پذیرش تفاوتها در یک انیمیشن؛ اگر زال شاهنامه دختری بود چه اتفاقی میافتاد؟
مینا سادات آیتاللهی، کارگردان انیمیشن «در واپسین سالیان عمر»، درباره نقطه آغاز این اثر گفت: در مرحله نخست به دنبال ایجاد شخصیتی بودم که قادر باشد توجه بیننده را جلب کرده و او را در طول داستان با خود همراه نگه دارد. به این فکر افتادم که اگر به جای زال از شاهنامه، داستان بر محور شخصیتی دختر زال شکل بگیرد، چه تحولی ممکن است روی دهد. این ایده نهتنها برای خودم جذاب بود، بلکه نظر اطرافیانم را نیز به خود جلب کرد و در نهایت به این نتیجه رسیدم که ادغام ویژگیهای شخصیتی زال با دیدگاه زنانه و تجربیات شخصی من، میتواند به خلق تجربهای نو در زمینه سینما و انیمیشن ایران منجر شود.
او در ادامه به موضوع اصلی این انیمیشن پرداخت و اشاره کرد: یکی از کلیدیترین راهکارها برای دستیابی به صلح و آرامش در جوامع، برقرار کردن ارتباط میان فردانی با روحیات و تفاوتهای شخصیتی و فرهنگی متنوع است. انسانها باید قادر باشند با یکدیگر گفتوگو کنند، همدیگر را بشناسند و به تفاوتهای یکدیگر احترام بگذارند. کودکان بهخوبی قادر هستند این فرآیند را انجام دهند، زیرا هنوز تحت تأثیر هنجارهای اجتماعی و فرهنگی قرار نگرفتهاند و به راحتی تفاوتهای همدیگر را میپذیرند. هدف من این بود که بیننده پس از تماشای فیلم به این فکر کند که شاید نیاز است از تجربیات دوران کودکی خود و کودکان اطرافمان بیشتر بیاموزیم.
آیتاللهی در مورد تأثیر موسیقی در روایت این اثر گفت: «در واپسین سالیان عمر» سعی میکند مفهومی عمیق را در زمان کوتاهی منتقل کند و موسیقی بهعنوان ابزاری مؤثر برای انتقال سریعتر و عمیقتر احساسات فیلم عمل میکند. همکاری با آهنگساز به من یادآوری کرد که کارگردانی نیازمند آگاهی از هدف هر سکانس و تمامی حرکات موجود در اثر است، بهعلاوه باید بداند به دنبال چه نوع موسیقی است، چه سازی را باید به کار برد و کدام حس را باید منتقل کند.
این کارگردان ادامه داد: اصلیترین چیزی که میخواهم بیننده پس از تماشای انیمیشن با خود به همراه داشته باشد، یادآوری خاطرات دوران کودکی و دوستان قدیمیش است. انتظار دارم تماشاگر پس از دیدن فیلم، با دوستان سابق خود تماس بگیرد، حالشان را بپرسد یا اگر مشکلی میانشان وجود دارد، آن را حل و فصل کند. این موضوع از زمان نگارش فیلمنامه برای من دارای اهمیت بسزایی بود و به مرور زمان به عمق این اهمیت در جامعه خود بیشتر پی میبرم.
او در پایان درباره پذیرفته شدن اثر در جشنواره چناریتون یونان بیان کرد: در جشنوارههای داخلی مشتاق بودم تا واکنشهای بینندگان را مشاهده کنم و بفهمم چه میزان تحت تأثیر قرار گرفتهاند، با کدام بخشهای فیلم بیشترین ارتباط را برقرار کردهاند و آیا توانستهام مفهوم مدنظر خود را به درستی منتقل کنم. در جشنوارههای بینالمللی، بهویژه جشنواره چناریتون یونان، برایم مهم است بدانم مخاطبان جهانی چقدر میتوانند با فرهنگ ایرانی و فضای انیمیشن ارتباط برقرار کرده و آیا آنها نیز با شخصیتهای فیلم همراه میشوند و یاد رفاقتهای دوران گذشته خود میافتند و کدام جنبههای انیمیشن برایشان بارزتر خواهد بود.
عوامل انیمیشن «در واپسین سالیان عمر» شامل: تهیهکننده، نویسنده و کارگردان، طراح شخصیت، طراح فضا و کانسپت، طراح استوری برد، انیماتور کلیدی، کلین آپ و دسن، کامپوزیت: مینا آیتاللهی، انیماتور نماهای میانی (بیتوین): مینا آیتاللهی، نازنین رمضانی، پگاه دهقانی، رنگ: مینا آیتاللهی، نازنین رمضانی، پگاه دهقانی، سمیرا ندافی، سورنا پارسیگ، زینب سمیعی، زهرا آیتاللهی، طراحی و ترکیب صدا: گیسو آزادروش (استودیو نوفه)، دستیار: امیر اسحاقی، آهنگساز: فرهاد صفار، دستیار: احسان یارندی، نوازنده تنبک: کریم رناسیان.
انیمیشن کوتاه «در واپسین سالیان عمر» (تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی) به بخش مسابقه بینالملل فیلمهای کوتاه دهمین دوره جشنواره بینالمللی فیلمهای انیمیشن و کمیک «چانیارتون» در کشور یونان راه یافته است.