بر اساس گزارش خبرنگار مهر، انتشار شفاف گزارشهای مربوط به سیاستهای پولی با هدف مدیریت انتظارات تورمی و تقویت اعتبار بانک مرکزی، به طور اساسی در حفظ ثبات اقتصادی نقش بسزایی دارد.
سیاستگذاری شفاف در امور پولی و ارائه دورهای گزارشهای تصمیمات بانک مرکزی بهعنوان یکی از پیشرفتهترین و مؤثرترین ابزارهای مدیریت بازارهای مالی در سطح جهانی محسوب میشود. در سالهای گذشته، بانکهای مرکزی اغلب تمایل داشتند که تصمیمات خود را بهگونهای مبهم مطرح کنند؛ بر این باور که غافلگیری بازارها میتواند تأثیرگذاری سیاستها را افزایش دهد. با این حال، تجارب اخیر در عرصه اقتصادی نشاندهنده این است که عدم توازن اطلاعات میان سیاستگذار و بازیگران بخش خصوصی، تنها به افزایش نااطمینانی، بروز رفتارهای تدافعی و تشدید نوسانات در بازارهای داراییهای مختلفی همچون ارز، طلا و مسکن منتهی میشود. در مواقعی که بانک مرکزی به طور شفاف و در قالب گزارشهای منظم، اهداف تورمی، دلایل تغییرات نرخ بهره و تحلیل خود از متغیرهای کلان اقتصادی را به اشتراک میگذارد، فعالان اقتصادی میتوانند برنامهریزیهای مالی خود را با دیدی روشنتر سامان دهند. این فرآیند، ریسک تصمیمگیری در مواجهه با ابهام را کاهش داده و سرمایهها را به سمت بخشهای مولد سوق میدهد.
وحید شقاقی شهری، اقتصاددان، در تحلیلی از این فرآیند بر این باور است که شفافیت در سیاستهای پولی به معنای فراهم کردن یک زبان مشترک میان بانک مرکزی و اقشار مختلف جامعه است. هنگامی که سیاستگذار پولی وضعیتهای مختلف خود را برای متعادلسازی نقدینگی و کنترل نرخ جابهجایی سود بینبانکی به روشنی بیان میکند، اعتبار پولی به نحو چشمگیری افزایش مییابد. در این وضعیت، بازارها پیش از اینکه سیاستها به مرحله اجرایی برسند، خود را با مواضع بانک مرکزی همراستا میسازند که این امر هزینه اجرای سیاستهای انقباضی یا انبساطی را به شدت کاهش داده و از بروز واکنشهای هیجانی در بازار جلوگیری میکند.
علاوه بر این، شفافیت سیستمساز، مانع از اینکه فشارهای سیاسی کوتاهمدت بر تصمیمات تخصصی بانک مرکزی تأثیر بگذارد، میشود. هنگامی که گزارشها با دقت و بههمراه مستندات متغیرها منتشر شوند، انحرافات از اهداف پولی به سرعت توسط متخصصان شناسایی شده و سیاستگذار موظف به پاسخگویی در برابر هرگونه انحراف پولی خواهد بود.
نقش شفافسازی متغیرهای پولی در کنترل انتظارات و مدیریت تورم
تأثیر شفافیت بهطور مستقیم از مسیر مدیریت انتظارات تورمی عبور میکند. در اقتصادهای در حال توسعه و کشورهایی که با تورمهای مزمن و ساختاری مواجهاند، ذهنیت عمومی درباره سطح قیمتها در آینده، عامل محرک اصلی تورم کنونی است. در چنین شرایطی، اگر بانک مرکزی نتواند گزارشی دقیق از حجم خلق پول، الگوهای رشد نقدینگی و جزئیات ترازنامه خود ارائه کند، شایعات و سیگنالهای غیر اقتصادی در بازار آزاد ارز، انتظارات را تعیین خواهند کرد.
انتشار منظم گزارشهای مربوط به سیاستهای پولی، مانع از شکلگیری این دور باطل انتظارات میشود. زمانی که فعالان بازار بدانند که بانک مرکزی بهطور فعال مدیریت ترازنامه بانکها و پایه پولی را از طریق ابزارهایی نظیر عملیات بازار باز در دست دارد، محاسبات خود را برای قیمتگذاری کالاها و خدمات بر مبنای واقعیتهای پولی تنظیم میکنند، نه بر اساس ترس از جهشهای آتی.
از سوی دیگر، شفافیت پولی بهطور مستقیم با کنترل انضباط مالی در شبکه بانکی مرتبط است. انتشار اطلاعات شفاف در خصوص اضافه برداشت بانکها از بانک مرکزی و نرخ سود در بازار بینبانکی، به جلوگیری از پنهانکاری مؤسسات مالی غیر سالم کمک میکند. این نوع نظارت عمومی و رسانهای، بانکهای نامتعادل را تحت فشار قرار میدهد تا رفتارهای پر ریسکی خود در زمینه خلق پول را اصلاح نمایند. در نتیجه، یکی از مهمترین عوامل محرک تورم یعنی رشد غیرسازنده نقدینگی کنترل میشود. ساماندهی انتظارات تورمی از طریق ابزار شفافیت به سیاستگذار پولی این توانایی را میدهد تا با حداقل میزان تنگناهای اعتباری و بدون آسیب به بخش تولید، افزایش قیمتها را متوقف کرده و نرخ تورم را به سمت سطوح پایدار و هدفگذاریشده هدایت نماید؛ این اقدام بهتنهایی زمینهساز پایداری مالی در بلندمدت خواهد بود.