طرح تنظیمگری صوت و تصویر در ایستگاه آخر؛ حمید نعمتالله و محمود کریمی بازیگر فرهنگی هستند
به نقل از خبرنگار فرهنگی ایرنا، در این نشست که برای گفتوگوی رو در رو میان اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس و فعالان رسانهای تدارک دیده شده بود، خبرنگاران نیز با طرح پرسشها و بیان دغدغههای خود، مسائلی همچون وضعیت رسانهها، گرانشدن محصولات فرهنگی، حقوق مؤلفان، شرایط نشر، چالشهای فضای مجازی، جایگاه زبان فارسی، موازیکاری در میان نهادهای فرهنگی و همچنین حمایتهای معیشتی و بیمهای از اصحاب رسانه را در کانون بحث قرار دادند.
آقاتهرانی: ارتباط کمیسیون فرهنگی با رسانهها باید پایدار و پیوسته باشد
حجتالاسلام مرتضی آقاتهرانی، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، در آغاز این نشست ضمن تبریک روز خبرنگار، به جایگاه حرفه خبرنگاری و نقش رسانهها در بازتاب و انتقال مسائل جامعه پرداخت.
او سپس با تأکید بر اینکه کمیسیون فرهنگی آمادگی دارد دامنه ارتباط خود را با خبرنگاران و فعالان عرصه فرهنگ و هنر گسترش دهد، بر تداوم چنین نشستهایی سفارش کرد و گفت: برقراری پیوستار ارتباطی میان رسانهها و کمیسیون، میتواند هم سبب انتقال دقیقتر موضوعات فرهنگی شود و هم به شکلگیری نظارت بهتر و قانونگذاری مؤثرتر منجر گردد.
رسایی: پیشنویس اولیه ساترا «تغییر ماهوی» پیدا کرد
حمید رسایی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در توضیح آخرین وضعیت طرح مربوط به ساترا و نیز تنظیمگری صوتوتصویر فراگیر گفت: کار روی این پرونده از چند ماه پس از آغاز فعالیت مجلس دوازدهم و همزمان با شکل گرفتن کمیسیون فرهنگی آغاز شد.
وی ادامه داد: در فاز نخست، پیشنویسی که از سوی ساترا با رویکرد تنظیمگری ارائه شده بود در اختیار کمیسیون قرار گرفت، اما در ادامه، دیدگاههای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز پژوهشهای مجلس، شورای عالی فضای مجازی، مراکز پژوهشی و نیز سایر دستگاههای مرتبط جمعبندی و وارد فرایند بررسی شد.
رسایی خاطرنشان کرد: از آنجا که در این حوزه بخشی از مسئولیتها به سازمان صداوسیما مربوط میشود و بخش دیگری ذیل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد، جلسات متعددی با این دو نهاد برگزار شد تا اختلاف نظرها درباره محدوده وظایف و مسئولیتهای هر طرف کاهش یابد.
او همچنین با اشاره به برگزاری حدود ۳۵ نشست کارشناسی در کمیته مربوط اظهار کرد: پیشنویس اولیه ساترا در جریان این بررسیها «تغییر ماهوی» پیدا کرده و متن فعلی، با نسخه ابتدایی فاصله قابل توجهی دارد.
به گفته رسایی، فعالان سکوهای پخش آنلاین و پیامرسانها نیز از ابتدا و نیز در انتهای مسیر تدوین طرح در جلسات حضور داشتهاند و دیدگاههای آنان درباره مسائلی مانند تعریف «صوت و تصویر فراگیر» دریافت شده است.
این نماینده مجلس افزود: پس از پایان کار کمیته، طرح وارد کمیسیون فرهنگی شد و در ادامه نیز حدود ۱۰ تا ۱۲ جلسه در سطح کمیسیون برای بررسی آن برگزار گردید.
رسایی با بیان اینکه اکنون حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد محتوای طرح آماده شده است گفت: بخش قابل توجهی از روند بررسیها به دلیل تحولات ناشی از جنگ اخیر و نیز وقفه در جلسات مجلس متوقف ماند و در حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد باقیمانده، عمدتاً اختلاف دیدگاههایی میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صداوسیما نقش دارد.
وی ابراز امیدواری کرد این بخش نیز در هفتههای آینده نهایی شود تا بعد از تصویب در کمیسیون، طرح مطابق آییننامه داخلی مجلس در اختیار نمایندگان قرار گیرد و سپس برای رسیدگی به صحن علنی منتقل شود.
