طرح عراق برای обход تنگه هرمز / پروژه ۱۵ میلیارد دلاری میان بغداد و دمشق

فرارو- طبق گزارشات منابع معتبر، تکمیل ساخت خط لوله جدید نفت خام که میان سوریه و عراق قرار دارد، به نظر می‌رسد هنوز چندین سال زمان نیاز داشته باشد. 

به نقل از فرارو و رویترز، کارگزاران این پروژه به رویترز اظهار داشتند که طرح عراق برای صدور نفت از طریق خط لوله‌ای که از خاک سوریه می‌گذرد به‌منظور جلوگیری از هرگونه اختلال ممکن در آینده در تنگه هرمز احتمالا نیازمند تقریبا چهار سال فعالیت‌ عمرانی و حداقل ۱۵ میلیارد دلار هزینه خواهد بود. 

مقامات امریکایی و متخصصان حوزه انرژی، این پروژه را که برای بررسی امکان‌سنجی آن از حمایت‌های ابتدایی یک کنسرسیوم شامل شرکت «شورون» (Chevron) بهره‌مند شده‌است، بخشی از استراتژی برای کاهش وابستگی این صنعت به آبراهی می‌دانند که در گذشته به علت جنگ ایران دچار محدودیت‌های جدی شده بود. 

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات‌متحده، در ادعایی مدعی شد: «در دو سال آینده، این تنگه به تدریج اهمیت خود را از دست خواهد داد و به یک پهنه آبی معمولی تبدیل خواهد شد.» 

در گذشته که درگیری‌ها آغاز نشده بود، تقریبا یک‌پنجم از نفت و گاز طبیعی مایع جهان از طریق تنگه هرمز ارسال می‌شد، اما بسنت همچنین مطرح کرده که «بیش از ۵۰ تا ۷۰ درصد» از این صادرات در آینده، از طریق خطوط لوله زیرزمینی منتقل خواهد شد. 

با این حال، دو منبع مطلع که به‌طور مستقیم در این پروژه شرکت دارند، به رویترز گفتند که به خاطر نیازهای زیرساختی جدید، مدت زمان مورد نیاز برای اجرای طرح خط لوله عراق-سوریه احتمالاً دو برابر زمان قبلی خواهد بود و ممکن است با چالش‌های دیگری نیز مواجه شود. به‌دلیل حساسیت این موضوع، هر دو منبع خواستار عدم افشای نام خود شدند. عراق از کشورهایی است که بیشترین آسیب را از مسدود شدن تنگه هرمز متحمل شده است. 

بر اساس اعلام شرکت دولتی نفت «سومو» (SOMO)، این کشور پیش از شروع جنگ روزانه حدود ۳.۶ میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد که عمدتاً از طریق پایانه‌های خلیج‌فارس نزدیک بصره انجام می‌گرفت، اما در ماه ژوئیه تنها مجموعاً ۳۵.۵ میلیون بشکه نفت از مسیر هرمز صادر شد. 

خط لوله‌ای که منطقه کرکوک در شمال عراق را به بندر بانیاس سوریه در ساحل مدیترانه متصل می‌کند، قبلاً وجود داشته اما به‌دلیل جنگ‌ها در عراق و سوریه دچار آسیب‌های جدی شده و از دهه ۱۹۸۰ به طور مرتب مورد استفاده قرار نگرفته است. 

هر دو منبع بیان کردند که راه‌اندازی این طرح نیازمند ساخت زیرساخت‌های کاملاً جدید است و نه صرفاً ترمیم خط لوله موجود، و به‌دنبال آن حداقل هزینه‌ای معادل ۱۵ میلیارد دلار را در پی خواهد داشت. 

یکی از این منابع مطرح کرد که بخشی از خط لوله جدید قرار است عمدتاً در راستای همان مسیر کرکوک-بانیاس ساخته شود، اما بخش‌های سالم خط لوله فعلی از نظر مشخصات فنی با شرایط جدید تطابق ندارند و غیرقابل استفاده خواهند بود. 

