نابودی پایه و اساس مذاکره، کاهش توانمندیهای کلیدی ملی به شمار میرود
«فرج کمیجانی» در گفتوگویی با خبرنگار سیاسی ایرنا در روز چهارشنبه به بررسی چالشهای مختلفی که کشور در سال گذشته با آن روبرو بود، پرداخت و اظهار داشت: در این راستا نه تنها نام و حیثیت ایران خدشهدار نشد بلکه قدرت ایران نیز برای جهانیان به وضوح نمایان گردید.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی با اشاره به تأثیر دولت وفاق و نقش موثر دکتر پزشکیان در این پیشرفت گفت: بزرگترین دستاورد ایران در این برهه زمانی، عبور از بحرانهای امنیتی و نظامی در شرایطی بغرنج است، در حالی که کشور توانست انسجام ملی و ظرفیتهای تصمیمگیری خود را حفظ نماید. این موفقیت اهمیت بسزایی دارد و نباید آن را نادیده گرفت.
او به تبیین نقش دولت چهاردهم و شخص دکتر پزشکیان پرداخت و اظهار کرد: سیاستهای دولت در این دوره بر تلاش برای کاهش فاصلههای داخلی، ایجاد هماهنگی میان ارکان حکومت و اجتناب از تبدیل اختلافات سیاسی به شکافهای اجتماعی متمرکز بوده است. این، معنای واقعی وفاق را به نمایش میگذارد. وفاق نه به معنای حذف رقابتهای سیاسی و نه صرفاً تقسیم مسئولیتها میان گروههای سیاسی، بلکه به معنای قرار دادن منافع ملی در اولویت در مواقع حساس کشور است.
کمیجانی افزود: یکی از ویژگیهای بارز دکتر پزشکیان این است که در مواقع بحرانی، سعی کرده تصمیمگیری را از جو هیجانی و تنشهای سیاسی دور نگه دارد و بر بهکارگیری گفتوگو، اجماعسازی و بهرهگیری از ظرفیتهای کارشناسی تأکید نماید.
این فعال اصلاحطلب تصریح کرد: گذر از بحران تنها آغاز کار است. قدرت واقعی ایران زمانی به تثبیت خواهد رسید که اقتدار و انسجام ملی بتواند به ثبات پایدار، رفاه عمومی، بهبود اقتصادی، توسعه، افزایش سرمایه اجتماعی و ایجاد امید در نسل جوان تبدیل شود. این مرحله به همان اندازه مدیریت بحران از اهمیت بالایی برخوردار است.
او درباره نشست اخیر دبیران کل احزاب با رئیسجمهور بیان کرد: برگزاری چنین جلساتی بهواقع یک نیاز سیاسی و اجتماعی است. زیرا احزاب نباید تنها در مقاطع نزدیک به انتخابات مورد توجه قرار گیرند. اگر حقیقتاً دنبال تقویت مشارکت سیاسی، افزایش سرمایه اجتماعی و انسجام ملی هستیم، احزاب و تشکلهای سیاسی باید در فرآیند تصمیمسازی کشور بهعنوان یک نهاد تأثیرگذار حضور داشته باشند.
کمیجانی تصریح کرد: برداشت من از این جلسه این بود که رئیسجمهور در پی برقراری گفتوگو با جریانات سیاسی است تا انتقادات را بشنود و از ظرفیتهای آنها بهرهبرداری کند. این رویکرد باید تقویت شده و از سطح گفتوگو به یک نظام پایدار برای مشارکت احزاب در تصمیمسازی تغییر یابد.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی خاطرنشان کرد: در سخنانم بر این نکته تأکید داشتم که موضوع اصلی تنها یک تفاهمنامه یا یک تصمیم سیاست خارجی نیست، بلکه نکته اصلی این است که آیا میتوانیم آن تصمیم ملی را به اجماع ملی تبدیل کنیم و از آن بهعنوان فرصتی برای صلح، ثبات و توسعه ایران بهرهبرداری کنیم یا خیر؟
او افزود: به عقیده من، اجماع ملی زمانی ماندگار است که جامعه احساس کند در تصمیمات مهم کشور صدایش شنیده میشود و احزاب نیز تنها شنونده یا تماشاچی نباشند، بلکه بخشی از فرآیند تصمیمسازی کشور گردند.
مذاکره، ابزار مهمی برای تأمین منافع ملی است
کمیجانی در خصوص مخالفت برخی گروهها با مذاکره و جایگزینی که این طیف پیشنهاد میدهند، گفت: بخش عمدهای از این ادبیات به بیش از آنکه تحلیل دقیق و راهبردی باشد، دارای ماهیت شعار سیاسی است.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی درباره اظهارات قالیباف، رئیس تیم مذاکرهکننده کشور درباره «مذاکره بهعنوان مبارزه» تصریح کرد: مذاکره نه به معنای تسلیم است و نه به معنای سازش. مذاکره ابزاری برای تأمین منافع ملی است. همانطور که قدرت دفاعی برای بازدارندگی و دفاع از کشور الزامی است، دیپلماسی نیز بهمنظور تبدیل قدرت و ظرفیت ملی به دستاوردهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی ضروری است.
