عدم آگاهی کامل از پروتکلهای زمان جنگ/ سرنوشت ملل در بزنگاههای جنگ رقم میخورد
«ماشاءالله شمسالواعظین» در روز جمعه در مصاحبهای با خبرنگار سیاسی ایرنا، درباره پیگیری همزمان امور میدانی و دیپلماسی در وضعیت کنونی کشور، بیان کرد: به طور کلی، هر جنگی در نهایت به مذاکره ختم میشود و هیچ نبردی نیست که بدون توافقی به پایان رسیده باشد. چنانچه «وینستون چرچیل» به درستی تأکید کرده، هدف نهایی جنگها برقراری صلح است. ازاینرو، هیچ روش دیگری در دنیا برای خاتمه بخشی به منازعات وجود ندارد. ادامه جنگ به ذات خود بیمعناست، زیرا جز ویرانی و تلفات بیثمر، دستاوردی نخواهد داشت.
«دستاوردهای تاکتیکی نظامی میتوانند به استراتژیک تبدیل شوند»
شمسالواعظین ادامه داد: بر این باورم که مذاکره در سایه قدرت نظامی یا با تکیه بر آن میتواند همزمان پیش برود و به نتیجه مطلوبی برسد. مباحثی که در حال حاضر توسط گروههای مختلف در صحنه سیاسی کشور مطرح میشود، ناشی از ناآگاهی آنها به تاریخ جنگهاست.
این فعال رسانهای تصریح کرد: این افراد نسبت به این حقیقت ناآگاهند که ما میتوانیم دستاوردهای نظامی را در میز مذاکره به موفقیتهای سیاسی و استراتژیک تبدیل کنیم. دستاوردهای حاصل از میدان جنگ در ذات خود تاکتیکی و مقطعی هستند و فقط در نتیجه دیپلماسی میتوانند به نتایج پایدار تبدیل شوند.
شمسالواعظین افزود: دستاوردهای نظامی به صورت مرحلهای و جزئی هستند و به همین علت به دستاوردهای تاکتیکی شهرت دارند. توانایی ما در این است که با اتکا به این انباشت نتایج تاکتیکی، آنها را به دستاوردهای استراتژیک تبدیل کنیم و بر اساس آن مذاکره کنیم؛ این فرآیند قدرت چانهزنی ما را در معادلات سیاسی ارتقاء میبخشد.
مذاکره در واقع نمایانگر قدرت دفاعی و تهاجمی نیروهای نظامی است
وی به این نکته اشاره کرد: راهی جز این برای پایاندادن به منازعات وجود ندارد؛ اگر مدلی جایگزین در تاریخ جنگها وجود داشت، میتوانستیم درباره آن بحث کنیم. حتی در جنگهای کلاسیک قدیم -همان نبردهای تاریخی با شمشیر که قرنها در تاریخ کهن، تاریخ اسلام، تاریخ اروپا و جنگهای صلیبی در جریان بود- پس از نبردها، کشورگشاییها و تصرف سرزمینهای دیگر، مذاکراتی به وقوع میپیوست.
این روزنامهنگار پیشکسوت عنوان کرد: به بیان روشنتر، مذاکرات در زمان جنگ یا پس از آن، بیانگر قدرت دفاعی و تهاجمی نیروهای نظامی بوده و قدرت آنها را نشان میدهد.
شمسالواعظین تأکید کرد: اگر ما به مذاکره نپردازیم، قدرت ما چگونه نمایان خواهد شد؟ غیر از مذاکره چیزی نداریم؛ بنابراین، به چه شکل میتوانیم اثبات کنیم که موفق بودهایم؟ پیروزی به معنای موفقیت است؛ همانطور که در مسابقات جهانی، پیروزی به ایستادن بر سکوی قهرمانی معنا میشود.
وی خاطرنشان کرد: تلاشهای ما باید به یک مدال منجر شود؛ اما این مدال بر سکوی موفقیت به دست میآید، نه در دل جدال یا رقابت. موفقیت جایی شکل میگیرد که ما بر «سکوی پیروزی» بایستیم و مدال را به گردن بیاویزیم. این به معنای آن است که تواناییهایی که در میادین نبرد به دست آوردهایم، به نمایش گذاشته میشود و این موفقیت را بر سکوی پیروزی به حریف نشان خواهیم داد.
حمایت افکار عمومی و همبستگی ملی برای پیروزی ضروری هستند
رئیس انجمن صنفی روزنامهنگاران در مورد چرایی اینکه برخی همچنان بر استمرار جنگ اصرار دارند، گفت: به نظر من، این مباحث کاملاً تخصصی هستند و انتقال آنها به فضای عمومی میتواند برای کشور خطرناک باشد. هیچکجای دنیا، آغاز جنگ بر اساس آرای عمومی نمیباشد؛ بااینحال، جنگها برای کسب موفقیت در نبردهای میهنی به حمایت افکار عمومی و همبستگی ملی نیاز دارند و این عوامل برای پیروزی ضروری و قطعی هستند.