رسایی همچنین امید خود را اعلام کرد که مسیر قانونی این طرح در همین سال به نتیجه برسد.
این نماینده مجلس یادآور شد: تلاش میکنیم این طرح در دسترس اهالی رسانه قرار بگیرد و نظرات خبرنگاران نیز در این فرآیند لحاظ شود.
از فضای مجازی تا سلبریتیها؛ بحث آن در کمیسیون فرهنگی
وی در ادامه تصریح کرد: برخی افراد به شکل هدفمند به کمیسیون فرهنگی حمله کردند. طرح ناظر بر فضای مجازی پیشتر در مجلس قبل نیز تا مراحل خوبی پیش رفته بود، اما به سبب فضاسازیهای صورتگرفته، هیات رئیسه آن را متوقف کرد. درباره موضوع ساترا نیز بسیاری از ایرادات مطرحشده بر مبنای طرح اولیه ساترا مطرح بود و آنچه امروز به آن رسیدهایم تفاوتی جدی با وضعیت اولیه دارد.
عضو کمیسیون فرهنگی تاکید کرد: کمیسیونی مشترک برای ساماندهی فضای مجازی در حال رفع اشکالات مرتبط با طرح نهاییشده در مجلس قبل است.
رسایی در خصوص موضوع سلبریتیها گفت: کمیسیون فرهنگی در این زمینه اقدامی انجام نداده است؛ مرکز پژوهشهای مجلس گزارشی تهیه کرده و او در حال مطالعه همان گزارش است و از بخشهایی که امکان تبدیل به قانون داشته باشد استفاده خواهد شد.
فرایند توقف طرح ساماندهی فضای مجازی چگونه رقم خورد؟
علیاکبر علیزاده عضو دیگر کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به سوابق بررسی موضوع ساماندهی فضای مجازی در مجلس یازدهم گفت: برای این طرح در دوره گذشته زمان زیادی گذاشته شد، اما در مراحل پایانی به جمعبندی نهایی نرسید.
او در بخش دیگری از سخنانش درباره قانون عفاف و حجاب صحبت کرد و با انتقاد از توقف روند اجرای آن اظهار داشت: در این پرونده بیش از یک هزار ساعت کار انجام دادهایم؛ به گفته وی، حدود ۸۵ درصد این قانون ماهیت اثباتی دارد و ۱۵ درصد نیز جنبه سلبی دارد. بخش اثباتی مربوط به انجام تکالیف نهادهای مختلف است و در آن، برنامه برخورد به شکل مستقیم طراحی نشده است.
افزایش ۸ برابری بودجه فرهنگ
علیزاده در ادامه به بودجه حوزه فرهنگ اشاره کرد و گفت سهم این بخش در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته و از حدود چهار دهم درصد به محدوده ۳.۴ درصد رسیده است؛ با این وجود، اعضای کمیسیون فرهنگی یادآور میشوند که این رقم هنوز با نیازهای واقعی بخش فرهنگ فاصله دارد.
ثابتی: با این نگاه که «هنر را باید به دست هنرمند سپرد» موافق نیستم
امیرحسین ثابتی نیز در این نشست بر ضرورت توجه رسانههای فرهنگی به طیف گستردهتری از موضوعات تأکید کرد.
وی با بیان اینکه برخی رسانههای فرهنگی بیش از اندازه بر سینما، تئاتر و موسیقی متمرکز شدهاند، افزود: پرداختن به موضوعاتی نظیر زبان فارسی، فعالیت رایزنان فرهنگی ایران در خارج از کشور، مد و پوشاک، تبلیغات، مسائل دینی و دیگر حوزههای فرهنگی نیز باید در دستور کار رسانهها قرار بگیرد.
ثابتی در عین حال بر لزوم افزایش تعامل اعضای کمیسیون با فعالان و چهرههای گوناگون فرهنگی و هنری تاکید کرد و گفت درهای کمیسیون برای شنیدن نقدها و دیدگاههای رسانهها بسته نیست.
او همچنین به برخی گزارشهای تخریبی در برخی رسانهها انتقاد کرد و گفت: نقد رسانهای میتواند بستری برای تعامل بهتر فراهم کند؛ اما اگر رابطه مجلس و رسانه به تخریب یکسویه محدود شود، شکلگیری گفتوگوی مداوم و سازنده دشوار خواهد شد.
