به نقل از خبرنگار مهر، بر اساس آمار منتشره از سوی سازمان هواشناسی، از آغاز سال آبی جاری (از یکم مهر) تا روز ۳ شهریور ۱۴۰۵، استان خوزستان با ثبت دمای ۵۰ درجه سانتیگراد در ایستگاه اهواز، به عنوان گرمترین نقطه کشور معرفی شده است. در مقابل، استان کرمان با دمای ۸ درجه سانتیگراد در ایستگاه لالهزار، سردترین نقطه کشور اعلام شده است.
با نگاهی به دادههای مقایسهای دما، میانگین دمای کشور در هفت روز اخیر برابر با ۳۱.۲ درجه سانتیگراد بوده که در مقایسه با میانگین بلندمدت این دوره که معادل ۲۸.۲ درجه سانتیگراد است، افزایش ۲ درجهای را نشان میدهد.
تحلیل میانگین دما از آغاز ماه جاری حاکی از ثبت دمای ۲۹.۷ درجه سانتیگراد است که نسبت به میانگین بلندمدت ۲۸ درجه سانتیگراد، افزایشی معادل ۱.۷ درجه را رقم زده است. علاوه بر این، در مقایسه با میانگین دمای فصلی که ۳۰.۴ درجه سانتیگراد بوده و در مقابل میانگین بلندمدت فصلی ۲۹.۲ درجه سانتیگراد قرار دارد، شاهد افزایش ۱.۲ درجهای خواهیم بود.
همچنین، میانگین دمای کشور از ابتدای سال زراعی تا پایان روز ۳ شهریورماه به ۱۸.۷ درجه سانتیگراد رسیده و در مقایسه با میانگین بلندمدت ۱۷.۶ درجه سانتیگراد، افزایش ۱.۲ درجهای را نشان میدهد. این موضوع تأکید میکند که علیرغم نوسانات کوتاهمدت و افتهای اندک دما در بازههای ماهانه و فصلی، روند دما در سال آبی در کل بالاتر از حد نرمال بلندمدت است.
افزایش ۰.۵ درصدی بارشهای سالآبی جاری نسبت به بلندمدت
بررسی وضعیت بارشها در کشور از ابتدای سال آبی تا ۳ شهریورماه ۱۴۰۵ نشاندهنده تنوع توزیع بارش در مناطق مختلف بوده و میزان تأمین آب تا این تاریخ برابر با ۹۸.۷۸ درصد است. همچنین، براساس نقشه بارش تجمعی کشور از آغاز سال آبی، بارندگیها در استانها و ارتفاعات مختلف یکسان نبوده و بیشترین بارشها در مناطق شمالی، شمالغربی، غربی و برخی نواحی کوهستانی ثبت شده است.
طبق آخرین گزارشهای سازمان هواشناسی، بیشترین میزان بارش در استانهای گلستان، مازندران، گیلان، بخشهایی از استانهای البرز و قزوین و همچنین در آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، و مناطقی از چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و برخی نواحی کوهستانی استانهای مرکزی و در نقاطی از خراسان رضوی متمرکز بوده است.
بر اساس این دادهها، استانهای شمالی، شمالغربی، غربی و جنوبغربی، همراه با بخشهایی از رشتهکوههای البرز و زاگرس و نواحی جنوبی حاشیه خلیج فارس، بیشترین بارش را تجربه کردهاند. در حالیکه برخی مناطق مرکزی و شرقی کشور که در محدودههای زرد و نارنجی نقشه قرار دارند، تنها بارشهای کم تا متوسطی را به ثبت رساندهاند.
بررسی روند بارشها در هفته گذشته نشان میدهد که میانگین بارش کشور به ۰.۴ میلیمتر رسیده که این مقدار در مقایسه با میانگین بلندمدت این بازه زمانی، کاهش ۳۳.۶ درصدی را نشان میدهد. همچنین مجموع بارشهای ثبتشده از آغاز ماه جاری تاکنون ۰.۱ میلیمتر بوده که نسبت به دوره بلندمدت مشابه، ۷۶ درصد کاهش یافته است.
تحلیل آماری بارش از ابتدای فصل جاری نشان میدهد که تا کنون ۴.۱ میلیمتر بارش در کشور ثبت شده که نسبت به میانگین بلندمدت فصل، کاهشی معادل ۴۳.۳ درصد داشته است. همچنین مجموع بارشهای ثبتشده از ابتدای سال آبی جاری تاکنون به ۲۳۰.۹ میلیمتر رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت این دوره که ۲۲۸.۹ میلیمتر است، افزایش ۰.۵ درصدی را نشان میدهد.
