۴۰ میلیون بشکه نفت ایران از محاصره آمریکا دور ماندهاند
فرارو- در بحبوحهای که ترامپ از وعده «نشت صفر» سخن میگوید، میلیونها بشکه نفت ایران به دلیل محاصره او در حالت بلاتکلیفی باقی مانده است.
بر اساس گزارشی از فرارو به نقل از فاکس نیوز، در فاصلهای دورتر از ناوهای جنگی ایالات متحده، که در دهانه خلیج فارس مشغول کنترل محاصره هستند، تقریباً ۴۰ میلیون بشکه نفت خام ایران در نفتکشهایی در آبهای نزدیک به مالزی و در شرق سنگاپور ذخیره شده است.
این مقدار معادل ظرفیت حدود ۲۰ نفتکش غولپیکر (VLCC) است؛ این ذخیره عظیم میتواند به تهران این امکان را بدهد که نفت خامی را که پیشتر از دایره محاصره خارج شده به اعتبار مالی تبدیل کند، و این در حالی است که این محاصره به شدت صادرات جدید را محدود کرده است.
این موجودی نفتی چالشی برای دولت ترامپ به شمار میرود؛ دولتی که به تازگی از رویکردهای نظامی و محاصره دریایی به مرحلهای رفته است که کاخ سفید آن را «گام نهایی» (endgame) در مبارزه مالی با تهران میخواند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، روز یکشنبه «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را راهاندازی کرد و متعهد شد تا رویکردی با «نشت صفر» برای قطع منابع مالی باقیمانده ایران به کار گیرد؛ این اقدام پس از ماهها فشار بر فروش نفت و شبکههای کشتیرانی و مالی ایران انجام میشود.
این محاصره بهوضوح صادرات نفت جدید را برای ایران به شکل جدی دشوار کرده است. طبق دادههای آغازین شرکت «کپلر» (Kpler) که رویترز به آن اشاره کرده، واردات نفت خام ایران توسط چین در این ماه به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ رقمی که در ماه ژوئیه تقریباً ۸۲۳ هزار بشکه در روز بود.
با این حال، میلیونها بشکه نفت که قبل از تشدید تحریمها از محدوده محاصره عبور کردهاند، هنوز برای خریداران ممکن در دسترس هستند. رویترز گزارش کرده است که ایران حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت خام در ذخایر شناور (روی کشتیها) دارد که تقریباً نیمی از آن در نفتکشهایی در نزدیکی مالزی قرار دارد.
این وضعیت چالش جدیدی را برای واشنگتن به وجود میآورد: جلوگیری از نقد کردن (تبدیل به پول) نفتی که از محاصره خارج شده است.
اگر ایران موفق به تبدیل آن نفت خام به پول نقد شود، میتواند از این منابع برای تأمین هزینههای واردات و ممکن است برای تقویت مجدد ارتش خود بهرهبرداری کند؛ این در حالی است که محاصره، صادرات محمولههای جدید را متوقف کرده است.
این وضعیت به آزمون ابتدایی برای ارزیابی توانایی دولت در تحقق وعده «انزوای کامل» تبدیل شده است.
چین به شرکتها دستور داده تا تحریمهای آمریکا علیه ایران را نادیده بگیرند و به آمریکا این چالش را تحمیل کردهاند که اقدامات سختگیرانهتری را در پیش گیرد.
مکس میزلیش، مقام پیشین وزارت خزانهداری و پژوهشگر ارشد فعلی در «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، به فاکسنیوز دیجیتال گفت: «محاصره فعلی عملاً مانع از شدت جریان نفت ایرانی که قبلاً از خط محاصره عبور کرده، نخواهد شد.»
نفت ایران میتواند از طریق انجام عملیات انتقال کشتیبهکشتی جابهجا شود؛ در این روش، محموله در دریا از یک نفتکش به نفتکش دیگر منتقل میگردد. این اقدام به پنهانسازی مبدأ نفت قبل از رسیدن آن به خریدار، که معمولاً یک پالایشگاه مستقل چینی است، کمک میکند.
با اینحال، صرف وجود نفت خام در خارج از دایره محاصره به معنی آن نیست که تهران به درآمدی قابلاستفاده دست یافته است. ایران باید همچنان نفت را تحویل دهد، مبلغ آن را دریافت و عواید را از طریق همان کانالهای مالی که برای دور زدن تحریمها طراحی شدهاند، منتقل نماید.
وزارت خزانهداری اعلام کرده که ایران عمدتاً بهای نفت را به یوان چین دریافت میکند و صرافیها و شرکتهای واسطهای به تبدیل این وجوه به ارزهای مورد استفاده دولت کمک میکنند. این وزارتخانه پیشتر مواردی از عواید حاصل از فروش نفت ایران را به دولت ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، برنامههای تسلیحاتی و گروههای نیابتی مرتبط دانسته است.
میزلیش یادآور شد که دولت همچنان به تحریم شرکتهای تجاری چینی و هنگکنگی، ارائهدهندگان خدمات دریایی و نهادهایی که به تسهیل دور زدن تحریمهای ایران متهم هستند، ادامه میدهد اما تا کنون از قراردادن نام یک مؤسسه مالی چینی در فهرست تحریمها پرهیز کرده است.
