دقایق سرنوشتساز در واشنگتن؛ گزینه حمله به ایران یا احیای مذاکرات؟
به نقل از ایلنا، پایگاه خبری »ارمنیوز» در امارات گزارشی منتشر کرد که طبق آن، یک منبع نزدیک به کاخ سفید از افزایش تنشها در دولت دونالد ترامپ پیرامون رویکرد به ایران خبر داده و اظهار داشت که واشنگتن در آستانه پایان آتشبس، میان تشدید حملات نظامی و از سرگیری گفتوگوها در تردید است.
این منبع به ارمنیوز گفت که اختلافات داخل دولت آمریکا تنها محدود به روش ادامه عملیات نظامی نمیشود، بلکه درباره اهداف نهایی فشارهای واشنگتن علیه تهران نیز نظرات متضاد و جدی وجود دارد.
بر اساس این گزارش، گروهی در دولت ترامپ به دنبال ایجاد ضربهای مهلک به ایران و تضعیف توان نظامی و سیاسی آن هستند، در حالی که گروه دیگر نسبت به تبعات چنین اقدامی و احتمال ورود آمریکا به یک جنگ گسترده منطقهای هشدار میدهد.
این اختلافات در شرایطی افزایش یافته که آتشبس بین ایران و آمریکا در آستانه پایان قرار دارد و هنوز توافقی برای تمدید آن میان طرفین حاصل نشده است.
اختلاف نظر در مورد فشارها بر ایران
منبع نزدیک به کاخ سفید وضعیت فعلی را نوعی «ابهام استراتژیک» در سیاستهای آمریکا توصیف کرده و به این نکته اشاره کرد که واشنگتن هنوز به جمعبندی نهایی درباره اهداف فشارهایش به تهران نرسیده است.
طبق گفته این منبع، یک سناریو متمرکز بر افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی و تضعیف ساختار نظامی و سیاسی ایران است، در حالی که سناریوی دیگر بهرهگیری از این فشارها برای بازگرداندن تهران به میز مذاکره و دستیابی به توافقی جدید میباشد.
گروه معروف به «بازها» در دولت ترامپ بر این باورند که هر نوع توافق موقت یا محدود، تنها بحران را به تعویق خواهد انداخت و واشنگتن باید از ابزارهای فشار اقتصادی، تحریمها و اقدامات نظامی برای تغییر رفتار ایران بهره ببرد.
در مقابل، طرفداران رویکرد عملگرا به این نکته تأکید میکنند که دنبالهروی از هدف تغییر نظام ایران میتواند آمریکا را وارد جنگی طولانی و پرهزینه کند و عواقب آن از کنترل این کشور خارج شود.
این گروه بر این باورند که هدفی منطقیتر، مجبور کردن ایران به بازگشت به مذاکرات و پذیرش توافقی سختگیرانه درباره برنامه هستهای، توان موشکی و نقش گروههای همسو با تهران در منطقه است، بدون اینکه واشنگتن الزاما به دنبال فروپاشی ساختار سیاسی ایران باشد.
نزدیکی به پایان آتشبس
این اختلافات در حالی مطرح شده که آتشبس یکماهه ایران و آمریکا به پایان نزدیک میشود.
مجله «پولیتیکو» نیز اعلام کرده که آتشبس ممکن است روز دوشنبه به پایان برسد، مگر اینکه دو طرف در آخرین دقایق به توافقی در مورد تمدید آن و پایان جنگ دست یابند.
یک مقام ارشد کاخ سفید که هویتش فاش نشده به این نشریه گفت وضعیت فعلی میان دو طرف هنوز «باثبات» است، اما تا شامگاه جمعه از هیچ توافق قریبالوقوعی برای تمدید آتشبس خبری نداشته است.
این مقام آمریکایی مدعی شد که مسئله اصلی، زمان آغاز یا پایان مذاکرات نیست، بلکه آمادگی ایران برای بازگشت به میز مذاکره و دستیابی به توافق است و اظهار داشت که تهران هنوز آمادگی لازم را نشان نداده است.
دو رویکرد در دولت ترامپ
به گفته منبع نزدیک به کاخ سفید، بخش تندرو باور دارد که فشارهای تحمیلشده ایران را به اندازه کافی تضعیف کرده و بنابراین اکنون فرصت مناسبی برای گسترش عملیات نظامی وجود دارد.