او ادامه داد: اینکه امروزه برخی مقامهای عالیرتبه کشور از تفاهمنامه بهعنوان دستاورد و پیروزی دیپلماسی یاد میکنند، نشان دهنده این است که تقلیل مذاکره به «عقبنشینی» یک دیدگاه ناکافی در حوزه سیاست خارجی است.
کمیجانی تصریح کرد: یک کشور مقتدر، تنها به معنای داشتن توانایی جنگی نیست؛ بلکه کشور قدرتمند، کشوری است که بتواند از مجموع قدرت خود، شامل توان دفاعی و اقتصادی تا دیپلماسی و سرمایه اجتماعی برای تأمین منافع ملی بهره بگیرد.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی اضافه کرد: نقد محتوای مذاکرات و درخواست تضمین برای اجرای توافق، کاملاً مشروع است؛ اما تخریب اصل مذاکره بهواقع تضعیف یکی از ابزارهای قدرت ملی است.
او افزود: مذاکرهکننده زمانی میتواند برتری داشته باشد که در پشت میز مذاکره، علاوه بر قدرت ملی، از پشتوانه سیاسی و اجتماعی در داخل نیز برخوردار باشد.
در سیاست خارجی، زمانشناسی از ارکان عقلانیت راهبردی به شمار میآید
کمیجانی در خصوص اظهارات رئیسجمهور که بیان کرده بود «بهترین زمان توافق اکنون است؛ زیرا انسجام ملی در بهترین وضعیت است» تأکید کرد: من با این دیدگاه کاملاً موافقم. در سیاست خارجی، زمانشناسی از عناصر کلیدی عقلانیت راهبردی است. هنگامی که کشوری از یک سو از قدرت و انسجام ملی برخوردار است و از سوی دیگر امکان گفتوگو و دستیابی به توافق برای کاهش تنشها و تأمین منافع ملی وجود دارد، استفاده از این فرصت میتواند تصمیمی عقلایی به شمار آید.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی مطرح کرد: اما نکتهای بسیار مهم وجود دارد که نباید فراموش شود؛ توافق خوب، توافقی نیست که به سادگی امضا گردد، بلکه توافق خوب توافقی است که منافع ملی را تأمین کند، قابلیت اجرایی داشته باشد و آثار خود را در زندگی مردم نمایان سازد.
کمیجانی ادامه داد: اگر امروز از تقویت انسجام ملی سخن به میان میآید، باید از این فرصت برای ایجاد اجماعی بزرگتر بهره برد؛ اجماعی پیرامون صلح، امنیت، توسعه، رفاه و آینده ایران.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی خاطرنشان کرد: ما میتوانیم با جهان به مذاکره بپردازیم، بدون اینکه از استقلال خود کاسته شود. میتوانیم توافق کنیم، بدون آنکه تسلیم شویم و میتوانیم انتخاب صلح را داشته باشیم، بدون اینکه از قدرت دفاعی و حقوق ملی خود کوتاه بیاییم.
همآهنگی بین دولت و نیروهای مسلح، یک ضرورت ملی است
کمیجانی تأکید کرد: در شرایطی که کشور تحت تهدیدات امنیتی و نظامی قرار دارد، هماهنگی میان دولت و نیروهای مسلح یک ضرورت ملی به شمار میآید و نباید به موضوعی جناحی یا سیاسی تبدیل شود. من معتقد هستم که نیروهای مسلح باید وظیفه اصلی خود را در دفاع از امنیت و تمامیت ارضی کشور بهخوبی انجام دهند و دولت نیز باید از ظرفیتهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و دیپلماتیک خود در راستای پشتیبانی از امنیت ملی بهرهبرداری نماید.
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی تاکید کرد: نکته مهم این است که قدرت دفاعی و دیپلماسی رقیب یکدیگر نیستند، بلکه مکمل یکدیگراند. قدرت دفاعی پشتیبان بازدارندگی و دیپلماسی فعال میتواند از تبدیل اختلافات و تهدیدات به جنگهای فرسایشی جلوگیری کند.
کمیجانی یادآور شد: بنابراین، رابطه بین دولت و نیروهای مسلح باید بر مبنای همکاری، هماهنگی و تقسیم مسئولیتهای صحیح در دفاع از منافع ملی مبتنی باشد.
او در پایان خاطرنشان کرد: در این شرایط کنونی، بسیار مهم است که تمام ظرفیتهای کشور در جهت ایجاد ایران امنتر، با اقتدارتر، باثباتتر و دارای افقهای روشنتری برای مردم گام بردارند.