شمسالواعظین افزود: اما در مورد جزئیات فنی و راهبردی، مانند انتخاب نوع موشک یا هواپیما، باید نخبگان نظامی بدون توجه به آرای عمومی تصمیمگیری کنند.
وی تأکید کرد: اگر این مسائل به فضای عمومی کشیده شود، تمامی اطلاعات راهبردی ما فاش میشود. توانمندیها و مهارتهای نظامی ما باید با عنصر غافلگیری همراه باشد تا بتوانیم دشمن را از پا درآوریم؛ در غیر این صورت، موجب آسیب به خود خواهیم شد.
مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی خاورمیانه بیان کرد: اینکه تعدادی از افراد درباره کاهش یا پایان جنگ صحبت میکنند، گفتوگوهایی است که در فضاهای فاقد اطلاعات دقیق فنی و حرفهای مطرح میشود. این مسائل باید به کارشناسان یا طرفهای درگیر در جنگ سپرده شود. نهادهای عالیرتبهای وجود دارند که تمام مولفههای نظامی، تجهیزات و ابزارهای جنگ را از سطوح فوق مدیریت میکنند و تشخیص میدهند چه زمانی باید مذاکره آغاز کنند.
«شعام» زمان مناسب برای مذاکره را شناسایی میکند
شمسالواعظین گفت: در ایران، این نهاد شورای عالی امنیت ملی است که تمام نیروهای عملکننده، از نیروهای نظامی، پشتیبان و سیاسی تا دستگاه دیپلماسی کشور را گرد هم آورده است. این شورا با ارزیابی توان جبههها، زمان مناسب برای مذاکره را مشخص میکند و درباره نحوه مدیریت آن تصمیمگیری میکند.
وی افزود: سایر کشورهای جهان نیز نهادهایی مشابه شورای عالی امنیت ملی دارند که به وحدت نظر و اجماع دست پیدا کرده و تصمیمات لازم را اجرا میکنند؛ این تصمیمات در نهایت باید از حمایت و پشتیبانی ملی برخوردار باشند.
عضو حقیقی شورای اطلاعرسانی دولت در مورد اینکه آیا مخالفان دیپلماسی راه حل دیگری دارند یا خیر، اظهار داشت: این پرسش باید از خود آنها پرسیده شود، زیرا ابراز نظر در دوران جنگ کار سادهای است.
شمسالواعظین تأکید کرد: به عقیده من، اگر ادامه یا توقف جنگ از محیطهای تخصصی خارج شده و به خیابانها و میادین کشیده شود، وضعیت بسیار خطرناکی برای کشور به وجود خواهد آمد.
تمامی مسیرهای تصمیمگیری برای جنگ باید محرمانه باقی بمانند
وی افزود: همانطور که تصمیمگیری درباره آغاز یا پایان جنگ متکی بر افکار عمومی نیست -اگرچه تأثیرگذار است- موضوع من این است که تمامی مسیرهای تصمیمگیری باید به صورت محرمانه و سری باقی بمانند تا از عنصر غافلگیری در برخورد با دشمن بهرهبرداری شود. در غیر این صورت، تمامی اطلاعات فاش شده و برای دشمن قابل دسترسی خواهد بود.
این روزنامهنگار پیشکسوت توضیح داد: زمانی که مدیریت جنگ از میادین و خیابانها به ارگانهای حرفهای منتقل میشود، دسترسی به اطلاعات دقیقتر ممکن شده و حتی زمان آغاز و پایان مذاکرات نیز قابل تعیین خواهد بود. آخرین تحولات نشان میدهد که افزایش توان ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، نشاندهنده عقل جمعی پشت این تصمیم است.
شرایط جدید ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، نتیجه یک دیدگاه کارشناسی مشترک است
شمسالواعظین گفت: ما مشاهده کردیم که فرماندهان و نهادهای نظامی و سیاسی کشور در روزهای اخیر سکوت کرده بودند، اما ناگهان تمام نهادها از جمله سپاه، ارتش، شورای عالی امنیت ملی و وزارت امور خارجه در یک مسیر واحد حرکت کردند تا با بازگشایی دوباره تنگه هرمز و شکستن دور باطل وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، آمریکا را مجبور به پذیرش شرایط ایران نمایند.