این گروه اعتقاد دارد که هر گونه کاستن از فشار میتواند به تهران این امکان را بدهد که توان نظامی و سیاسی خود را دوباره تجدید کند.
در مقابل، رویکرد عملگرا هشدار میدهد که ادامه درگیری میتواند یک جنگ محدود را به یک منازعه منطقهای تبدیل کند؛ به ویژه در صورتی که دامنه درگیری به تنگه هرمز یا پایگاههای آمریکایی در منطقه کشیده شود.
این وضعیت میتواند نه تنها قیمت نفت را افزایش دهد، بلکه دامنه جنگ را به دیگر نقاط منطقه نیز بسط دهد.
منبع نزدیک به کاخ سفید همچنین افزود که واشنگتن هماکنون دو مسیر را همزمان دنبال میکند؛ از یک سو تهدید نظامی و فشار علیه ایران را حفظ کرده و از سوی دیگر کانالهای ارتباطی مستقیم و غیرمستقیم را باز نگهداشته تا امکان مذاکره را در آخرین لحظات از دست ندهد.
هشدار درباره پیامدهای جنگ گسترده
احمد العنانی، کارشناس روابط بینالملل، نیز اظهار کرده است که دونالد ترامپ در برخی سخنان خود به عملیات نظامی سریع و محدود علیه ایران اشاره کرده که احتمالا شامل حملات هوایی متمرکز و استفاده از بمبافکنهای استراتژیک مانند «B-2» خواهد بود.
وی در گفتوگو با «ارم نیوز» خاطرنشان کرد که فرماندهان نظامی و کارشناسان استراتژیک آمریکایی نسبت به عواقب گسترش جنگ با ایران هشدار میدهند.
العنانی تأکید کرد که درگیری گسترده میتواند به سرعت به تنگه هرمز و دیگر مسیرهای حیاتی دریایی کشیده شود و فشار سنگینی بر نیروهای آمریکایی مستقر در این منطقه تحمیل کند.
وی همچنین بیان داشت که گسترش جنگ میتواند بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داده و پیامدهای اقتصادی آن به طور قابل توجهی برای آمریکا و سایر کشورها تاثیرگذار باشد.
این کارشناس حقوق بینالملل اشاره کرد که نهادهای نظامی آمریکا در مقایسه با برخی چهرههای سیاسی دولت، رویکردی محتاطانهتری در برابر گزینه جنگ دارند؛ چرا که هزینه، مدت زمان و احتمال گسترش درگیری به چند جبهه را مد نظر قرار میدهند.
اختلافات داخلی درباره سیاست خارجی آمریکا
العنانی همچنین به نقاط قوت و ضعف در میان گروههای مختلف در دولت ترامپ اشاره کرد و بیان کرد که این اختلافات در برخی نقاط به تنشهای پنهان و آشکار و حتی تغییرات در سطوح مختلف نظامی و وزارت خارجه منتهی شده است.
به گفته این کارشناس، این اختلافات تنها به مسائل مربوط به ایران محدود نمیشود و در موضوعات دیگری همچون غزه، جنوب لبنان و آمریکای لاتین نیز دیده میشود و نشاندهنده اختلاف نظر در خصوص میزان و حدود استفاده از قدرت نظامی در سیاست خارجی آمریکاست.
اکنون با نزدیک شدن به پایان آتشبس، دولت ترامپ با یک انتخاب دشوار مواجه است؛ آیا عملیات نظامی را تشدید کند به منظور افزایش فشار بر ایران یا از فشارهای موجود برای بازگرداندن تهران به میز مذاکره بهرهبرداری کند.
منبع نزدیک به کاخ سفید اظهار داشت که ساعات و روزهای آتی میتواند مشخص کند کدام جناح در دولت ترامپ قادر خواهد بود برتری بیشتری را بهدست آورد؛ در شرایطی که واشنگتن از یک سو اقدام به نمایش قدرت نظامی خود کرده و از سوی دیگر، راه مذاکره را بهطور کامل مسدود نکند.
در این بین، احتمال تبدیل درگیری محدود به یک جنگ گسترده منطقهای مهمترین نگرانی پیش روی تصمیمسازان آمریکایی به شمار میآید.