساکنان و شاغلان اطراف و همچنین شهروندانی که به این مراکز مراجعه می‌کنند با این آلاینده خطرناک کمتر می‌شود.

وی ادامه داد: ترکیبات آلی فرّار فقط پیش‌ساز تولید ازن نیستند. این ترکیبات در فرایندهای پیچیده فتوشیمیایی جو می‌توانند به ذرات آلی ثانویه نیز تبدیل شوند؛ ذراتی که بخش مهمی از ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون را تشکیل می‌دهند. این ذرات به سبب اندازه بسیار ریز، ترکیب شیمیایی پیچیده و توان نفوذ تا اعماق ریه و حتی ورود به جریان خون، با افزایش خطر بیماری‌های قلبی ـ عروقی، بیماری‌های تنفسی، التهاب مزمن و مرگ‌ومیر زودرس ارتباط دارند. از این منظر، کنترل انتشار VOCها نه‌فقط در کاهش ازن و بنزن، بلکه در کاهش بخشی از ذرات معلق ثانویه نیز نقش مهمی دارد.

کریمی در پایان گفت: تجربه بسیاری از کشورها نیز نشان داده است که اجرای سامانه‌های بازیافت بخارات بنزین در جایگاه‌های سوخت، زمانی که در کنار ارتقای کیفیت سوخت، کنترل انتشار خودروها و مدیریت سایر منابع آلاینده انجام شود، نقشی مؤثر در کاهش انتشار VOCها، کم شدن مواجهه شهروندان با بنزن و دیگر ترکیبات سمی و بهبود کیفیت هوا دارد. از همین رو، طرح کهاب را باید بخشی از یک برنامه جامع مدیریت آلودگی هوا دانست، نه یک اقدام جداگانه و منفرد. هرچه اجرای این طرح کامل‌تر باشد و نظارت بر عملکرد آن استمرار بیشتری داشته باشد، آثار آن در صیانت از منابع سوخت، ارتقای سلامت عمومی و بهبود کیفیت هوای شهر ملموس‌تر خواهد شد.

بیشتر بخوانید:

اجرای «کهاب» در ۱۱۳۸ جایگاه سوخت

پایش جایگاه‌های سوخت استان تهران در جهت اجرای طرح کهاب

انتهای پیام

انتهای پیام