منبع دیگر اذعان کرد که این پروژه مستلزم احداث یک سامانه کاملاً جدید و یکپارچه خط لوله نفت خام خواهد بود؛ نظامی که میادین نفتی جنوب و شمال عراق را به یک مرکز اصلی (هاب) در «حدیثه» واقع در غرب عراق و سپس به «بانیاس» متصل می‌کند. 

ایالات متحده از برنامه «بازسازی و نوسازی» این خط لوله حمایت کرده و اعلام کرده است که ظرفیت اولیه انتقال آن تا دو میلیون بشکه نفت خام در روز خواهد رسید. 

این به معنای افزایش قابل‌توجهی در ظرفیت نسبت به خط لوله قدیمی است که حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز توان داشت؛ رقمی که کمتر از یک دهم از مقدار نفتی بوده که عراق پیش از درگیری‌ها صادر می‌کرد. همچنین، عراق صادرات نفت از میادین کرکوک را از طریق خط لوله به بندر «جیحان» ترکیه با هدف‌گذاری حدود ۲۵۰ هزار بشکه در روز، مجدداً آغاز کرده است. 

هر دو منبع اعلام کردند که پیاده‌سازی پروژه خط لوله عراق-سوریه حدود چهار سال طول خواهد کشید؛ هرچند یکی از آنها هشدار داد که این فاصله زمانی ممکن است نیازمند در نظر گرفتن مدت‌زمان لازم برای پاکسازی زیرساخت‌های کهنه و اخذ مجوزهای جدید از دولت سوریه باشد. 

سوریه و عراق به طور جداگانه تفاهم‌نامه‌هایی را با کنسرسیومی شامل شرکت بزرگ آمریکایی «شورون» (Chevron)، شرکت «تی‌آی کپیتال» (TI Capital) و شرکت قطری «یوسی‌سی هولدینگ» (UCC Holding) امضا کرده‌اند تا انجام مطالعات فنی و مالی برای آماده‌سازی این پروژه را به انجام برسانند. 

وزارت نفت عراق و شرکت دولتی نفت سوریه تا کنون به درخواست‌های خبرگزاری رویترز برای بیان نظر درباره این پروژه و نیز ارزیابی منابع آگاه در مورد زمان‌بندی و هزینه‌ها، پاسخی نداده‌اند. 

شرکت‌های «تی‌آی کپیتال» و «یوسی‌سی هولدینگ» نیز فوراً به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. شرکت شورون فقط به بیانیه قبلی خود در مورد توافق اولیه اشاره کرد و افزود که در خصوص جزئیات مربوط به مسائل تجاری نظری نخواهد داد. 

در ماه گذشته، یکی از مدیران شورون در یک کنفرانس خبری عنوان کرد که این پروژه می‌تواند «مسیر دسترسی دیگری به بازار» را از طریق دریای مدیترانه فراهم کند. 

این مدیر همچنین افزود که هرگونه خط لوله‌ای باید به میادین نفتی جنوبی عراق، از جمله «غرب قرنه ۲» (West Qurna ۲) و «ناصریه» (Nassiriya) نیز متصل شود؛ میادینی که شرکت شورون در حال مذاکراتی برای ورود به آن‌ها است. 

به گفته این مدیر، شورون همچنین موظف است تا مطالعات فنی را به پایان برساند تا روشن شود که آیا خط لوله موجود بین عراق و سوریه به بازسازی، توسعه یا نوآوری نیاز دارد یا خیر. 

این شرکت هنوز برآوردی از ظرفیت صادراتی احتمالی این پروژه ارائه نکرده است. 

این مدیر خاطرنشان کرد: «معمولاً در مورد چنین خطوط لوله‌ای، ظرفیت کامل (۱۰۰ درصدی) از روز نخست در دسترس نخواهد بود.»