جواهرات ۷۵ میلیون دلاری جورجینا از کجا آمده‌اند؟

غزال زیاری- در روزهای اخیر، پس از برگزاری جشن ازدواج کریستیانو رونالدو و جورجینا رودریگز، تصاویری از این مراسم به طور گسترده منتشر شد که در آن‌ها به سادگی لباس و برگزاری مراسم اشاره شده است.

اما نکته‌ای که کمتر به آن پرداخته شد، مجموعه جواهرات جورجینا رودریگز است که در این مقاله می‌خواهیم با نگاهی علمی آن را مورد بررسی قرار دهیم؛ این مجموعه جواهرات شامل ۳۷ قیراط (از ۲۲ تا ۳۵ قیراط سنگ مرکزی) و به ارزش تقریبی ۷۵ میلیون دلار است. این موضوع نه تنها یک مسأله اقتصادی بزرگ، بلکه نمایشی از پیشرفته‌ترین کانی‌شناسی به شمار می‌آید که می‌توان آن‌ها را از گران‌بهاترین و پیچیده‌ترین محصولات زمین‌شناسی دانست.

کانی‌شناسی الماس: از فشار بی‌نهایت تا درخشش ابدی

الماس به لحاظ شیمیایی یک آلوتروپ از کربن است که اتم‌های آن در یک شبکه کریستالی مکعبی چیده شده‌اند. برای دستیابی به این ساختار متراکم از کربن آمورف، لازم است شرایط سختگیرانه‌ای در محیط وجود داشته باشد:

• اعماق گوشته: الماس‌ها در عمق ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتری زیر سطح زمین (در قسمت بالایی گوشته) در شرایط فشار بین ۴۵ تا ۶۰ هزار اتمسفر شکل می‌گیرند. این مناطق به واسطه دما و فشار پایدار خود فرصت لازم را به اتم‌های کربن می‌دهند تا در ساختار کریستالی مکعبی خود رشد یابند. هرچه مدت زمان بیشتری این الماس‌ها در اعماق زمین باقی بمانند، فرصت بیشتری برای رشد کریستالی خواهند داشت و در واقع سنگ‌های بزرگ‌تر از ۲۰ قیراط به عنوان «شاهدان خاموش» فرآیندهای زمین‌شناسی میلیارد ساله‌ای به شمار می‌آیند که از ناپایداری‌های حرارتی در اعماق زمین جان سالم به در برده‌اند.
• دما: دمای لازم برای تشکیل الماس بین ۹۰۰ تا ۱۳۰۰ درجه سانتی‌گراد متغیر است.

• انتقال به سطح: بسیاری از الماس‌ها به واسطه فعالیت‌های آتشفشانی خاصی به نام "کیمبرلیت" به سرعت و حتی گاهی با سرعت فراصوت از اعماق زمین به سمت سطح پرتاب می‌شوند. این ساختارها تا حدی مانند آسانسورهای پرسرعت عمل می‌کنند. در صورتی که سرعت پرتاب به اندازه کافی بالا نباشد، الماس‌ها در حین عبور از مناطق پرفشار به مناطق کم‌فشار به گرافیت تبدیل می‌شوند. سنگ بزرگ انگشتر جورجینا نتیجه یک انتقال موفق و سریع از اعماق گوشته به سطح زمین است.

مقیاس‌های خلوص گوهرشناسی GIA

سنگ‌های با ابعاد و قیمت‌های میلیونی نیازمند بالاترین استانداردهای شفافیت و بی‌رنگی هستند. در علم گوهرشناسی، سه فاکتور کلیدی برای ارزیابی در نظر گرفته می‌شوند:

فاکتور

اهمیت علمی

شفافیت

بررسی میزان ناخالصی‌های داخلی الماس. الماس‌های بی‌نقص ساختار اتمی کاملاً بدون نقصی دارند.

رنگ

وجود نیتروژن یا بور ممکن است رنگ یک الماس را تحت تأثیر قرار دهد. الماس‌های بی‌رنگ، فاقد این ناخالصی‌های عنصری هستند.

برش

زاویه بری باید به گونه‌ای باشد که حداکثر بازتاب و تلاطم داخلی را تأمین کند.

چالش بزرگ: الماس‌های طبیعی در برابر آزمایشگاهی

یکی از بزرگترین چالش‌های امروز، تفکیک جواهرات گران‌بها از نسخه‌های مصنوعی است. در حال حاضر، دو روش اصلی برای تولید الماس در آزمایشگاه وجود دارد:

۱- HPHT (فشار بالا، دمای بالا): شبیه‌سازی دقیق شرایط گوشته زمین در آزمایشگاه.

۲- CVD (رسوب شیمیایی فاز بخار): تولید گازهای کربنی و نشستن آن‌ها بر روی یک بذر الماس کوچک.

تشخیص الماس‌های آزمایشگاهی از الماس‌های طبیعی که به شکل معادن استخراج شده‌اند، تنها با کمک تکنولوژی‌های پیشرفته امکان‌پذیر است:

یکی از روش‌ها استفاده از طیف‌سنجی Raman است؛ زیرا الگوهای نوسانی الماس‌های طبیعی و آزمایشگاهی متفاوت است، می‌توان با استفاده از تابش لیزر، نوسانات مولکولی در ساختار شبکه الماس را بررسی کرده و در نهایت تعیین کرد که آیا الماس طبیعی است یا حاصل آزمایشگاه.

این بررسی همچنین می‌تواند در طیف فرابنفش (UV) انجام شود؛ چرا که الماس‌های آزمایشگاهی گاهی در طیف UV خاص، شفافیت و فلوئورسانس متفاوتی نسبت به سنگ‌های معدنی باستانی از خود نشان می‌دهند.

چرا الماس طبیعی همچنان سلطنت می‌کند؟

با وجود پیشرفت‌های تکنولوژیکی در زمینه تولید الماس‌های آزمایشگاهی، الماس‌های طبیعی هنوز هم ارزش و قیمتی منحصر به فرد دارند. این موضوع ناشی از نایابی و تاریخ زمین‌شناسی آن‌هاست.

یک الماس طبیعی در واقع به نوعی یک «فسیل زمین‌شناسی» است که قدمت آن به میلیاردها سال می‌رسد. بنابراین می‌توان کلکسیونرهای جواهر و افرادی مانند جورجینا را به عنوان سرمایه‌گذارانی در نظر گرفت که سرمایه خود را برای داشتن این تاریخچه زمین‌شناسی صرف می‌کنند. به ویژه در مورد الماس‌های بزرگتر از ۵ قیراط که هنوز تولید آن‌ها با چالش‌های فنی و هزینه‌های بالایی روبرو است.

چرا ۳۷ قیراط یک رکورد است؟

در طبیعت، فراوانی الماس‌ها با افزایش وزن به طرز قابل توجهی کاهش می‌یابد؛ بنابراین پیدا کردن سنگ‌های انگشتر با وزن ۲۲ تا ۳۵ قیراط به این معناست که این الماس‌ها از بلورهای اولیه بسیار بزرگتر تراش خورده‌اند. از منظر علم کانی‌شناسی، حفظ شفافیت در یک سنگ ۳۵ قیراطی به این معنای است که در طول میلیاردها سال، هیچ ناخالصی شیمیایی مانند نیتروژن یا عناصر دیگر به ساختار کریستالی آن وارد نشده است.

به بیان دیگر، الماس‌های موجود در سرویس جورجینا، خالص‌ترین بخش‌های کربنی هستند که در تاریخ زمین‌شناسی سیاره ما تشکیل شده‌اند.

منابع: gia، mydiamondring ، pagesix

۲۲۷۲۲۷