عضو کمیسیون فرهنگی ادامه داد: ما تلاش کردهایم نگاه جامع داشته باشیم. مسئله فرهنگ را محدود به یک ژانر نمیبینیم؛ از نگاه او، «پیرپسر» را میبینیم و همزمان حاج منصور ارضی را هم در چارچوب «بازیگری فرهنگی» میتوان ارزیابی کرد. همانطور که حمید نعمتالله بازیگر فرهنگی است، حاج محمود کریمی هم مصداقی از نقشآفرینی فرهنگی به شمار میرود. برداشت او از عرصه فرهنگ از محمود کریمی تا سیاوش اسعدی است؛ دو طیف با جهان متفاوت، اما هر دو در مسیر اثرگذاری فرهنگی قابل تحلیلاند.
وی یادآور شد: معتقدم «بیطرفی» مفهومی ندارد و باید از هر فرد یا جریانی که به تعالی فرهنگی کمک میکند حمایت شود. البته باید چارچوب مشخص و استدلالهای روشن وجود داشته باشد تا بر اساس آن، در برابر یک جریان ایستاد یا به تقویت یک جریان پرداخت. او تصریح کرد که با این تصور که هنر را باید صرفاً به دست هنرمند سپرد موافق نیست؛ در هیچ جای دنیا چنین رویکردی پذیرفته نیست.
ثابتی اضافه کرد: بسیاری از فیلمها مثل «پیرپسر» را دیدهام و با کارگردانان و بازیگرانش نیز جلسه داشتهام. به نظر او، جا دارد این ارتباطها بیشتر شود و رسانهها در این مسیر کمک کنند.
حفاری غیرمجاز و خلأهای قانونی؛ حفاظت از میراث فرهنگی
محمد میرزایی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نیز در ادامه، گزارشی از روند بررسی لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ارائه داد.
او گفت: این لایحه در کمیسیون پیشرفت قابل توجهی داشته، اما به دلیل وقفهای که در جلسات مجلس ایجاد شد، بخشی از کار به مرکز پژوهشهای مجلس و کارشناسان وزارت میراث فرهنگی سپرده شد تا بررسیهای کارشناسی تکمیل گردد.
میرزایی یکی از مشکلات جدی حوزه میراث را حفاریهای غیرمجاز در نقاط مختلف کشور دانست و افزود: یگان حفاظت میراث فرهنگی با مسائلی مانند کمبود نیرو و نیز برخی خلأهای قانونی و حمایتی مواجه است.
به گفته او، تصویب قانون مربوط به وظایف و اختیارات وزارت میراث فرهنگی میتواند بخشی از این کاستیها را برطرف کند.
این نماینده کمیسیون فرهنگی درباره تلویزیون خصوصی نیز گفت: در این خصوص و در چارچوب تفسیر اصول قانون اساسی دیدگاههای متفاوتی وجود دارد و صداوسیما نیز با استناد به اصل ۱۷۵ قانون اساسی، راهاندازی تلویزیون خصوصی را قبول ندارد.
سیاوشی: کمیسیون در برابر خارج شدن فعالیتهای فرهنگی از محدوده مجوزها، وظیفه نظارتی دارد
اسماعیل سیاوشی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نیز درباره وظایف این کمیسیون بیان کرد: فعالیت کمیسیون فقط محدود به قانونگذاری نیست و نظارت بر اجرای قوانین و همچنین بررسی عملکرد دستگاههای فرهنگی نیز در زمره وظایف آن قرار میگیرد.
وی افزود: هرگاه فعالیت یا رویدادی که از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز دریافت کرده، از چارچوب تعیینشده خارج شود، کمیسیون میتواند از ظرفیتهای نظارتی خود برای پیگیری موضوع بهره بگیرد.
راستینه: دولت باید برای بیمه خبرنگاران و یارانه محصولات فرهنگی اقدام کند
احمد راستینه سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی بخشی از محورهای مهم این نشست را به وضعیت معیشتی و بیمهای خبرنگاران اختصاص داد.
او گفت کمیسیون فرهنگی در دورههای گذشته بارها از دولت درخواست کرده است لایحهای جامع در حمایت از حقوق خبرنگاران، مسائل صنفی، امنیت شغلی، بیمه و همچنین مالکیت معنوی فعالان این حرفه به مجلس ارائه شود.
