این پارک برای سال‌ها در زیر خاک مدفون بود؛ کشف معماری گمشده یک بنای تاریخی در ورشو

طبق گزارشی از هریتیج دیلی، گروه‌های باستان‌شناسی در حین کاوش در پارک تاریخی موریسین واقع در ورشو، بقایای سازه‌هایی از قرن نوزدهم را از زیر خاک بیرون آورده‌اند که شامل دیوارها، کف‌های سرامیکی و چوبی، پلکانی سنگی با میزان حفاظت فراوان و تکه‌هایی از گچ‌بری‌های تزیینی می‌باشد.

این یافته‌ها به تازگی در جریان بررسی‌های باستان‌شناسی موزه کاخ پادشاه یان سوم در ویلانوو به دست آمده و اطلاعات نوینی از بناهایی که زمانی بخشی از منظره رمانتیک موریسین بودند، به پژوهشگران ارائه داده است.

موریسین در اوایل قرن نوزدهم به ابتکار استانیسلاو کوستکا پوتوتسکی، اشراف‌زاده و سیاستمدار لهستانی، به‌عنوان پارکی فراخ توسعه یافت.

این مکان با هدف ایجاد فضایی خوش‌منظر برای استراحت و تفریح طراحی شده بود و در سطح‌های مختلف بناهایی مختلفی قرار داشتند که همراه با طبیعت، منظره‌ای خیره‌کننده را فراهم می‌کردند.

یکی از برجسته‌ترین سازه‌ها «کاخ شکار» بود که پایان ساخت آن در سال ۱۸۱۱ رقم خورد. در سال‌های بعد دیگر بناهایی مانند اوراکولوم در سال ۱۸۲۵، دروازه نئوگوتیک در سال ۱۸۴۶ و محل سکونت سرایدار و اقامتگاه شکاربان نزدیک به سال ۱۸۵۰ به آن اضافه شدند.

کاخ شکار به یکی از نمادهای معماری موریسین بدل گردید، اما اطلاعات در خصوص طرح اولیه آن و تغییراتی که در گذر زمان متحمل شده، هنوز محدود بود. حال کاوش‌های جدید به پر کردن قسمت‌هایی از این خلأ کمک کرده‌اند.

در فصل کاوش‌های باستان‌شناسی سال ۲۰۲۶، محققان بیشتر بر بقایای خانه سرایدار و کاخ شکار تمرکز داشتند. در محدوده خانه سرایدار، دیوارهایی با ارتفاع تقریبی نیم متر کشف شد که به بخشی از سازه مربوط می‌شد و در سمت غرب برج چهارگوش آن قرار گرفته و تا به حال زیر خاک پنهان‌ شده بود.

باستان‌شناسان همچنین به بقایای کفپوشی غیرعادی برخورد کردند که از نوارهای متناوب سرامیکی و عناصری چوبی شکل گرفته بود. شواهدی از یک راهرو نیز در اطراف سازه نمایان شد. دیوارها و سقف این راهرو احتمالا زمانی بخشی از یک پرگولا بوده‌اند؛ سازه‌ای که پیش‌تر بیشتر از طریق تصاویر تاریخی شناخته شده بود. سطح راهرو با آسفالت پوشانده شده بود که استفاده از آن در نیمه دوم قرن نوزدهم بیشتر مرسوم گردید.

ابعاد این سازه نیز نظر پژوهشگران را جلب کرده است. پی ساختمان تقریباً ۱٫۶ متر پایین‌تر از سطح تاریخی زمین به عمق می‌رود و نشان‌دهنده این است که بنا با ساختاری قابل توجه و با دقت طراحی شده است.

در کنار بقایای معماری، اشیاء کوچکتری نیز پیدا شده که می‌توانند اطلاعات بیشتری درباره کاربرد مجموعه در دوره‌های گوناگون فراهم کنند.

بدون شک یکی از قابل توجه‌ترین یافته‌ها بشقابی چینی با نشان کارخانه Krister Porzellan-Manufaktur یا KPM در والبرزیش بود. این بشقاب متعلق به مجموعه‌ای با نام Prinzess بوده و احتمالا در سال‌های دهه ۱۹۳۰ تولید شده است.

وجود چنین شیئی بیانگر این است که موریسین حتی پس از شکل‌گیری اولیه خود همچنان مورد استفاده قرار داشته و حیات در آن به دوره‌های متأخر ادامه یافته است.