آیا پاییز امسال با بارشهای فراوانی همراه خواهد بود؟
در همین راستا، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، در خصوص تأثیرات پدیده النینو بر وضعیت بارشها در فصل پاییز امسال بیان کرد که نگرانیهایی بابت تأثیرات قابل توجه این پدیده در کشور وجود دارد.
وی اظهار داشت: در طول ۶۰ سال اخیر، چنین روند تغییر دمایی به چشم نیامده و بارندگیهای ناشی از تأثیر النینو به ویژه در نیمه دوم پاییز، احتمالاً بیش از حد نرمال خواهد بود. در این شرایط، وقوع سیلابهای وسیع در غرب و جنوب غرب کشور، به ویژه در استانهای کرمانشاه، ایلام و خوزستان محتمل به نظر میرسد.
وظیفه همچنین به افزایش قابل توجه دمای آبهای اقیانوس آرام اشاره کرد و افزود: تغییرات دمایی قابل توجه در بخشهای میانی و شرقی اقیانوس آرام میتواند الگوهای جوی در نقاط مختلف جهان را تحت تأثیر قرار دهد. اگر دمای اقیانوس نسبت به شرایط نرمال به دو درجه سانتیگراد یا بیشتر برسد، اصطلاحاً این پدیده "سوپر النینو" نامیده میشود. تغییرات در دمای اقیانوس آرام به سبب تعاملهای گسترده آن با جو میتوانند الگوهای جوی را دستخوش تغییر کنند.
وی افزود: شرایط کنونی بیسابقه است و در ۵۰ تا ۶۰ سال اخیر، اینگونه تغییرات دمایی اقیانوس آرام کمتر مشاهده شده است. بنابراین با توجه به شدت این پدیده، الگوهای جوی مرتبط با آن نیز میتواند بهطور غیرمترقبه و بیسابقه تحولی باشد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی تأکید کرد: النینو تنها عامل مؤثر در تعیین بارش فصل سرد در ایران نیست و عوامل دیگری نیز در این راستا نقش دارند که پیشبینی دقیق آنها از مدتها قبل امکانپذیر نیست. عواملی همچون میزان و گستره پوشش برف در سیبری در آغاز پاییز میتوانند به تأثیر بر عملکرد سامانههای بارشی که از ایران عبور میکنند، اشاره کرد.
وی به تأثیر دمای اقیانوس هند و مسیر طوفانها در اقیانوس اطلس نیز اشاره کرد و گفت که پیشبینی دقیق این موارد از مدتها قبل ممکن نیست. بنابراین برای دیدگاه قطعیتر درباره بارشهای پاییز باید منتظر ماند تا سایر عوامل نیز روشنتر شوند. با این حال، با در نظر گرفتن وضعیت النینو و چند نشانه اقلیمی دیگر، پیشبینیها نشان میدهد بارشها در پاییز، به ویژه در نیمه دوم آن، میتواند در حدود نرمال یا فراتر از نرمال باشد.
وظیفه تصریح کرد: در این شرایط، احتمال وقوع سیلابهای وسیع، بهویژه در مناطقی که سابقه چنین رخدادهایی را دارند، به ویژه در جنوب غرب کشور، غرب کرمانشاه، ایلام و خوزستان، بیشتر خواهد بود. مدلهای کنونی نشاندهنده بیهنجاری بارش و احتمال بارشهای بیشتر از حد نرمال در این مناطق است و در مجموع، پیشبینیهای فصلی نیز افزایش بارشها را نشان میدهد؛ هرچند این پیشبینیها قطعی نبوده و با فرارسیدن زمان و شناسایی عوامل دیگر، پیشبینیهای دقیقتری ممکن است ارائه شود.
وی افزود: برای پدیدههایی نظیر سیل، پیشبینیهای کوتاهمدت در نزدیکی زمان وقوع حائز اهمیت بسیاری هستند و میتوانند در مدیریت شرایط و کاهش خسارات بسیار مؤثر باشند. اگرچه النینو یک عامل مهم و ویژه اقلیمی در جهان به شمار میرود، اما تنها عامل مؤثر بر مناطقی دور از اقیانوس آرام جنوبی نیست.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در پایان خاطرنشان کرد: ضروری است که مناطق و استانهایی که در معرض بیشتر خطرات ناشی از بارشهای فراوان قرار دارند، شناسایی و میزان آسیبپذیری و تابآوری آنها مشخص شود. تجربيات نشان میدهند مناطقی که آسیبپذیری بیشتری دارند، اغلب از آمادگی کمتری نیز برخوردارند.