در همین نشست همچنین به ظرفیت بند «ذ» ماده ۷۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت در زمینه حمایت بیمهای از اصحاب فرهنگ، هنر و رسانه اشاره شد و راستینه از خبرنگاران خواست مواردی را که موجب دشواری یا اختلال در بهرهمندی از حمایتهای بیمهای شده است به کمیسیون منعکس کنند.
سخنگوی کمیسیون فرهنگی در ادامه، افزایش هزینه تولید و مصرف محصولات فرهنگی را از نگرانیهای جدی این حوزه دانست و گفت: همانگونه که در سیاستهای اقتصادی برای برخی کالاهای اساسی حمایت و یارانه در نظر گرفته میشود، دولت باید یارانه محصولات فرهنگی را نیز در لوایح بودجه سنواتی مورد توجه قرار دهد.
راستینه با اشاره به سهم حدود ۳.۴ درصدی فرهنگ از بودجه عمومی کشور، تاکید کرد این عدد هنوز با وضعیت مطلوب فاصله دارد و در برخی کشورهای توسعهیافته، سهم فرهنگ از بودجه عمومی به شکل محسوسی بیشتر است.
او از رسانهها خواست موضوع یارانه محصولات فرهنگی به یک مطالبه عمومی تبدیل شود تا دولت در تدوین بودجه سال آینده، منابع مشخصی برای آن پیشبینی کند.
راستینه همچنین در ارتباط با تلویزیون خصوصی گفت: در چهارچوب فعلی قانون اساسی، راهاندازی آن با محدودیتهای قانونی مواجه است و اگر قرار باشد تغییری در این حوزه ایجاد شود، باید بررسی حقوقی و قانونی صورت بگیرد.
او در ادامه با اشاره به گسترش هوش مصنوعی، تعیین تکلیف درباره مسائلی همچون مالکیت آثار و حقوق پدیدآورندگان در مواجهه با این فناوری را ضروری دانست.
بانکیپور: ارزیابی قانون جوانی جمعیت تنها با تعداد تولدها دقیق نیست
امیرحسین بانکیپور عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز بخش دیگری از نشست را به تشریح عملکرد قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اختصاص داد.
وی با اشاره به کاهش جمعیت زنان در سنین اصلی فرزندآوری گفت: مقایسه صرف تعداد تولدها در سالهای مختلف نمیتواند معیار کامل و دقیقی برای سنجش موفقیت یا شکست این قانون باشد.
بانکیپور با استناد به مطالعاتی که به گفته او در این زمینه انجام شده، کاهش سرعت افت موالید، افزایش تولد فرزند سوم و بالاتر و همچنین کاهش موارد سقط جنین را از جمله دستاوردهای اجرای بخشی از قانون جوانی جمعیت برشمرد.
او همچنین به تسهیلاتی نظیر وام ازدواج و فرزندآوری، خودرو و واگذاری زمین به خانوادههای مشمول اشاره کرد و گفت: اجرای کامل این قانون همچنان نیازمند همکاری و همافزایی دستگاههای مختلف است.
بانکیپور در ادامه سخنانش درباره قانون عفاف و حجاب نیز از توقف روند ابلاغ و اجرای آن انتقاد کرد.
خبرنگاران از گرانی کتاب تا حقوق مؤلف و زبان فارسی گفتند
در بخشهای گوناگون این نشست، خبرنگاران و فعالان رسانهای نیز دیدگاهها و پرسشهای خود را با اعضای کمیسیون فرهنگی در میان گذاشتند.
لزوم بهروزرسانی قوانین فرهنگی، خرید محصولات فرهنگی، افزایش قیمت کاغذ و هزینههای نشر، وضعیت بیمه و امنیت شغلی خبرنگاران، حقوق مؤلفان و پدیدآورندگان، موازیکاری نهادهای فرهنگی، جایگاه زبان فارسی، وضعیت فضای مجازی، چگونگی پوشش رویدادهای ملی و نیز میزان دسترسی دهکهای پایین درآمدی به کالاها و خدمات فرهنگی و… از جمله موضوعاتی بود که از سوی حاضران مطرح شد.
در پایان، اعضای کمیسیون فرهنگی بار دیگر بر اهمیت افزایش ارتباط مستقیم میان مجلس و خبرنگاران تأکید کردند؛ ارتباطی که به گفته آنان میتواند هم موجب انتقال مسائل و کاستیهای حوزه فرهنگ شود و هم امکان بهرهگیری از نگاه و تجربه فعالان رسانهای را در مسیر تدوین و اصلاح قوانین فراهم آورد.