کشفات مهم‌تری در پیرامون بقایای کاخ شکار به وقوع پیوسته است. محققان در نزدیکی روتوندای بنا، گذرگاهی را یافتند که ایوان را به اتاقی متصل می‌کرد؛ اتاقی که ممکن است به‌عنوان موتورخانه یا محل قرارگیری تجهیزات گرمایشی به کار می‌رفته است.

با این حال، مهم‌ترین کشف در بخش شمالی کاخ واقع شده بود. حفاری‌ها در این قسمت، کف سنگی پلکانی را نمایان کرد که در حالت بسیار خوبی به‌جا مانده و در گذشته برای دسترسی به طبقه فوقانی کاخ مورد استفاده قرار می‌گرفت.

تکه‌های گچ‌بری تزئینی نیز میان آوار به‌دست آمده است. این قطعات جزو تزئینات داخلی کاخ بودند و می‌توانند به پژوهشگران در ساخت تصویری دقیق‌تر از ظاهر بنا در دوران رونق آن کمک کنند.

کاوش‌ها همچنین نشان می‌دهد که بخش‌های نمایانی که امروزه از خرابه‌های موریسین قابل مشاهده است، تنها قسمت جزئی از ساختارهای اصلی این مجموعه بوده است.

با وجود اهمیت تاریخی موریسین، این مجموعه در دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم عملاً به فراموشی سپرده شد و توجه حفاظتی چندانی به آن نشد. به همین دلیل، بقایای معماری تدریجی فرسوده گردید و بخش‌هایی از سازه‌ها نیز در زیر خاک و پوشش گیاهی ناپدید شدند.

اکنون طرح جدید باستان‌شناسی به‌دنبال تغییر این وضعیت است. اطلاعات به‌دست‌آمده از حفاری‌ها به منظور تهیه برنامه‌ای با هدف تثبیت و حفاظت از بقایای معماری و در صورت امکان، بازگرداندن برخی عناصر تاریخی آن‌ها، مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

این کاوش‌ها بخشی از برنامه گسترده‌تری برای احیای پارک موریسین به حساب می‌آیند. چمنزار تاریخی نزدیک اقامتگاه شکاربان پیش‌تر بازسازی شده و این بنا نیز در حال ایمن‌سازی است. با پشتیبانی مالی وزارت فرهنگ و میراث ملی لهستان، بازسازی اقامتگاه برای سال ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده است.

سپس باستان‌شناسان مجدداً در سال ۲۰۲۷ به کاخ شکار خواهند آمد و در یکی از ساختمان‌های جانبی که با استفاده از بررسی‌های راداری شناسایی شده، کاوش خواهند کرد.

انجام کاوش‌های باستان‌شناسی در پارکی طبیعی حفاظت‌شده با چالش‌هایی همراه است. تیم کاوش سال ۲۰۲۶ تحت هدایت رافائو سولچکی کار کرد و دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه کاردینال استفان ویشینسکی ورشو نیز در این تیم حضور داشتند.

متخصصان موزه بر روند پروژه نظارت کردند تا اطمینان یابند که عملیات باستان‌شناسی به محیط طبیعی آسیب نرساند. ماچئی ژولنچوک، معمار منظر و معاون بخش سرمایه‌گذاری موزه، مسئولیت هماهنگی فعالیت‌ها در محیط تاریخی و طبیعی این مجموعه را برعهده داشت و مونیکا درابیک، زیست‌شناس و متخصص محیط زیست، بر اقدامات مربوط به حفاظت از اکوسیستم منطقه نظارت کرد.

موزه کاخ پادشاه یان سوم در ویلانوو در نظر دارد تا بقایای معماری موریسین را تثبیت و محافظت کند و آن‌ها را به جزء کلیدی در برنامه فرهنگی دائمی خود مبدل سازد.

کشف‌های جدید نشان می‌دهد که زیر سطح کنونی پارک، باقی‌مانده‌های بسیار بیشتری از نقشه تاریخی موریسین نهفته است؛ بقایایی که به مدت دهه‌ها تحت خاک و پوشش گیاهی پنهان مانده بودند.

دیوارها، کف‌ها، پلکان سنگی و تکه‌های تزئینی تازه کشف‌شده هم‌اکنون امکان بازسازی بخشی از منظره‌ای را فراهم می‌آورند که بیش از ۲۰۰ سال پیش شکل گرفت و می‌تواند به حفظ آخرین نشانه‌های آن برای نسل‌های آینده یاری رساند.