بر اساس گزارشی که خبرگزاری مهر به انتشار آن پرداخته است، در حال حاضر، تنش بین ایران و آمریکا با تداوم بسته بودن تنگه هرمز و ناتوانی آمریکا در دستیابی به اهداف خود همچنان ادامه دارد و ایران بهطور مؤثری به پایگاههای نظامی آمریکا در این منطقه آسیبهای جدی وارد کرده است. استمرار این وضعیت نمیتواند به نفع دولت ترامپ باشد، چرا که افکار عمومی و نخبگان آمریکایی، بهویژه رسانهها و چهرههای برجسته حزب دموکرات، خواهان پایان دادن به جنگ هستند و ترامپ نمیخواهد جنگ را در برههای خاتمه دهد که همگان او را به عنوان بازنده بشناسند.
علاوه بر این، تاریخ نشان داده است که هرگاه دولت آمریکا در رویارویی نظامی مستقیم به اهداف خود دست نیافته، تلاش میکند تا جنگ را به عرصه اقتصاد منتقل کند. این واقعیت در سخنان ترامپ و برخی دیگر از مقامات ارشد دولت آمریکا مثل اسکات بسنت، وزیر خزانهداری و مارکو روبیو، وزیر خارجه، به وضوح قابل مشاهده است.
تصویر(۱): تحلیلی از پایگاه خبری آسوشیتد پرس در مورد تغییر استراتژی ترامپ بعد از ناکامیهای نظامی[۱]
فشار اقتصادی برای دولت آمریکا نهتنها بهعنوان وسیلهای برای فشار به حاکمیت عمل میکند، بلکه هدف آن ایجاد نارضایتی در میان مردم و مدیریت اعتراضات به سمت آشوبهاست. آمریکا در سالهای اخیر با بهرهگیری از رسانههای مزدور و افراد نفوذی آموزشدیده داخلی، در این زمینه تجارب گستردهای بهدست آورده است.
بهاینترتیب، یکی از نقاط کلیدی که دشمن در ادامه جنگ حیاتی به آن توجه ویژه دارد، تخریب وضعیت اقتصادی کشور و سو استفاده از آن به نفع اهداف خود میباشد. در این شرایط، دولت میتواند در کنار اقداماتی که برای اصلاح اصولی و بلندمدت اقتصاد برنامهریزی کرده، برخی تحرکات کمهزینه و سریعالاثر را به کار گیرد تا بخشی از فشار اقتصادی را از دوش مردم بردارد و تابآوری اجتماعی، به ویژه در اقشار کمبرخوردار را تقویت کند:
- اعطای تسهیلات قرضالحسنه ۵ میلیون تومانی به ازای هر نفر (مانند وام یک میلیون تومانی کرونا) و تسهیل بازپرداخت آن از محل کالابرگ: در سال ۱۳۹۹، بهدلیل رکود ناشی از شرایط خاص کرونا، دولت امکان دریافت تسهیلات یک میلیون تومانی قرضالحسنه را برای سرپرستان خانواده فراهم کرد و بازپرداخت آن را نیز بهصورت تدریجی از محل یارانه تنظیم نمود. این برنامه اثرات مثبتی بهدنبال داشت. در ماههای اخیر، پس از جنگ نیز، تورم در بخش مواد غذایی معیشت بسیاری از هموطنان را تحت تأثیر قرار داده است. لذا به نظر میرسد که بهعلاوه افزایش رقم کالابرگ، اجرای مجدد سیاستهای مشابه کرونا با اعطای تسهیلات ۵ میلیون تومانی بهازای هر نفر، بتواند در کوتاهمدت توانمندی و تابآوری مردم را تقویت کند و رونق اقتصادی را به همراه داشته باشد. دولت میتواند اقساط این تسهیلات را در یک بازه ۲۵ ماهه از محل اعتبار کالابرگ کسر کند و ارائه ضامن از سوی متقاضیان، الزامی نخواهد بود.
- واردات نهادههای دامی بهوسیله دولت و توزیع آن بهعنوان سرمایه در گردش برای تولیدکنندگان: یکی از چالشهایی که پس از حذف ارز ترجیحی پیش آمده، تأمین پایدار گوشت قرمز و سفید در کشور را با تهدید جدی مواجه کرده است و این امر ناشی از عدم امکان تأمین سرمایه در گردش از سوی دامداریها است. این مشکل بهویژه در ایام جنگ تحمیلی تشدید شده و بسیاری از فعالان این حوزه را با مشکلات قابل توجهی مواجه ساخته است و به تدریج، برخی از این تولیدکنندگان، تولید خود را کاهش داده و بازار با ناپایداریهای زیادی روبهرو میشود. بهنظر میرسد وزارت جهاد کشاورزی و زیرمجموعههای مرتبط مانند شرکت جهاد استقلال، قادرند نهادههای دامی موردنیاز برای یک سال آینده کشور را وارد کرده و بهصورت وام در اختیار دامداران قرار دهند (میزان واردات میتواند بر اساس ظرفیت و آمار تولید سالهای گذشته تعیین شود). همچنین دولت میتواند بازپرداخت هزینه نهادهها را در قالب چک یا ضمانتنامه بانکی با توجه به رتبه اعتباری تولیدکنندگان بهصورت ۳ ماهه برای گوشت سفید و تخم مرغ و ۶ ماهه برای گوشت قرمز از تولیدکنندگان دریافت کند.
- افزایش آرد نان با تولید آرد کامل به میزان ۵/۱ میلیون تن: مصرف سرانه گندم در کشور تقریباً سهبرابر میانگین جهانی است و به گفته کارشناسان، بهطور میانگین ۴۳ درصد از غذای روزانه مردم ایران را فراوردههای گندم تشکیل میدهند. در سال جاری، بر اساس اظهارات پیمان فلسفی، نماینده مجلس، تأمین گندم تضمینی با ۷ تا ۸ میلیون تن کسری مواجه است و بنابراین دولت ناگزیر به واردات ۶ میلیون تن گندم برای تأمین نیاز داخلی است.[۲] یکی از اقداماتی که میتواند به کاهش مصرف و واردات گندم کمک کند، تولید آرد کامل با سبوس است که پیشبینی میشود میزان تولید آرد کشور را بهطور حداقل ۱۵ درصد افزایش دهد. به عبارت دیگر، با فرض نیاز کشور به ۱۰ میلیون تن آرد در سال، تولید آرد کامل با احتساب ۷.۸ میلیون تن گندم، قابل تأمین خواهد بود. همچنین تهیه نان با استفاده از آرد کامل که غنی از پروتئین، ویتامین و فیبر است، علاوه بر تأمین حس سیری بهتر، به ماندگاری بیشتر و کاهش زوال در مصرف نان نیز منجر خواهد شد.