افغانستان پنج سال بعد از احیای قدرت طالبان
سیدرضا صدرالحسینی، کارشناس در زمینه مسائل بینالمللی، در یادداشتی برای ایلنا به تحلیل شرایط کنونی افغانستان در پنجمین سال از بازگشت طالبان به قدرت پرداخته که در ادامه آمده است:
در حال حاضر پنجمین سال سلطه طالبان بر افغانستان را میگذرانیم و به وضوح میتوان شرایط حاکم بر این کشور را مورد ارزیابی قرار داد. بررسی مسائل و تحولات ایجاد شده در این پنج سال به ما کمک میکند تا بهترین راهکارها را برای تعامل با یکی از همسایگان با طولانیترین مرز زمینی تعیین کنیم.
باید گفت طالبان با تکیه بر شعارهای قومی و همچنین تأکید بر هویت پشتون و پشتونگرایی، علیرغم بروز چالشهای متعددی در عرصههای امنیت و اقتصاد، موفق به اداره کشور در طی این پنج سال شده است.
مردم افغانستان به رغم اینکه در برخی مواقع از وضعیت موجود، به ویژه نسبت به کشورهای پیشرفته، نارضایتیهایی دارند، به طور کلی مخالفت گستردهای با حکومت طالبان از خود نشان ندادهاند. البته گروههایی از جامعه به ویژه زنان، نگرانیهای جدی در خصوص مسائل مربوط به آموزش و اشتغال دارند، با این حال وضعیت کشور بهطورکلی قابل مدیریت به نظر میرسد. نرخ تورم چندان بالا نیست و معیشت مردم عمدتاً به شیوهای سنتی اداره میشود.
از سوی دیگر، طالبان هنوز در تلاش است تا مشروعیت بینالمللی را برای حاکمیت خود به دست آورد. برخی کشورها به اشکال رسمی یا غیررسمی این رژیم را پذیرفتهاند، اما نکته کلیدی آن است که دیپلماتهای طالبان هنوز نتوانستهاند به طور رسمی در مجامع جهانی حضور یابند و بزرگترین مانع در راستای پذیرش بینالمللی آنان، نداشتن رسمیت سیاسی این حکومت است.
در سالهای اخیر، گروههای اپوزیسیون نیز در خارج از مرزهای افغانستان فعال بودهاند، اما هیچ یک از آنها موفق به جلب حمایت نظام بینالملل یا رضایت عمومی مردم افغانستان نشدهاند. به عنوان نقطه قوت طالبان، میتوان به عملکرد آنها در مقابله با داعش اشاره کرد که به طور کلی به عنوان یکی از موفقیتهای این حکومت در زمینه امنیتی مد نظر است.
در کوتاهمدت ممکن است کشورهای بیشتری طالبان را به عنوان یک حکومت رسمی به رسمیت بشناسند و در عوض، طالبان ممکن است بخواهد کمی فضا را بازتر کند؛ خواه در زمینه اشتغال و تحصیل زنان و خواه با گنجاندن حداکثری اقوام مختلف در ساختار قدرت.
به نظر میرسد که در ورود به پنجمین سال حکومت طالبان، بسیاری از کشورها به دنبال بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود در افغانستان هستند و در تلاشاند به آرامی و بدون سر و صدا، این حاکمیت را به رسمیت بشناسند.
اما باید توجه داشت که طالبان در زمینه مسائل ایدئولوژیک هیچ عقبنشینی نداشته و همچنان بر مفهوم حاکمیت دینی، مطابق با تفسیر خود، تأکید میکند. در عین حال، موضوع مشارکت اقوام مختلف در ساختار حکومتی نیز در حال بررسی است و فضا به گونهای پیش رفته که مذاهب و اقوام گوناگون احساس میکنند در صورت همکاری مشروط با طالبان، میتوانند تأثیرگذاری در ساختار موجود داشته باشند.