به گفته او، ایالات متحده در سال ۲۰۱۲ به دلیل تعاملات این بانک با ایران، دسترسی آن به سیستم مالی ایالات متحده را قطع کرد، اما از گنجاندن نام آن در فهرست «اتباع و اشخاص خاص تعیینشده» (SDN) وزارت خزانهداری خودداری کرده است. او استدلال کرد که شناسایی رسمی این بانک به عنوان یک نهاد تحریمشده میتواند برمالکیت آن، یعنی شرکت ملی نفت چین (CNPC) فشار وارد کند و احتمالاً راههای انتقال درآمدهای نفتی ایران را مختل سازد.
او گفت: «بِسِنت (وزیر پیشنهادی خزانهداری) نامی از چین نگفت» و افزود که این موضوع میتواند به محور بحثهایی در سطوح بالاتر میان واشنگتن و پکن تبدیل گردد.
دولت پیش از این مسیر مالزی را هدف قرار داده است. در آوریل، وزارت خزانهداری نفتکش «لین» (Lynn) با پرچم هنگکنگ را تحریم کرد و اعلام نمود که این کشتی پیش از انتقال محموله خود به چین، اقدام به انتقال نفت خام ایران از کشتی به کشتی در نزدیکی آبهای مالزی کرده است.
میزلیش افزود که گزینه دیگر، افزایش فشار بر کشتیهای «ناوگان سایه» است که در نزدیکی مالزی و دیگر نقاط آسیا فعالیت میکنند؛ اقدامی که به هدف جلوگیری از رسیدن نهایی این نفت به خریداران چینی صورت میگیرد.
او اظهار داشت: «آمریکا میتواند با هدف قرار دادن نفتکشهای ناوگان سایه که در سواحل مالزی فعالیت میکنند که این منطقه کانون اصلی انتقال غیرقانونی نفت از کشتی به کشتی است، دامنه این محدودیتها را افزایش دهد.»
میزلیش اضافه کرد که کاهش قابل توجه خرید چین نشاندهنده مؤثر بودن کارزار فشار است و نفت خام موجود در کشتیهای ناوگان سایه همچنان به عنوان منبع درآمد بالقوه برای تهران در آینده خواهد بود.
او گفت: «ما هنوز اقدامهای بسیاری برای انجام داریم.»
سخنگوی وزارت خزانهداری به فاکس نیوز دیجیتال گفت: «تحت عملیات طرد اقتصادی، هر کسی که آنقدر نادان باشد که به تجارت با رژیم ایران ادامه دهد، نمیتواند به شبکه مالی جهانی دسترسی داشته باشد. ما تمامی شریانهای اقتصادی باقیمانده تهران را قطع خواهیم کرد.»
میزلیش اضافه کرد که کنگره توانسته است توقیف محمولههای غیرقانونی را برای دولت آسانتر کند. او همچنین اشاره کرد که واشنگتن باید راههایی برای افزایش ظرفیت خود در تعقیب کشتیهای ناوگان سایه بیابد، اگر نیروی دریایی نتواند این کار را به طور مستقل انجام دهد.
کمپین جدید بسنت فراتر از نفت بوده و داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی را نیز در بر میگیرد. او همچنین تهدید به تحریمهای ثانویه گستردهتری علیه نهادهایی که به تجارت با تهران ادامه دهند، کرده است.
کاهش خرید چین نشان میدهد که ایران در تحویل نفت جدید به بازار با دشواری مواجه است. اما میلیونها بشکه نفت در حال حاضر از دایره محاصره خارج شدهاند.
اینکه آیا تهران هنوز قادر به فروش آن نفت خواهد بود و آیا واشنگتن در نزدیکی مالزی به دنبال آن خواهد گشت، به تعیین معنا واقعی «نشت صفر» کمک خواهد کرد.
یک مقام وزارت جنگ در پاسخ به این سوال که آیا دولت برنامهریزی برای اقدامات بیشتری علیه محمولههای نفتی و کشتیهای ناوگان سایه ایران در نزدیکی مالزی دارد، به فاکس نیوز دیجیتال گفت که نیروهای آمریکایی به «اجرای قوانین دریایی جهانی» برای مختل کردن شبکههای غیرقانونی و توقیف کشتیهای تحریمشده حامی ایران در هر کجا که فعالیت میکنند، در زمان و مکانی که ما انتخاب میکنیم، ادامه خواهند داد.
میزلیش افزود که پول حاصل از نفتی که اکنون در تانکرهای ناوگان سایه انباشته شده، هنوز میتواند به تهران برسد و به ایران کمک کند تا قابلیتهای نظامی آسیبدیده خود در این درگیری را بازسازی کند.
تعقیب این تانکرها کار آسانی نخواهد بود. او اظهار داشت که نیروی دریایی ایالات متحده در حال حاضر در حال فعالیت در تنگه هرمز و سایر مناطق است و توقیف کشتیها و محمولهها میتواند موجب ایجاد پروندههای حقوقی پیرامون مسائل مالکیت، حضانت و همچنین عواقب احتمالی برای نفت شود.