وی خاطرنشان کرد: شرایط جدید ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، نتیجه یک دیدگاه کارشناسی مشترک است که هم به برآورد هزینه ایستادگی و پایداری مربوط میشود و هم تحلیل وضعیت دشمن؛ اینکه دشمن چه اقداماتی انجام میدهد و وضعیت او چگونه است. باید بررسی شود که آیا اطلاعات درباره کاهش ذخایر موشکهای تاماهوک و پاتریوت دقیق است یا خیر و اینکه در صورت حمله نظامی، آمریکا از چه امکاناتی برخوردار و از چه چیزهایی محروم است.
شمسالواعظین تصریح کرد: چنین اطلاعاتی در خیابانها مطرح نمیشود؛ این دادهها در گروههای کارشناسی و نهادهای مربوط تحلیل و به یک گزاره تبدیل میشود. سپس این گزاره به سطوح عالیتر میرود تا تصمیمگیری و اجرایی شود. حفاظت از این فرآیند، مهمترین وظیفه ماست.
شمسالواعظین تاکید کرد: خیابان و میادین شهر باید برای حمایت از تصمیمات کلان کشور در دوران جنگ باشند، نه برای تعیین خطمشی در پذیرش مذاکره یا تصمیمگیری درباره جنگ و صلح. همه اینها به نهادهایی مربوط میشود که ساختاری هرمی دارند و آرای عمومی را از طریق همین مجاری محترم شمرده و به مرحله اجرا در میآورند. منظور این است که اراده عمومی باید در این زمینه حرکت کرده و در نهادهای تصمیمساز و تصمیمگیرنده نمایان شود.
عدم شناخت دقیق از پروتکلهای مربوط به دوران جنگ در کشور
رئیس انجمن صنفی روزنامهنگاران در مورد اینکه آیا ارسال سیگنالی از ضعف و حاشیهسازی میتواند به تضعیف کشور و ایجاد دوقطبی منجر شود، گفت: در کلاسهای آموزشی همواره به همکاران و روزنامهنگاران تاکید میکنم که ما برای هر شرایطی پروتکل و دستورالعمل خاصی داریم؛ مشابه با بیمارستانها، آتشنشانی یا دیگر نهادهای امدیمی که کارکرد و قوانین مشخصی دارند.
وی بیان کرد: متاسفانه در کشور ما در زمینه شناخت پروتکلهای دوران جنگ خلا وجود دارد و این کمبود ناشی از عدم ایفای نقش رسانههای ملی است که باید این اصول را به جامعه انتقال دهند؛ اینکه در شرایط جنگی چه رفتارهایی مجاز و کدام موارد باید محدود یا کنار گذاشته شوند.
مساله مهم در دوران جنگ، وحدت نظر و فرماندهی است
شمسالواعظین تأکید کرد: موضوع خیلی مهم در زمان جنگ، به ویژه در بخش سیاسی کشور، وحدت نظر، فرماندهی و کنترل است که باید در عالیترین سطح خود تجلی یابد. گرچه در کشور ما برخی هماهنگیها وجود دارد، اما باید به یک اولویت جدی تبدیل شود.
این روزنامهنگار پیشکسوت اظهار داشت: دیدگاه نهادهای سیاسی در مورد جنگها باید از طریق نهادهای تصمیمگیر و تصمیمساز هدایت شود و در همان سیاقهای تخصصی نمایان شود، نه در میان افکار عمومی. شعارهای رادیکال درباره جنگ بار هزینههای سنگینی را بر دوش کشور تحمیل میکند.
شمسالواعظین افزود: بسیاری از نهادهای سیاسی که به مسائل جنگ مرتبط نیستند و بدون توجه به مسایل و شرایط جنگی، اوضاع کشور و وضعیت اقتصادی، در پی دنبالکردن فرامین مربوط به جنگ هستند، باید با آنها برخورد شود. در غیر این صورت، کل ساختار از هم خواهد پاشید.
سرنوشت ملت در دوران جنگها رقم میخورد
شمسالواعظین بیان کرد: ما باید انسجام خود را همانطور که مردم نشان میدهند، حفظ کنیم، اما عاملی که میتواند از ایجاد شکاف در انسجام ملی جلوگیری کند، دستگاه قضائی است که باید در دوران جنگ پیشگیری کند. دوران جنگ، بسیار حیاتی و تعیینکننده است. برخی نهادها و شخصیتها جنگ را جزیی کماهمیت در نظر میگیرند و تصور میکنند که همه چیز در حال کشمکش است، غافل از اینکه سرنوشت کشور و ملت در این دوران مشخص میشود. جنگها بر روندهای آینده تأثیرگذارند و مسیرها را برای پنجاه یا صد سال آینده تعیین میکنند.
رئیس انجمن صنفی روزنامهنگاران افزود: بنابراین، انسجام ملی باید فقط در سطوح خیابان و میدان و افکار عمومی جستجو نشود، بلکه باید در سیاست کشور و نهادهای سیاسی نیز تجلی پیدا کند.